"Xóm kiên cường" ở Khánh Cường

Giữa mịt mù khói lửa chiến tranh, có một xóm nhỏ chỉ vỏn vẹn 36 mái tranh vẫn kiên gan bám đất, giữ làng. Người dân chắt chiu từng hạt gạo nuôi du kích, lớp lớp thanh niên tiếp bước ra trận.

Họ coi đây là "điểm nối giữa cộng sản với dân chúng", nên trút xuống bao trận càn quét, bắn giết, đốt phá. Dân làng chạy giặc trong nước mắt, gánh gồng mắm muối, bồng bế con thơ, ngoái đầu nhìn mái tranh bốc cháy, trâu bò ngã gục trong loạt đạn tàn bạo. Ngay cả giếng nước, nguồn sống duy nhất, cũng bị ném lựu đạn phá hủy vì địch nghi có hầm bí mật thông vào bên dưới.

"Tháng 2.1963, pháo từ núi Giàng, núi Dâu và cả tàu chiến ngoài biển đồng loạt bắn dồn dập xuống xóm. Chỉ ít phút sau, 17 xe tăng bò lổm ngổm tiến vào, bộ binh cầm súng tiểu liên tràn theo. Chúng tôi kịp kêu gọi bà con chạy tránh bom rồi rút xuống hầm bí mật. Trận đó, 4 du kích bị bắt. Trong đó, 1 người bị bắn ngay tại chỗ chỉ vì mắng vào mặt bọn chúng: Lũ bán nước. 3 người còn lại bị đưa đi sát hại", cựu du kích Đào Văn Ngọc (83 tuổi) kể, giọng nghẹn lại.

Mỗi trận càn qua đi, người dân lại quay về dựng lại mái nhà, lấp hầm tránh pháo. Trẻ nhỏ quen với việc chui xuống hầm mỗi khi đêm xuống, nhiều đứa giật mình khóc thét trong tiếng pháo rền. Nhưng dân làng vẫn kiên quyết bám trụ để làm chỗ dựa cho cách mạng.

Mẹ Việt Nam anh hùng Trần Thị Quán sinh 7 người con trong cảnh nghèo khó. Trong đó, 1 người qua đời từ nhỏ, 6 người còn lại đều theo cách mạng, và 4 trong số đó mãi không trở về. Ngày quê hương giải phóng, mẹ vừa khóc vừa ôm di ảnh con, đôi mắt đã cạn khô vì bao mùa nước mắt.

"Chúng tôi không thể kể hết sự hy sinh của dân làng, nhất là những người mẹ. Nhiều mẹ biết chắc con đi là có thể không về, nhưng vẫn động viên cầm súng. Vì thế, lớp lớp thanh niên chúng tôi hăng hái lắm: người trước ngã xuống thì người sau lại tiếp bước. Có anh em vừa lành vết thương lại tiếp tục ra trận", cựu chiến binh Phan Thanh Cường (73 tuổi) nghẹn ngào.

Tiếp bước dựng xây quê hương

Ngày non sông liền một dải, người dân xóm 25 lại cặm cụi cấy cày. Những mái tranh nghèo được thay bằng nhà ngói, đường đất thành đường bê tông, trẻ nhỏ tung tăng cắp sách đến trường. "Chúng tôi trở về sau chiến tranh với nhiều thương tật, trái gió trở trời lại đau nhức. Nhưng chẳng ai chịu buông tay. Mọi người cùng nhau cuốc cày, dựng lại quê hương", ông Cường chia sẻ.

Tiếp nối truyền thống cha anh, lớp thanh niên sau giải phóng vẫn hăng hái nhập ngũ. Trở về đời thường, họ cùng bà con góp công sức dựng lại cuộc sống. Ông Đặng Văn Mới (52 tuổi), từng đi bộ đội, nay là xóm trưởng, tự hào: "Xóm 25 giờ có 53 căn nhà với hơn 200 nhân khẩu. Bà con đoàn kết, ai khó thì cả xóm chung tay giúp đỡ. Con em trong xóm nhiều đứa học đại học, cao học, làm việc ở khắp nơi. Cha mẹ luôn nhắc nhở phải sống sao cho xứng đáng với thế hệ đã hy sinh".

Hôm nay, bước trên con đường bê tông thẳng tắp dẫn vào xóm, nghe tiếng trẻ con ríu rít sau buổi tan trường, khó ai hình dung nơi này từng hứng chịu hàng trăm trận càn, từng có những bà mẹ gạt nước mắt tiễn hết người con này đến người con khác ra đi.

Nhưng ký ức không phai, người dân vẫn gọi quê hương mình bằng cái tên trìu mến, "xóm kiên cường", như một lời nhắc nhớ về quá khứ hào hùng, về sự hy sinh lặng thầm đã góp phần làm nên ngày độc lập hôm nay.