Xuân Diệu (1916 – 1985) là một trong những nhà thơ lớn nhất của văn học hiện đại Việt Nam.

Xuân Diệu (1916 – 1985) là một trong những nhà thơ lớn nhất của văn học hiện đại Việt Nam.

Ông được Hoài Thanh mệnh danh là "nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ Mới" và được vinh danh là "Ông hoàng thơ tình" của Việt Nam. Tên khai sinh: Ngô Xuân Diệu (bút danh khác: Trản Tâm). Năm sinh - Mất: 02/02/1916 – 18/12/1985 (thọ 69 tuổi).Quê quán: Quê gốc tại làng Tùng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh; sinh ra tại quê mẹ ở huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. Học vấn: Ông thuở nhỏ học ở Quy Nhơn, sau ra Hà Nội học trường Bưởi (nay là THPT Chu Văn An) rồi học Đại học Luật Hà Nội. Bắt đầu làm công chức ở Mỹ Tho từ năm 1940 trước khi nghỉ việc ra Hà Nội sống bằng nghề viết văn. Sự nghiệp cách mạng: Tham gia Việt Minh từ trước Cách mạng tháng Tám (1945), gia nhập Hội Văn hóa Cứu quốc và kết nạp Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1945.

Đỉnh cao của Phong trào Thơ Mới (1932 – 1945) Làn gió mới cho thi đàn: Xuất hiện trên thi đàn với các tác phẩm đăng trên báo Ngày Nay, Xuân Diệu đem đến một sức sống hoàn toàn mới: trẻ trung, sôi nổi, khao khát giao cảm với đời và tràn đầy ý thức cá nhân.Tác phẩm để đời: Tập thơ Thơ thơ (1938) và Gửi hương cho gió (1945) cùng tập truyện ngắn Phấn thông vàng (1939) đã đưa ông lên vị trí hàng đầu của Phong trào Thơ Mới. Các bài thơ kinh điển như Vội vàng, Thơ duyên, Yêu, Biển... đã định hình khái niệm thơ tình hiện đại Việt Nam.

Gắn bó với kháng chiến: Sau Cách mạng tháng Tám, ông hăng hái dùng ngòi bút phục vụ hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Thơ ông chuyển hướng từ cái "tôi" cá nhân sang cái "ta" cộng đồng, ca ngợi quê hương, người lao động và người chiến sĩ (Riêng chung, Hai đợt sóng, Tôi giàu đôi mắt...). Đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng như Ủy viên Ban Chấp hành Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa I.

Nhà nghiên cứu, phê bình văn học và dịch giả tài năng. Nghiên cứu văn học cổ điển: Xuân Diệu có đóng góp đặc biệt trong việc nghiên cứu và phổ biến các danh nhân văn hóa Việt Nam như Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương (Các nhà thơ cổ điển Việt Nam). Giới thiệu văn học thế giới: Ông tích cực dịch thuật, giới thiệu các nhà thơ lớn của thế giới đến độc giả Việt Nam, đặc biệt là Mayakovsky, Pushkin, Nazim Hikmet...Di sản đồ sộ: Trong suốt sự nghiệp, ông để lại hơn 450 bài thơ, nhiều tập văn xuôi, nghiên cứu, phê bình và dịch thuật.