Xây dựng tổ chức cơ sở Đảng
Xây dựng tổ chức cơ sở Đảng
Thế kỷ XX là thế kỷ đầy biến động của thế giới và dân tộc Việt Nam. Trong thế kỷ đó, Việt Nam đã có những bước tiến dài với nhiều kỳ tích lịch sử. Có được những thành tựu đó phải kể đến nhân tố hàng đầu là sự lãnh đạo đúng đắn, tài tình, sáng suốt của Đảng Cộng sản Việt Nam. Đối với Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh có vị trí đặc biệt – Người sáng lập và rèn luyện để Đảng trưởng thành, xứng đáng là đội tiên phong của giai cấp công nhân, của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam. Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, Người đã không ngừng chăm lo xây dựng Đảng Cộng sản Việt Nam vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức. Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng là sự vận dụng, phát triển sáng tạo học thuyết Mác – Lênin về xây dựng Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân vào điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam. Trong hệ thống tư tưởng đó, có tư tưởng về xây dựng tổ chức cơ sở đảng.
Chỉ sau 15 năm ra đời Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo nhân dân ta tiến hành cuộc cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công. Từ đây Đảng ta trở thành Đảng cầm quyền, cán bộ, đảng viên nắm giữ các chức vụ chủ chốt của hệ thống chính trị. Chức năng, nhiệm vụ, phương thức lãnh đạo của Đảng có nhiều nội dung mới; đòi hỏi trách nhiệm, bản lĩnh trí tuệ của Đảng đối với nhân dân, dân tộc ngày càng trở nên nặng nề. Đảng ta cũng thể hiện vai trò lãnh đạo tích cực của mình đối với Nhà nước mới thành lập còn non trẻ. Nhưng cũng từ khi Đảng cầm quyền, thì trong nội bộ lại diễn ra tình trạng cán bộ, đảng viên quan liêu, hủ hóa, tham ô, lãng phí, xuất hiện những ông “quan cách mạng”, sa vào chủ nghĩa cá nhân. Rất kịp thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có nhiều biện pháp chấn chỉnh hiện tượng trên. Chưa đầy một tháng sau ngày đọc Tuyên ngôn độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư gửi các đồng chí tỉnh Nghệ An, ngày 17/9/1945. Trong thư Người chỉ rõ những khuyết điểm của cán bộ, đảng viên và chính quyền “ở các địa phương” cũng như vạch rõ phương hướng để khắc phục những khuyết điểm đó. Ngày 17/10/1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục gửi thư cho Ủy ban Nhân dân các kỳ, tỉnh, huyện và làng, chỉ ra sáu lỗi lầm rất nặng nề của cán bộ và tổ chức đảng cần sửa chữa là: trái phép, cậy thế, hủ hóa, tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo. Ngày 18/01/1949, trong bài nói chuyện bế mạc Hội Nghị cán bộ của Đảng lần thứ sáu, Người khẳng định: “phải chấn chỉnh bộ máy chính quyền từ dưới lên trên”, “Chỉnh đốn các đoàn thể quần chúng” và “Muốn làm được những việc trên, trước hết phải chỉnh đốn nội bộ Đảng”(1).
Tháng 10/1947, với bút danh X.Y.Z, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết tác phẩm Sửa đổi lối làm việc để tăng cường xây dựng Đảng, làm trong sạch bộ máy nhà nước. Nội dung cuốn sách hướng tới bồi đắp cho cán bộ, đảng viên, tổ chức cơ sở đảng bản lĩnh chính trị, niềm tin; rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng; nâng cao tinh thần đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân và những căn bệnh có hệ lụy từ chủ nghĩa cá nhân, rèn luyện phương pháp lãnh đạo gần dân, trọng dân, thương dân, hết lòng, hết sức vì hạnh phúc của nhân dân, phấn đấu trở thành người chiến sĩ cách mạng chân chính.
Trước lúc đi xa, trong Di chúc, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn Đảng ta: Ngay sau khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta đã hoàn toàn thắng lợi thì “việc cần phải làm trước tiên là chỉnh đốn lại Đảng”(2).
Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng tổ chức cơ sở đảng chứa đựng những nội dung rất quan trọng, mang giá trị định hướng sâu sắc, có tác động sâu rộng và sức lan tỏa to lớn để lại nhiều bài học đối với công tác xây dựng tổ chức cơ sở đảng hiện nay.
Trước hết, cần khẳng định tư tưởng Hồ Chí Minh về tổ chức cơ sở đảng là sự vận dụng và phát triển đúng đắn, sáng tạo quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể ở Việt Nam. Theo đó, cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, Đảng phải gắn bó mật thiết với quần chúng, liên hệ chặt chẽ với quần chúng; ở đâu có quần chúng, ở đó cần có sự lãnh đạo của Đảng; hệ thống tổ chức của Đảng bao gồm các chi bộ và các tổ chức cấp trên chi bộ đến Ban Chấp hành Trung ương. Xuất phát từ quan điểm đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu Đảng phải thành lập được tổ chức của mình tại các đơn vị cơ sở: “Ở mỗi xưởng máy, hầm mỏ, xí nghiệp, cơ quan, trường học, đường phố, nông thôn, đại đội – có 3 đảng viên trở lên thì lập một chi bộ. Chi bộ là đồn lũy của Đảng chiến đấu ở trong quần chúng. Mỗi chi bộ có thể chia làm mấy tiểu tổ, để công tác cho dễ”(3). Như vậy, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, tổ chức cơ sở đảng chính là những tổ chức đảng được lập tại các đơn vị cơ sở, lãnh đạo đơn vị cơ sở và điều kiện để thành lập tổ chức cơ sở đảng là phải có từ ba đảng viên chính thức trở lên, nếu tổ chức đảng đông thì có thể chia thành các tổ đảng. Đối với Người, vị trí của tổ chức cơ sở đảng là “nền tảng”, là “gốc rễ” của Đảng. Người nhiều lần khẳng định: “Chi bộ là gốc rễ của Đảng”; “Chi bộ là nền tảng của Đảng, của cách mạng ở xã…” và vì thế “Đối với Đảng ta, xây dựng chi bộ cho tốt, cho vững mạnh là một việc vô cùng quan trọng”(4). Người yêu cầu Đảng phải quan tâm xây dựng chi bộ, xây dựng tổ chức cơ sở đảng thật sự trong sạch vững mạnh, phải nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng: “Đảng mạnh là do chi bộ mạnh”, “Chi bộ tốt mọi việc sẽ tốt”. Người còn chỉ rõ tác dụng của tổ chức cơ sở đảng “là cực kỳ quan trọng” vì nó là “sợi dây chuyền để liên hệ Đảng với quần chúng”(5).
Về vai trò của tổ chức cơ sở đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Mỗi tổ chức cơ sở đảng là hạt nhân lãnh đạo quần chúng ở cơ sở”, “Chi bộ là đồn lũy của đảng chiến đấu trong quần chúng”(5). “Thực tế cho thấy chỗ nào chi bộ tốt, công việc trôi chảy; chỗ nào chi bộ yếu, công việc xộc xệch”(6). Những khẳng định đó đã chứng minh, tổ chức cơ sở đảng có vai trò là hạt nhân lãnh đạo chính trị mọi hoạt động ở cơ sở, đảm bảo cho mọi hoạt động đó đi đúng định hướng, đồng thời tổ chức cơ sở đảng còn là trung tâm cho khối đoàn kết thống nhất của quần chúng.
Có thể khẳng định, những quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của tổ chức cơ sở đảng rất phù hợp với quan điểm của Đảng ta về vị trí, vai trò của tổ chức cơ sở đảng trong giai đoạn hiện nay. Điều 21, Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam (khóa XI) khẳng định: “Tổ chức cơ sở đảng là nền tảng của Đảng, là hạt nhân chính trị ở cơ sở”.
Từ việc chỉ ra vị trí, vai trò quan trọng của tổ chức cơ sở đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn chỉ rõ những nhiệm vụ mà các tổ chức cơ sở đảng dù ở loại hình nào đi chăng nữa cũng cần phải thực hiện tốt, đó là:
Một là, tuyên truyền, giáo dục và tổ chức lãnh đạo quần chúng thực hiện khẩu hiệu và chính sách của Đảng.
Hai là, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của quần chúng, kịp thời báo cáo lên trên; luôn luôn quan tâm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần của quần chúng, đồng thời giáo dục, tổ chức nhân dân để giải quyết các vấn đề cho nhân dân.
Ba là, tiến hành các hoạt động xây dựng nội bộ Đảng. Coi trọng việc nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên, bao gồm cả phát triển đảng viên mới, quản lý, giáo dục, rèn luyện đảng viên và sàng lọc đảng viên. Giữ gìn kỷ luật Đảng.
Xác định đúng vị trí, vai trò, tầm quan trọng của tổ chức cơ sở đảng, Hồ Chí Minh khẳng định phải xây dựng tổ chức cơ sở đảng vững mạnh trên tất cả các mặt chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức. Theo đó, xuất phát từ yêu cầu khách quan của tình hình và nhiệm vụ cách mạng, trước hết, tổ chức cơ sở đảng phải vững mạnh về chính trị, nhất là phải xác định đường lối chính trị đúng đắn, tuyệt đối tuân thủ cương lĩnh chính trị của đảng. Về tư tưởng, phải thấu triệt quan điểm lấy chủ nghĩa Mác – Lênin làm nền tảng tư tưởng, không ngừng vận dụng, nghiên cứu, bổ sung và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin phù hợp với điều kiện thực tiễn của chi bộ. Về tổ chức, phải luôn tuân thủ các nguyên tắc xây dựng Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân, trong đó coi tập trung dân chủ là nguyên tắc tổ chức sinh hoạt Đảng. Người giải thích: “Đảng tổ chức theo nguyên tắc dân chủ tập trung. Nghĩa là: có đảng chương thống nhất, kỷ luật thống nhất, cơ quan lãnh đạo thống nhất. Cá nhân phải phục tùng đoàn thể, số ít phải phục tùng số nhiều, cấp dưới phải phục tùng cấp trên, địa phương phải phục tùng Trung ương”(7). Nguyên tắc này bảo đảm cho “Đảng tuy nhiều người nhưng khi tiến đánh chỉ như một người”. Về đạo đức, Hồ Chí Minh nhấn mạnh cần xây dựng những quy tắc, chuẩn mực đạo đức của cán bộ, đảng viên; đặc biệt chú trọng đến xây dựng những quy tắc, chuẩn mực đạo đức của tổ chức đảng, lấy “cần kiệm liêm chính, chí công vô tư làm cơ sở”.
