XE TĂNG 555 Ở LÀNG VÂY: NHỮNG NGƯỜI LÍNH LÀM NÊN CHIẾN THẮNG TRẬN ĐẦU

XE TĂNG 555 Ở LÀNG VÂY: NHỮNG NGƯỜI LÍNH LÀM NÊN CHIẾN THẮNG TRẬN ĐẦU

Giữa những ngày đầu Xuân Mậu Thân 1968, trên chiến trường Đường 9 – Khe Sanh khốc liệt, sự xuất hiện của những chiếc xe tăng mang ngôi sao đỏ đã mở ra một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong đội hình ấy, xe tăng lội nước PT-76 mang số hiệu 555 cùng những người lính quả cảm đã viết nên câu chuyện về lòng dũng cảm, ý chí tiến công và sức mạnh của tình đồng đội. Chiến thắng Tà Mây – Làng Vây không chỉ đánh dấu lần đầu ra quân thắng lợi của Bộ đội Tăng thiết giáp trên chiến trường mà còn để lại bài học quý giá về nghệ thuật tác chiến hiệp đồng binh chủng.

Ảnh 1. Xe tăng PT-76 mang số hiệu 555, phương tiện từng tham gia chiến đấu tại Tà Mây – Làng Vây năm 1968 và chiến dịch Đường 9 – Nam Lào năm 1971. Ảnh tư liệu: Báo Quân đội nhân dân.

Từ miền Bắc vào chiến trường Đường 9

Năm 1968, chiến trường Đường 9 – Khe Sanh giữ vị trí quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Nơi đây tập trung nhiều cứ điểm quân sự được xây dựng kiên cố, tạo thành hệ thống phòng thủ nhằm kiểm soát khu vực biên giới Việt Nam – Lào và các tuyến đường chiến lược.

Trong kế hoạch tiến công của quân ta, việc đánh chiếm những cứ điểm trọng yếu trên tuyến Đường 9 có ý nghĩa quan trọng, góp phần phá vỡ thế phòng ngự của đối phương và tạo điều kiện thuận lợi cho các lực lượng tiếp tục phát triển chiến đấu.

Để thực hiện nhiệm vụ ấy, một lực lượng đặc biệt được đưa vào chiến trường: những chiếc xe tăng PT-76 thuộc Tiểu đoàn 198, Trung đoàn xe tăng 203.

Tiểu đoàn 198 được tổ chức từ hai đại đội xe tăng, mang phiên hiệu Đại đội 3 và Đại đội 9. Những chiếc PT-76 có khả năng bơi nước, cơ động qua sông suối, phù hợp với yêu cầu tác chiến trong điều kiện địa hình phức tạp của chiến trường.

Ngày 15/10/1967, đơn vị bắt đầu cuộc hành quân từ miền Bắc vào chiến trường. Chặng đường kéo dài hơn một nghìn kilômét qua núi rừng, đèo dốc, sông suối và những cung đường thường xuyên bị không quân Mỹ đánh phá.

Việc đưa những phương tiện chiến đấu nặng nề vượt qua địa hình hiểm trở mà vẫn giữ được bí mật là một thử thách lớn. Ban ngày, xe phải ngụy trang, trú quân; ban đêm, bộ đội tiếp tục hành quân. Các chiến sĩ công binh, kỹ thuật và lực lượng bảo đảm cùng phối hợp mở đường, sửa chữa, tiếp tế để đội hình tiến về phía trước.

Trong đoàn quân ấy có chiếc xe tăng mang số hiệu 555.

Không ai có thể biết trước những thử thách đang chờ đợi phía trước. Nhưng với những người lính trẻ, được trực tiếp đưa xe tăng vào chiến đấu là nhiệm vụ thiêng liêng mà họ đã nhiều năm mong đợi.

Những con người phía sau số hiệu 555

Nhắc đến xe tăng 555 là nhắc đến Trung sĩ Lê Xuân Tấu, người trưởng xe trực tiếp chỉ huy phương tiện trong những trận chiến đầu tiên của Bộ đội Tăng thiết giáp.

Sinh ra tại Vĩnh Phúc, ông nhập ngũ năm 1963 và được đào tạo, rèn luyện trong lực lượng xe tăng còn non trẻ của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Theo những hồi ức đã được Báo Quân đội nhân dân ghi lại, Lê Xuân Tấu từng nhiều lần viết đơn tình nguyện vào chiến trường miền Nam. Đến đầu năm 1967, nguyện vọng của người lính trẻ mới được chấp thuận.

Đó không chỉ là mong muốn được trực tiếp chiến đấu, mà còn thể hiện tinh thần sẵn sàng nhận nhiệm vụ khó khăn của một thế hệ thanh niên trưởng thành trong những năm tháng đất nước có chiến tranh.

Trong các tư liệu lịch sử quân đội về xe tăng 555, kíp xe còn được nhắc đến với lái xe Nguyễn Đức Miêng và pháo thủ Nguyễn Văn Tuấn.

Mỗi người đảm nhiệm một vị trí khác nhau. Trưởng xe quan sát, chỉ huy và đưa ra quyết định; lái xe điều khiển phương tiện vượt qua những chướng ngại vật; pháo thủ sử dụng hỏa lực tiêu diệt các mục tiêu, chi viện cho bộ binh.

Trong không gian chật hẹp của chiếc PT-76, sự phối hợp giữa các thành viên là yếu tố quyết định. Chỉ một thao tác thiếu chính xác cũng có thể ảnh hưởng đến sự an toàn của cả kíp xe và nhiệm vụ chiến đấu.

Chiến công của xe tăng 555 vì vậy không thuộc về riêng một người. Đó là kết quả của sự đoàn kết, tin tưởng lẫn nhau và ý chí chiến đấu chung của những người lính trong cùng một đội hình.

Tà Mây – thử thách đầu tiên của những người lính xe tăng

Trước khi tiến công Làng Vây, lực lượng xe tăng được giao phối hợp với bộ binh tiêu diệt cứ điểm Tà Mây, thuộc cụm cứ điểm Huội San.

Đêm 23/1/1968, Đại đội 3 bắt đầu xuất kích.

Đường tiến quân không hề thuận lợi. Nhiều đoạn đường hẹp, bùn lầy và các bãi mìn khiến đội hình gặp trở ngại. Xe tăng 555 đi đầu phải vượt qua những khu vực nguy hiểm dưới sự dẫn đường, hỗ trợ của công binh.

Một tình huống đặc biệt được Thiếu tướng Lê Xuân Tấu kể lại nhiều năm sau là khi đội hình gặp bãi mìn trên đường tiến công. Sau khi trực tiếp kiểm tra loại mìn đã được công binh tháo gỡ, ông nhận định phương tiện có thể vượt qua và xin phép chỉ huy cho tiếp tục hành tiến.

Quyết định ấy thể hiện sự bình tĩnh của người chỉ huy trước một tình huống khó khăn, đồng thời cho thấy yêu cầu phải kết hợp lòng dũng cảm với khả năng phán đoán trong chiến đấu.

Rạng sáng 24/1, đội hình tiếp tục tiến công. Xe tăng 551 do đồng chí Trần Văn Tuy chỉ huy bị đứt xích, không thể tiếp tục cơ động. Trong tình thế đó, xe 555 vẫn phối hợp cùng bộ binh tiến sâu vào cứ điểm.

Hỏa lực từ xe tăng đã hỗ trợ các chiến sĩ bộ binh vượt qua sức chống trả của đối phương, đánh vào những vị trí quan trọng, trong đó có khu vực sở chỉ huy.

Đến buổi sáng 24/1/1968, quân ta làm chủ cứ điểm Tà Mây.

Đối với những người lính xe tăng, đây là một sự kiện mang ý nghĩa đặc biệt. Lần đầu tiên trực tiếp chiến đấu trên chiến trường, họ đã vượt qua những khó khăn về địa hình, kỹ thuật và sự chống trả của đối phương để hoàn thành nhiệm vụ.

Chiến thắng ấy tạo thêm niềm tin cho lực lượng chuẩn bị bước vào trận đánh quan trọng hơn: tiến công cứ điểm Làng Vây.

Đêm Làng Vây – khi những chiếc xe tăng mở đường

Sau thất bại tại Tà Mây, lực lượng đối phương tiếp tục tổ chức phòng ngự tại Làng Vây, một cứ điểm quan trọng nằm trên tuyến Đường 9, thuộc khu vực Hướng Hóa, Quảng Trị.

Làng Vây được xây dựng với nhiều lớp hàng rào dây thép gai, bãi mìn, hầm ngầm và các vị trí hỏa lực kiên cố. Việc tiến công căn cứ này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng bộ binh, pháo binh, công binh, đặc công và xe tăng.

Đêm 6/2/1968, trận đánh bắt đầu.

Theo phương án tác chiến, lực lượng xe tăng thuộc Đại đội 3 tiến công từ hướng Tây; Đại đội 9 cơ động theo hướng khác, tận dụng khả năng bơi nước của PT-76 để vượt sông Sê Pôn.

Trong hồi ức của Thiếu tướng Lê Xuân Tấu, hình ảnh những chiến sĩ công binh dầm mình dưới dòng nước lạnh, dẫn đường cho xe tăng vượt sông là một kỷ niệm không thể quên.

Giữa đêm tối, khi từng chiếc xe tăng tiến về phía cứ điểm, mỗi bước tiến đều gắn với sự nỗ lực và hiểm nguy của những người lính dẫn đường.

Khoảng 23 giờ 30 phút ngày 6/2, quân ta đồng loạt nổ súng tiến công.

Trong đội hình từ hướng Tây, xe tăng 555 do Lê Xuân Tấu chỉ huy có nhiệm vụ hỗ trợ bộ binh đánh chiếm các vị trí phòng ngự của đối phương.

Tuy nhiên, diễn biến trận đánh không hoàn toàn thuận lợi. Hệ thống hàng rào phức tạp khiến bộ binh gặp khó khăn khi vượt qua cửa mở. Trước tình huống đó, xe tăng 555 phải sử dụng hỏa lực chi viện và nhiều lần cơ động tiến lên, lùi lại để hỗ trợ, dẫn dắt bộ binh.

Đây là một trong những chi tiết đáng nhớ nhất về chiếc xe tăng 555.

Không đơn thuần dùng pháo tiêu diệt mục tiêu, chiếc xe còn trở thành phương tiện đột kích, phối hợp trực tiếp với lực lượng bộ binh để vượt qua tuyến phòng ngự.

Những chiến sĩ xe tăng phải quan sát liên tục, xác định hướng tiến và phối hợp với đồng đội trong điều kiện hỏa lực đối phương chống trả.

Theo tài liệu lịch sử của Binh chủng Tăng thiết giáp, khoảng 1 giờ 05 phút ngày 7/2, quân ta chiếm được khu trung tâm. Các đơn vị tiếp tục đánh chiếm những vị trí còn lại, truy quét và kêu gọi đối phương đầu hàng trong các hầm ngầm. Đến 10 giờ cùng ngày, quân ta hoàn toàn làm chủ cứ điểm Làng Vây.

Chiến thắng đã hoàn thành một nhiệm vụ quan trọng của chiến dịch Đường 9 – Khe Sanh.

Đặc biệt, trận đánh chứng minh khả năng sử dụng xe tăng phối hợp với các binh chủng khác tiến công một cứ điểm có hệ thống phòng ngự kiên cố, mở ra bước phát triển mới trong nghệ thuật tác chiến của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Ảnh 2. Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Xuân Tấu, nguyên trưởng xe tăng 555, kể lại những kỷ niệm trong trận Tà Mây – Làng Vây năm 1968. Ảnh: Báo Quân đội nhân dân.

Chiến thắng của tinh thần đồng đội

Trong lịch sử chiến tranh, những chiến công thường được ghi nhớ qua tên các trận đánh, những con số và những địa danh.

Nhưng phía sau mỗi chiến thắng là những con người cụ thể, với lòng dũng cảm, sự hy sinh và những lựa chọn trong thời khắc sinh tử.

Câu chuyện xe tăng 555 là minh chứng cho điều đó.

Nếu không có những chiến sĩ công binh mở đường, rà phá vật cản, xe tăng khó có thể tiếp cận mục tiêu. Nếu không có bộ binh kiên cường chiến đấu, sức mạnh của xe tăng cũng không thể phát huy đầy đủ. Và nếu không có những người lính kỹ thuật, hậu cần âm thầm bảo đảm, những chiếc xe khó lòng vượt qua hành trình dài để có mặt đúng thời điểm quyết định.

Chiến thắng vì thế không chỉ được làm nên từ sức mạnh của vũ khí, mà trước hết là từ bản lĩnh con người và sự phối hợp của cả tập thể.

Sau những trận chiến ở Tà Mây – Làng Vây, xe tăng 555 tiếp tục tham gia chiến đấu trong Chiến dịch phản công Đường 9 – Nam Lào năm 1971 và lập thêm chiến công.

Lê Xuân Tấu tiếp tục trưởng thành trong quân đội, sau này được phong quân hàm Thiếu tướng, đảm nhiệm cương vị Tư lệnh Binh chủng Tăng thiết giáp và được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhưng điều đáng trân trọng nhất trong câu chuyện của ông không chỉ là những danh hiệu, mà còn là ký ức về đồng đội, về những người cùng vượt qua thử thách để hoàn thành nhiệm vụ.

Số hiệu 555 – dấu ấn không phai của một thời hoa lửa

Tháng Hai năm 1968 đã lùi xa, nhưng chiến thắng Tà Mây – Làng Vây vẫn giữ vị trí đặc biệt trong lịch sử Bộ đội Tăng thiết giáp Việt Nam.

Từ những trận đánh đầu tiên ấy, truyền thống “Đã ra quân là đánh thắng” trở thành niềm tự hào của nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ.

Xe tăng PT-76 số hiệu 555 được lưu giữ và giới thiệu như một hiện vật lịch sử, nhắc nhớ về những năm tháng chiến đấu gian khổ nhưng hào hùng.

Ngày nay, khi nhìn lại những trận đánh trên tuyến Đường 9, chúng ta không chỉ nhớ đến tiếng động cơ xe tăng, những cuộc tiến công trong đêm hay chiến thắng trước các cứ điểm kiên cố.

Điều còn đọng lại sâu sắc hơn là hình ảnh những người lính tuổi đời còn rất trẻ, sẵn sàng rời quê hương, vượt hàng nghìn kilômét để có mặt tại chiến trường; những chiến sĩ công binh lặng lẽ mở đường và những người lính bộ binh cùng xe tăng tiến về phía trước.

Họ thuộc về một thế hệ đã dành những năm tháng đẹp nhất của tuổi trẻ cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Chiếc xe tăng 555 hôm nay không còn gầm vang trên chiến trường. Nhưng số hiệu ấy đã trở thành một dấu ấn lịch sử, gợi nhắc về sức mạnh của lòng yêu nước, ý chí quyết thắng và tình đồng đội.

Giữa dòng chảy của thời gian, câu chuyện về những người lính xe tăng 555 vẫn xứng đáng được kể lại để các thế hệ hôm nay hiểu rằng: phía sau mỗi chiến công của dân tộc là biết bao con người bình dị đã sống, chiến đấu và cống hiến bằng tất cả lòng dũng cảm của mình.

Và trên mảnh đất Quảng Trị từng trải qua những năm tháng chiến tranh ác liệt, ký ức về chiến thắng Tà Mây – Làng Vây sẽ mãi là một phần không thể phai mờ của lịch sử dân tộc.