Xuân Mậu Thân 1968: Tiếng sấm đổi thay cục diện chiến tranh Việt Nam

Nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng tiếng sấm Mậu Thân 1968 vẫn vang vọng như một trong những thiên sử thi bi tráng và táo bạo nhất của thế kỷ XX. Đó là thời khắc mà ý chí của một dân tộc nhỏ bé đã làm lung chuyển cả một đế quốc siêu cường.

Đêm 30 rạng ngày 31 tháng 1 năm 1968, khi cả miền Nam đang đắm chìm trong không khí thiêng liêng của ngày Tết Nguyên đán, một kịch bản không tưởng đã diễn ra. Giữa tiếng pháo đón xuân, tiếng súng của Quân Giải phóng đồng loạt vang lên. Một lệnh tiến công đồng loạt mang tên "Bão táp" được kích hoạt trên toàn bộ chiến trường.

Từ vĩ tuyến 17 đến mũi Cà Mau, từ các vùng nông thôn hẻo lánh cho đến những đô thị sầm uất, tất cả cùng rùng rùng chuyển động. Đối phương hoàn toàn bất ngờ. Họ không thể tin rằng một lực lượng bị đánh giá là "kiệt quệ" sau các chiến dịch càn quét lại có thể phát động một cuộc tấn công tổng lực với quy mô khổng lồ đến như vậy.

Bộ đội hành quân trong cuộc tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Ảnh: tư liệu

Ngay tại Sài Gòn – nơi được mệnh danh là "thủ đô" và là trung tâm đầu não đầu sỏ của chính quyền Việt Nam Cộng hòa cùng bộ máy chiến tranh khổng lồ của quân đội Mỹ – những trận đánh hiểm hóc, táo bạo nhất đã liên tục nổ ra, gieo rắc nỗi khiếp đảm cho bộ sậu chỉ huy đối phương. Mục tiêu gây rúng động mạnh mẽ nhất chính là tòa Đại sứ quán Mỹ trên đại lộ Thống Nhất, biểu tượng tối cao cho quyền lực và sự hiện diện vững chắc của Washington tại miền Nam Việt Nam. Chỉ với vỏn vẹn 17 chiến sĩ tinh nhuệ thuộc Đội 11 Biệt động thành Sài Gòn, một lỗ thủng lớn đã được mìn bộc phá khoét toang trên bức tường bê tông kiên cố, mở đường cho các chiến sĩ dũng cảm lao vào đánh chiếm chiếm giữ cơ quan này. Trong suốt gần 3 tiếng đồng hồ nghẹt thở và đầy máu lửa, nhóm biệt động kiên cường đã làm chủ một phần tòa nhà, đẩy toàn bộ lực lượng an ninh, lính thủy đánh bộ Mỹ vào thế hoảng loạn, cố thủ chờ viện binh. Những hình ảnh chấn động về lính Mỹ phải ẩn nấp nhếch nhác sau các khối bê tông, xác chết nằm rải rác trên bãi cỏ đại sứ quán lập tức được các phóng viên phương Tây chụp lại, truyền thẳng về nước Mỹ qua hệ thống vệ tinh, tạo nên một cú sốc thị giác kinh hoàng, bóp nghẹt trái tim của hàng triệu công chúng toàn cầu.

Quân giải phóng Sài Gòn - Gia Định tuyên thệ, nhận nhiệm vụ trước giờ xuất kích (1968).

Không chỉ riêng gì Sài Gòn, khói lửa ngút trời của chiến dịch Mậu Thân còn bao trùm, thiêu rụi sự bình yên giả tạo khắp các thành phố và đô thị lớn dọc dải đất miền Trung. Tại cố đô Huế, quân và dân ta đã viết nên một kỳ tích vô tiền khoáng hậu trong lịch sử chiến tranh cách mạng khi kiên cường chiến đấu, làm chủ hoàn toàn thành phố cổ kính này suốt 25 ngày đêm liên tục. Lá cờ nửa đỏ nửa xanh với ngôi sao vàng của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam kiêu hãnh tung bay trên đỉnh Kỳ Đài cao vút, như một lời khẳng định đanh thép về chủ quyền và sức sống mãnh liệt của cách mạng. Sức mạnh vĩ đại làm nên chiến thắng vô song này không chỉ nằm ở tính hiện đại của vũ khí, mà cốt lõi nằm ở lòng dân, ở sự đồng lòng hiệp lực của toàn thể quần chúng nhân dân vùng lên phối hợp. Đó là những người mẹ, người chị Sài Gòn gan dạ ngày đêm nuôi giấu vũ khí dưới hầm bí mật ngay sát đồn địch, là những người dân Huế bất chấp hiểm nguy tiếp tế cơm đùm, nước uống cho chiến sĩ bám trụ từng góc phố, tạo nên một thế trận chiến tranh nhân dân vô cùng vững chắc khiến đối phương dù sau đó điên cuồng phản kích bằng bom đạn hạng nặng, san phẳng nhiều khu phố cũng không thể nào lay chuyển được ý chí sắt đá của quân ta.

Dù chiến trường Mậu Thân cách xa thủ đô Washington nửa vòng trái đất, nhưng dư chấn chính trị khủng khiếp của nó lại nổ ra ngay giữa lòng nước Mỹ, trực tiếp dội thẳng vào Nhà Trắng và Điện Capitol. Trước năm 1968, chính phủ Mỹ luôn dùng bộ máy truyền thông khổng lồ để tuyên truyền lạc quan rằng cuộc chiến sắp kết thúc thành công, chiến thắng đã ở trong tầm tay và quân đội Mỹ đang kiểm soát hoàn toàn tình hình. Nhưng những gì diễn ra trong dịp Tết năm đó đã phơi bày một sự thật trần trụi, thất bại hoàn toàn ngược lại, khiến làn sóng biểu tình phản đối chiến tranh Việt Nam bùng phát dữ dội chưa từng có tại khắp các trường đại học, đường phố lớn nước Mỹ. Niềm tin của công chúng và giới tinh hoa Mỹ vào chính phủ đổ vỡ hoàn toàn, đẩy Tổng thống Lyndon B. Johnson vào một cuộc khủng hoảng chính trị, tâm lý sâu sắc nhất trong cuộc đời sự nghiệp của ông. Sự kiện lịch sử này đã ép buộc giới cầm quyền Washington đi đến một quyết định có tính chất bước ngoặt: chính thức thừa nhận sự phá sản của chiến lược "Chiến tranh cục bộ", ra lệnh chấm dứt ném bom bắn phá miền Bắc vô điều kiện và chấp nhận ngồi vào bàn đàm phán tại Hội nghị Paris để tìm đường rút lui danh dự.

Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì Hội nghị Bộ Chính trị bàn về Chiến dịch Tết Mậu Thân 1968. Ảnh tư liệu

Mặc dù cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 đã để lại những tổn thất, hy sinh vô cùng to lớn, đau thương cho quân và dân ta do vấp phải sự phản kích điên cuồng độc ác của kẻ thù trong các đợt sau, nhưng tầm vóc và ý nghĩa chiến lược của nó là điều không một học giả quân sự nào có thể phủ nhận. Nó đã bẻ gãy hoàn toàn ý chí xâm lược của giới diều hâu Washington, buộc Mỹ phải chuyển hướng sang chiến lược "phi Mỹ hóa" hay "Việt Nam hóa chiến tranh" – tức là bắt đầu quá trình rút dần quân đội viễn chinh Mỹ về nước, bỏ mặc quân đội Sài Gòn tự sinh tự diệt. Sự kiện Mậu Thân 1968 chính là chiếc đòn bẩy quyết định, làm xoay chuyển hoàn toàn cán cân lực lượng và cục diện chiến trường theo hướng có lợi cho cách mạng, bởi khi thiếu đi điểm tựa vững chắc từ tiền của và lính Mỹ, sự sụp đổ của chế độ Sài Gòn chỉ còn là vấn đề thời gian. Tiếng sấm rền vang của mùa xuân năm ấy chính là bước đệm lịch sử vững chắc, khai lộ con đường độc đạo thẳng tiến đến Đại thắng mùa Xuân năm 1975, hoàn thành trọn vẹn giấc mơ giải phóng miền Nam, thống nhất non sông, thu giang sơn về một mối.