Xuân Thủy – người cầm bút như cầm gươm, cả một đời vì dân tộc và báo chí cách mạng
Đọc về cuộc đời đồng chí Xuân Thủy, tôi luôn có cảm giác như đang theo dõi hành trình của một con người mà ở đó, ngòi bút không chỉ là phương tiện biểu đạt tư tưởng, mà thực sự trở thành một vũ khí sắc bén, một “thanh gươm đuổi giặc” và “ngọn đuốc soi đường” cho cách mạng Việt Nam. Sinh ra trong một gia đình nông thôn ở vùng ven Thủ đô, từ rất sớm, Xuân Thủy đã gắn đời mình với báo chí và cách mạng, coi việc viết báo là con đường trực tiếp phục vụ nhân dân, phụng sự Tổ quốc.
Những trang báo đầu tiên mà ông góp phần tạo dựng đã sớm thể hiện rõ tinh thần chiến đấu không khoan nhượng trước bất công, áp bức. Sự kiện bảo vệ người nông dân Lê Văn Thân bằng một lá đơn đăng trên báo chí cách mạng, buộc một viên quan đầu tỉnh của chính quyền thực dân phải ra trước vành móng ngựa, không chỉ là chiến thắng của công lý, mà còn là minh chứng sinh động cho sức mạnh của báo chí cách mạng Việt Nam trong buổi đầu đầy gian nan. Đó là khoảnh khắc mà ngòi bút đã thực sự đứng về phía người dân thấp cổ bé họng, làm nên một dấu mốc chưa từng có trong lịch sử báo chí nước nhà.
Trong những năm tháng bị giam cầm nơi ngục tù thực dân, Xuân Thủy vẫn không rời cây bút. Tờ báo Suối Reo ra đời trong nhà tù Sơn La không chỉ là tiếng nói của những người cộng sản bị giam hãm, mà còn là ngọn lửa tinh thần được truyền ra bên ngoài song sắt, thắp lên niềm tin và ý chí đấu tranh khi cách mạng còn đang trong thời kỳ trứng nước. Điều đó cho thấy, với Xuân Thủy, viết báo không phải là nghề nghiệp đơn thuần, mà là lẽ sống, là phương thức đấu tranh kiên cường trước mọi hoàn cảnh.
Khi đảm nhận vai trò Chủ nhiệm kiêm Chủ bút báo Cứu Quốc, Xuân Thủy đã thể hiện tầm nhìn chiến lược và phong cách làm báo rất gần dân, học ở Bác Hồ sự giản dị, dễ hiểu, thiết thực. Ông xây dựng đội ngũ cộng tác viên từ mọi tầng lớp nhân dân, lắng nghe câu chuyện đời thường của nông dân, tiểu thương để chuyển hóa thành những dòng tin nóng hổi, chân thực. Mỗi bài báo trước khi đăng đều được “kiểm nghiệm” bằng cách đọc cho chính quần chúng nghe, để xem họ có hiểu và tin hay không. Chính từ cách làm đó, báo Cứu Quốc đã trở thành tiếng nói có sức hiệu triệu mạnh mẽ, đồng hành cùng dân tộc trong những thời khắc quyết định của Cách mạng Tháng Tám.
Sau ngày độc lập, Xuân Thủy tiếp tục thể hiện vai trò của một nhà tổ chức báo chí cách mạng kiệt xuất. Những đề xuất mang tính chiến lược về việc thành lập cơ quan thông tin, phát thanh quốc gia, việc đặt nền móng cho Việt Nam Thông tấn xã và Đài Tiếng nói Việt Nam đã cho thấy ông luôn nhìn xa, nghĩ lớn, coi báo chí là một trụ cột quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng. Việc sáng lập và nhiều năm giữ cương vị Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam càng khẳng định rõ vai trò tiên phong của Xuân Thủy trong việc quy tụ, đoàn kết và dẫn dắt đội ngũ những người làm báo cách mạng.
Ở một tầm vóc khác, khi đảm nhiệm vai trò Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Hội nghị Paris, Xuân Thủy lại cho thấy bản lĩnh của một nhà ngoại giao – nhà báo lớn. Với nụ cười luôn hiện hữu, với lập luận sắc bén nhưng thái độ ôn hòa, lịch lãm, ông đã chinh phục không chỉ các nhà báo quốc tế mà cả những đối thủ đối thoại trên bàn đàm phán. “Nụ cười Xuân Thủy” khi ấy không chỉ là phong thái cá nhân, mà trở thành biểu tượng của sự tự tin, chính nghĩa và nhân văn của Việt Nam trước dư luận thế giới.
Điều khiến tôi xúc động hơn cả, khi đọc về Xuân Thủy, chính là nhân cách sống trong sáng, liêm khiết và đầy nghĩa tình của ông. Dù giữ nhiều trọng trách, ông chưa bao giờ coi vật chất hay danh lợi là mục tiêu. Việc nhường nhà cho người nghèo, hiến tặng biệt thự gia đình để làm Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam là những hành động lặng lẽ nhưng sâu sắc, phản chiếu rõ một tấm gương đạo đức cách mạng mẫu mực, một học trò trung thành và trong sáng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Cuộc đời Xuân Thủy khép lại khi ông vẫn đang ngồi bên bàn viết, trước bản thảo còn dang dở về báo Cứu Quốc. Hình ảnh ấy như một lời nhắc nhở đầy xúc động: ông đã sống trọn đời cho báo chí, cho cách mạng, cho nhân dân. Dẫu thời gian đã lùi xa, nhưng sự nghiệp, nhân cách và tinh thần cống hiến của Xuân Thủy vẫn còn nguyên giá trị, tiếp tục soi sáng con đường của những người làm báo hôm nay và mai sau.
Nguồn : nhandan.vn
