Xuân Thủy - nhà báo lớn, nhà tổ chức báo chí xuất sắc
Sự kiệnSự kiện của nămNgày này năm xưaHồ sơ tư liệuNhân vậtGiới thiệuXuân Thủy - nhà báo lớn, nhà tổ chức báo chí xuất sắcNhân vật liên quan
Bí thư Trung ương Đảng khóa IV; Phó Chủ tịch Quốc hội; Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký; Hội đồng Nhà nước (7/1981 - 6/1982)Xuân ThủyHà Nội (TTXVN 13/6/2025) Là một trong những nhà báo cách mạng đầu tiên của Việt Nam, nhà báo Xuân Thủy đã dành trọn đời mình cho sự nghiệp báo chí và ngoại giao, để lại dấu ấn sâu đậm trong từng giai đoạn phát triển của báo chí cách mạng nước nhà. Từ những trang báo viết tay trong nhà tù thực dân, đến vai trò Tổng Biên tập báo Cứu Quốc, từ việc đặt nền móng cho công tác đào tạo báo chí cách mạng đến việc làm rạng danh nền ngoại giao cách mạng trên trường quốc tế - hành trình của ông chính là biểu hiện sinh động cho một nền báo chí gắn liền với sự nghiệp cách mạng, với vận mệnh dân tộc.
Bộ trưởng Xuân Thủy, Trưởng đoàn Chính phủ VNDCCH tại cuộc họp báo sau Phiên thứ 27 Cuộc nói chuyện chính thức giữa đại diện Chính phủ VNDCCH và đại diện Chính phủ Mỹ ở Paris, ngày 23/10/1968. Ảnh: Tư liệu TTXVN* Một trong những nhà báo cách mạng đầu tiên của Việt NamXuân Thủy tên thật là Nguyễn Trọng Nhâm, sinh ngày 2/9/1912 tại thôn Hòe Thị, tổng Phương Canh, phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Đông (nay là phường Phương Canh, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội). Trước khi trở thành Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương, Xuân Thủy đã hoạt động tích cực trong lĩnh vực báo chí. Ông cũng là chủ tịch đầu tiên của Hội Nhà báo Việt Nam.Ngay từ rất sớm, Xuân Thủy đã làm cộng tác viên của những tờ báo có tiếng ở Hà Nội như Trung Bắc Tân văn, Hà thành Ngọ báo... Với bút lực sắc sảo, giàu cảm xúc và tư tưởng tiến bộ, ông đã biết vận dụng chữ nghĩa như một công cụ để cổ vũ phong trào yêu nước, góp phần đánh thức tinh thần đấu tranh trong thanh niên trí thức đô thành những năm 1930.Sau nhiều hoạt động tuyên truyền cách mạng, ông bị thực dân Pháp bắt giam và sau đó đày lên nhà tù Sơn La - một trong những “địa ngục trần gian” nổi tiếng tàn khốc bậc nhất thời bấy giờ. Thế nhưng, chính trong bóng tối lạnh lẽo của ngục tù, tài năng, nghị lực và tâm hồn của ông lại bừng sáng. Ông và các đồng chí như Tô Hiệu, Nguyễn Lương Bằng, Trần Đăng Ninh... đã sáng lập tờ báo viết tay mang tên Suối Reo - một minh chứng đặc biệt cho sức sống mãnh liệt của báo chí cách mạng ngay cả trong hoàn cảnh tưởng như tận cùng của đau khổ và tuyệt vọng. Dưới ngòi bút chủ biên Xuân Thủy, Suối Reo không chỉ là bản tin nội bộ mà còn là nơi lan tỏa tư tưởng, nâng đỡ niềm tin và kết nối chiến sĩ.Theo GS, TS Tạ Ngọc Tấn, Nguyên Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, báo Suối Reo “phát hành” trong các phòng giam bằng cách từng nhóm tù nhân truyền tay nhau đọc, xong rồi chuyển cho nhóm khác hay cho phòng giam khác. Tờ báo trở thành một món ăn tinh thần, một nguồn sinh lực vô cùng quý báu cho những người cách mạng đang bị đày ải trong tù. Sự xuất hiện của tờ báo như một sự khẳng định rằng, cách mạng vẫn đang tiến lên, tổ chức Đảng vẫn luôn luôn đồng hành cùng với họ. Cũng do hiểu được tầm quan trọng của tờ báo mà Xuân Thủy cùng với đồng chí, đồng đội của ông đã tìm mọi cách phát hành được báo Suối Reo trong điều kiện vô cùng khó khăn, nguy hiểm.Chính từ Suối Reo, tư tưởng làm báo của Xuân Thủy được hình thành một cách rõ rệt: báo chí không chỉ để đưa tin, mà còn để nuôi dưỡng tinh thần cách mạng, để chiến đấu trong cả khi không có vũ khí. Từ cuộc sống trong ngục tù, ông nhận ra rằng muốn làm báo cách mạng thì người cầm bút không chỉ cần giỏi chuyên môn mà còn phải có bản lĩnh chính trị, có khí phách, có tinh thần dấn thân đến tận cùng vì lý tưởng.Bước ra khỏi lao tù, tất cả những nền tảng tư tưởng, kinh nghiệm tổ chức và cảm thức nghề báo ông tích lũy được đã trở thành tiền đề cho một sự nghiệp dài lâu và đóng góp to lớn vào nền báo chí nước nhà.Từ năm 1944, ông làm chủ nhiệm, chủ bút Báo Cứu Quốc của Việt Minh, vừa lãnh đạo báo, vừa là cây bút chính với nhiều bút danh như: Chu Lang, Tất Thắng, Ngô Tất Thắng… Trong những thời điểm then chốt của cách mạng, Báo Cứu Quốc đã tỏ rõ tính dự báo chính xác, tính chiến đấu cao, lôi cuốn quần chúng mạnh mẽ. Chỉ việc ra báo đều đặn suốt 3.000 ngày trong điều kiện chiến tranh vô cùng ác liệt, gian khổ, thiếu thốn cũng có thể nói, đó là một kỳ tích.Dưới sự lãnh đạo của nhà báo Xuân Thủy, Báo Cứu Quốc trở thành một tờ báo lớn nhất, có ảnh hưởng nhất trong cả nước lúc bấy giờ. Uy tín, ảnh hưởng của Báo Cứu Quốc gắn liền với tài năng viết báo, tổ chức làm báo và tập hợp người tài của Xuân Thủy. Nhiều tên tuổi của Báo Cứu Quốc đã đi vào lịch sử báo chí cách mạng như: Nguyễn Ngọc Kha, Như Phong, Tô Hoài, Nguyễn Thành Lê cùng một đội ngũ cộng tác viên cự phách bao gồm: Ngô Tất Tố, Nguyễn Tuân, Tú Mỡ, Nguyễn Huy Tưởng, Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Trần Văn Cẩn, Thép Mới...Lịch sử vẻ vang của Báo Cứu Quốc với vai trò là ngọn cờ trên mặt trận tư tưởng, ngọn cờ tập hợp quần chúng, đóng góp to lớn vào thành công của Cách mạng Tháng Tám, vào sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc, gắn liền với tài năng xuất chúng của Chủ nhiệm Xuân Thủy.Ông cũng chính là người chủ trì hợp nhất Báo Cứu Quốc và Báo Giải Phóng, đặt tên báo là “Đại Đoàn Kết”.* Người dày công xây dựng tổ chức, đào tạo đội ngũ báo chí cách mạngNgay sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông đã tổ chức cuộc họp tại Bắc Bộ phủ để truyền đạt ý kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc xây dựng hệ thống các cơ quan thông tin tuyên truyền. Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của ông, ngày 7/9/1945, Đài Tiếng nói Việt Nam đã phát sóng chương trình phát thanh đầu tiên; tiếp đó, ngày 15/9/1945, các bản tin đầu tiên của Việt Nam Thông tấn xã (tiền thân của Thông tấn xã Việt Nam) đã chính thức phát đi, đánh dấu sự hình thành một nền báo chí cách mạng thống nhất và có tổ chức ở nước ta.
Bản tin của Việt Nam Thông tấn xã (Nay là Thông tấn xã Việt Nam) phát hành ngày 1/5/1975.Ông còn đặc biệt chú trọng xây dựng lực lượng làm báo, vừa có chuyên môn vững, vừa có bản lĩnh chính trị kiên cường. Ông là người trực tiếp chỉ đạo thành lập Đoàn báo chí Việt Nam năm 1945, Đoàn báo chí kháng chiến năm 1947 và đến năm 1950, dưới sự phân công của Trung ương Đảng, ông đã thành lập Hội Những người viết báo Việt Nam (nay là Hội Nhà báo Việt Nam) và giữ chức Chủ tịch Hội từ ngày đầu thành lập cho đến năm 1962.Tầm ảnh hưởng của nhà báo Xuân Thủy không chỉ dừng lại trong giới báo chí trong nước. Năm 1950, tại Đại hội của Tổ chức quốc tế các nhà báo (OIJ) tổ chức ở Helsinki, Hội Những người viết báo Việt Nam đã được công nhận là thành viên chính thức. Năm 1957, ông được bầu làm Phó Chủ tịch OIJ - trở thành nhà báo Việt Nam đầu tiên giữ trọng trách này và cũng là người đầu tiên của Việt Nam được tặng phần thưởng cao quý của tổ chức báo chí quốc tế uy tín này.Sau ngày đất nước thống nhất, với cương vị Bí thư Trung ương Đảng, ngày 7/7/1976, ông là người chủ trì hợp nhất Hội Nhà báo Việt Nam và Hội Nhà báo yêu nước và Dân chủ miền Nam Việt Nam thành một tổ chức báo chí duy nhất hoạt động trên cả nước, lấy tên là Hội Nhà báo Việt Nam như ngày nay.Không chỉ tổ chức, củng cố bộ máy, xây dựng hội nghề nghiệp cho đội ngũ báo chí, Xuân Thủy còn đặc biệt quan tâm đến công tác đào tạo người làm báo, coi đó là nhiệm vụ căn cơ để phát triển lâu dài nền báo chí cách mạng. Một minh chứng tiêu biểu cho tầm nhìn này là việc ông tổ chức thành công Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng - cơ sở đào tạo báo chí đầu tiên và duy nhất trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.Năm 1949, giữa những ngày kháng chiến ác liệt, trong điều kiện thiếu thốn trăm bề, với cương vị Ủy viên Thường trực Ban Thường vụ Tổng bộ Việt Minh kiêm Chủ tịch Đoàn báo chí kháng chiến, Xuân Thủy đã tổ chức và điều hành việc thành lập ngôi trường này tại xã Tân Thái, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Ông đích thân mời nhà báo Đỗ Đức Dục làm Giám đốc trường và sát sao chỉ đạo hoạt động giảng dạy.Do điều kiện chiến tranh nên dù chỉ tổ chức được một khóa duy nhất (ngày 4/4 đến 6/7/1949) nhưng Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng vẫn đào tạo nên những tên tuổi lớn của làng báo, văn nghệ và hoạt động xã hội như Trần Kiên, Hải Như, Hữu Mai, Vương Như Chiêm, Từ Bích Hoàng, Trần Vũ, Phương Lâm, Lý Thị Trung, Phạm Thị Mai Cương... Ngôi trường không chỉ mang lại những hiệu quả thiết thực cho công cuộc kháng chiến trên mặt trận tư tưởng, mà còn để lại những kinh nghiệm quý giá cho công tác đào tạo báo chí về sau.Sự nghiệp tổ chức và đào tạo báo chí mà Xuân Thủy dày công xây dựng cho thấy ông là một nhà báo lớn, một nhà tổ chức báo chí xuất sắc.* Tận dụng “vũ khí” báo chí trên "mặt trận" ngoại giaoTháng 5/1968 nhà báo Xuân Thủy được phân công đảm nhiệm vai trò Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa tại Hội nghị Paris. Đây là thời điểm mà báo chí và ngoại giao, hai lĩnh vực tưởng chừng tách biệt, đã được ông kết hợp nhuần nhuyễn thành một "vũ khí" đấu tranh đặc biệt hiệu quả.
Ngày 9/5/1968, Bộ trưởng Xuân Thủy, Trưởng đoàn đại biểu Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đến thủ đô Paris (Pháp), tiến hành cuộc đàm phán chính thức với Chính phủ Hoa Kỳ. Ảnh: TTXVNTheo nhà báo Nguyễn Thành Lê, Cố vấn kiêm Người phát ngôn của Đoàn đàm phán Hội nghị Paris về Việt Nam, mặt trận ngoại giao với cuộc đàm phán Paris về Việt Nam lúc đó đã kết hợp nhiều hình thức đấu tranh phong phú. Trong số đó, nổi bật chính là việc sử dụng họp báo và trả lời phỏng vấn như một hình thức đấu tranh tư tưởng công khai, hiệu quả và mạnh mẽ trên trường quốc tế.Trên cơ sở đó, nhà ngoại giao, nhà báo Xuân Thủy đã rất thành công trong việc phát huy hiệu quả cả ba hình thức: đấu tranh ở các phiên họp công khai; đấu tranh trong các cuộc họp báo và trả lời phỏng vấn các nhà báo và đấu tranh vận động, tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân thế giới. Ông đã điều động những nhà báo thạo về ngoại ngữ, giỏi về nghiệp vụ làm nòng cốt như Nguyễn Minh Vĩ, Nguyễn Thành Lê, Lý Văn Sáu, Hồng Hà, Hà Đăng, Nguyễn Hữu Chỉnh, Hoàng Phong, Lê Bình, Xuân Oanh và nhiều nhà báo tài năng khác.Tại 248 phiên họp công khai của Hội nghị Paris, nhà ngoại giao, nhà báo Xuân Thủy với lý lẽ đanh thép, kết hợp thái độ vừa cứng rắn, vừa mềm dẻo đã luôn giành thế chủ động và thuyết phục được các nhà quan sát.Bên lề hội nghị, Việt Nam đã tổ chức gần 500 cuộc họp báo lớn nhỏ, thường xuyên và không thường xuyên, cùng hàng trăm cuộc trả lời phỏng vấn. Trong đó, ông không chỉ chủ trì những cuộc họp báo chính thức, đặc biệt là họp báo vào mỗi thứ Năm hằng tuần sau phiên họp tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế Paris, mà còn trực tiếp trả lời phỏng vấn từ các hãng thông tấn lớn của phương Tây và các nước xã hội chủ nghĩa.Với bề dày kinh nghiệm làm báo, cùng nụ cười thường trực và phong thái lịch lãm, nhà ngoại giao, nhà báo Xuân Thủy luôn khiến giới báo chí quốc tế nể phục. Ông có những câu trả lời chân thành, khôn khéo, sâu sắc mà vẫn dí dỏm, dễ hiểu; góp phần quan trọng tạo ra “mặt trận đoàn kết nhân dân thế giới” rộng lớn, một phong trào phản chiến mạnh mẽ ngay trong lòng nước Mỹ và phương Tây. Từ đó tạo nên sức ép dư luận quốc tế buộc Mỹ phải đàm phán và đi đến ký kết Hiệp định Paris, góp phần quan trọng vào thắng lợi của Đại thắng Mùa Xuân năm 1975.Có thể nói, báo chí là lĩnh vực được nhà báo Xuân Thủy dành trọn sự say mê và gắn bó nhất, cho đến phút giây cuối cùng. Chiều 18/6/1985, ngay trước những trang bản thảo “Những chặng đường báo Cứu Quốc” dở dang trên bàn tại nhà riêng, nhà báo Xuân Thủy đã lặng lẽ bước sang cõi khác.Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, nhà ngoại giao, nhà báo Xuân Thủy đã đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng trong Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận... và luôn để lại những dấu ấn xuất sắc trong các lĩnh vực ông tham gia, đặc biệt là báo chí và ngoại giao. Với những cống hiến to lớn, ông được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Sao Vàng cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.Đối với các thế hệ người làm báo Việt Nam, hình ảnh một người cầm bút kiên cường, tận tụy và đầy trí tuệ như nhà báo Xuân Thủy là biểu tượng sống động của báo chí cách mạng. Tấm gương lao động không mệt mỏi, bản lĩnh chính trị vững vàng và tinh thần dấn thân đến tận cùng vì lý tưởng của ông sẽ mãi là nguồn cảm hứng lớn cho những người làm báo hôm nay./.Minh DuyênTừ khóa:Nhà báo Xuân ThủyXuân Thủysự kiện
Chính trị100 năm báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2025)hồ sơ
HS_Báo chí_000172303Một số nhà báo cách mạng nổi tiếng Việt Nam
HS_Báo chí_000172276100 năm báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2025)
HS_NHV_000171042Xuân Thủy (1912-1985)
Bí thư Trung ương Đảng khóa IV; Phó Chủ tịch Quốc hội; Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký; Hội đồng Nhà nước (7/1981 - 6/1982)Xuân ThủyHà Nội (TTXVN 13/6/2025) Là một trong những nhà báo cách mạng đầu tiên của Việt Nam, nhà báo Xuân Thủy đã dành trọn đời mình cho sự nghiệp báo chí và ngoại giao, để lại dấu ấn sâu đậm trong từng giai đoạn phát triển của báo chí cách mạng nước nhà. Từ những trang báo viết tay trong nhà tù thực dân, đến vai trò Tổng Biên tập báo Cứu Quốc, từ việc đặt nền móng cho công tác đào tạo báo chí cách mạng đến việc làm rạng danh nền ngoại giao cách mạng trên trường quốc tế - hành trình của ông chính là biểu hiện sinh động cho một nền báo chí gắn liền với sự nghiệp cách mạng, với vận mệnh dân tộc.Bộ trưởng Xuân Thủy, Trưởng đoàn Chính phủ VNDCCH tại cuộc họp báo sau Phiên thứ 27 Cuộc nói chuyện chính thức giữa đại diện Chính phủ VNDCCH và đại diện Chính phủ Mỹ ở Paris, ngày 23/10/1968. Ảnh: Tư liệu TTXVN* Một trong những nhà báo cách mạng đầu tiên của Việt NamXuân Thủy tên thật là Nguyễn Trọng Nhâm, sinh ngày 2/9/1912 tại thôn Hòe Thị, tổng Phương Canh, phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Đông (nay là phường Phương Canh, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội). Trước khi trở thành Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Đối ngoại Trung ương, Xuân Thủy đã hoạt động tích cực trong lĩnh vực báo chí. Ông cũng là chủ tịch đầu tiên của Hội Nhà báo Việt Nam.Ngay từ rất sớm, Xuân Thủy đã làm cộng tác viên của những tờ báo có tiếng ở Hà Nội như Trung Bắc Tân văn, Hà thành Ngọ báo... Với bút lực sắc sảo, giàu cảm xúc và tư tưởng tiến bộ, ông đã biết vận dụng chữ nghĩa như một công cụ để cổ vũ phong trào yêu nước, góp phần đánh thức tinh thần đấu tranh trong thanh niên trí thức đô thành những năm 1930.Sau nhiều hoạt động tuyên truyền cách mạng, ông bị thực dân Pháp bắt giam và sau đó đày lên nhà tù Sơn La - một trong những “địa ngục trần gian” nổi tiếng tàn khốc bậc nhất thời bấy giờ. Thế nhưng, chính trong bóng tối lạnh lẽo của ngục tù, tài năng, nghị lực và tâm hồn của ông lại bừng sáng. Ông và các đồng chí như Tô Hiệu, Nguyễn Lương Bằng, Trần Đăng Ninh... đã sáng lập tờ báo viết tay mang tên Suối Reo - một minh chứng đặc biệt cho sức sống mãnh liệt của báo chí cách mạng ngay cả trong hoàn cảnh tưởng như tận cùng của đau khổ và tuyệt vọng. Dưới ngòi bút chủ biên Xuân Thủy, Suối Reo không chỉ là bản tin nội bộ mà còn là nơi lan tỏa tư tưởng, nâng đỡ niềm tin và kết nối chiến sĩ.Theo GS, TS Tạ Ngọc Tấn, Nguyên Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương, báo Suối Reo “phát hành” trong các phòng giam bằng cách từng nhóm tù nhân truyền tay nhau đọc, xong rồi chuyển cho nhóm khác hay cho phòng giam khác. Tờ báo trở thành một món ăn tinh thần, một nguồn sinh lực vô cùng quý báu cho những người cách mạng đang bị đày ải trong tù. Sự xuất hiện của tờ báo như một sự khẳng định rằng, cách mạng vẫn đang tiến lên, tổ chức Đảng vẫn luôn luôn đồng hành cùng với họ. Cũng do hiểu được tầm quan trọng của tờ báo mà Xuân Thủy cùng với đồng chí, đồng đội của ông đã tìm mọi cách phát hành được báo Suối Reo trong điều kiện vô cùng khó khăn, nguy hiểm.Chính từ Suối Reo, tư tưởng làm báo của Xuân Thủy được hình thành một cách rõ rệt: báo chí không chỉ để đưa tin, mà còn để nuôi dưỡng tinh thần cách mạng, để chiến đấu trong cả khi không có vũ khí. Từ cuộc sống trong ngục tù, ông nhận ra rằng muốn làm báo cách mạng thì người cầm bút không chỉ cần giỏi chuyên môn mà còn phải có bản lĩnh chính trị, có khí phách, có tinh thần dấn thân đến tận cùng vì lý tưởng.Bước ra khỏi lao tù, tất cả những nền tảng tư tưởng, kinh nghiệm tổ chức và cảm thức nghề báo ông tích lũy được đã trở thành tiền đề cho một sự nghiệp dài lâu và đóng góp to lớn vào nền báo chí nước nhà.Từ năm 1944, ông làm chủ nhiệm, chủ bút Báo Cứu Quốc của Việt Minh, vừa lãnh đạo báo, vừa là cây bút chính với nhiều bút danh như: Chu Lang, Tất Thắng, Ngô Tất Thắng… Trong những thời điểm then chốt của cách mạng, Báo Cứu Quốc đã tỏ rõ tính dự báo chính xác, tính chiến đấu cao, lôi cuốn quần chúng mạnh mẽ. Chỉ việc ra báo đều đặn suốt 3.000 ngày trong điều kiện chiến tranh vô cùng ác liệt, gian khổ, thiếu thốn cũng có thể nói, đó là một kỳ tích.Dưới sự lãnh đạo của nhà báo Xuân Thủy, Báo Cứu Quốc trở thành một tờ báo lớn nhất, có ảnh hưởng nhất trong cả nước lúc bấy giờ. Uy tín, ảnh hưởng của Báo Cứu Quốc gắn liền với tài năng viết báo, tổ chức làm báo và tập hợp người tài của Xuân Thủy. Nhiều tên tuổi của Báo Cứu Quốc đã đi vào lịch sử báo chí cách mạng như: Nguyễn Ngọc Kha, Như Phong, Tô Hoài, Nguyễn Thành Lê cùng một đội ngũ cộng tác viên cự phách bao gồm: Ngô Tất Tố, Nguyễn Tuân, Tú Mỡ, Nguyễn Huy Tưởng, Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Trần Văn Cẩn, Thép Mới...Lịch sử vẻ vang của Báo Cứu Quốc với vai trò là ngọn cờ trên mặt trận tư tưởng, ngọn cờ tập hợp quần chúng, đóng góp to lớn vào thành công của Cách mạng Tháng Tám, vào sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc, gắn liền với tài năng xuất chúng của Chủ nhiệm Xuân Thủy.Ông cũng chính là người chủ trì hợp nhất Báo Cứu Quốc và Báo Giải Phóng, đặt tên báo là “Đại Đoàn Kết”.* Người dày công xây dựng tổ chức, đào tạo đội ngũ báo chí cách mạngNgay sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông đã tổ chức cuộc họp tại Bắc Bộ phủ để truyền đạt ý kiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh về việc xây dựng hệ thống các cơ quan thông tin tuyên truyền. Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của ông, ngày 7/9/1945, Đài Tiếng nói Việt Nam đã phát sóng chương trình phát thanh đầu tiên; tiếp đó, ngày 15/9/1945, các bản tin đầu tiên của Việt Nam Thông tấn xã (tiền thân của Thông tấn xã Việt Nam) đã chính thức phát đi, đánh dấu sự hình thành một nền báo chí cách mạng thống nhất và có tổ chức ở nước ta.Bản tin của Việt Nam Thông tấn xã (Nay là Thông tấn xã Việt Nam) phát hành ngày 1/5/1975.Ông còn đặc biệt chú trọng xây dựng lực lượng làm báo, vừa có chuyên môn vững, vừa có bản lĩnh chính trị kiên cường. Ông là người trực tiếp chỉ đạo thành lập Đoàn báo chí Việt Nam năm 1945, Đoàn báo chí kháng chiến năm 1947 và đến năm 1950, dưới sự phân công của Trung ương Đảng, ông đã thành lập Hội Những người viết báo Việt Nam (nay là Hội Nhà báo Việt Nam) và giữ chức Chủ tịch Hội từ ngày đầu thành lập cho đến năm 1962.Tầm ảnh hưởng của nhà báo Xuân Thủy không chỉ dừng lại trong giới báo chí trong nước. Năm 1950, tại Đại hội của Tổ chức quốc tế các nhà báo (OIJ) tổ chức ở Helsinki, Hội Những người viết báo Việt Nam đã được công nhận là thành viên chính thức. Năm 1957, ông được bầu làm Phó Chủ tịch OIJ - trở thành nhà báo Việt Nam đầu tiên giữ trọng trách này và cũng là người đầu tiên của Việt Nam được tặng phần thưởng cao quý của tổ chức báo chí quốc tế uy tín này.Sau ngày đất nước thống nhất, với cương vị Bí thư Trung ương Đảng, ngày 7/7/1976, ông là người chủ trì hợp nhất Hội Nhà báo Việt Nam và Hội Nhà báo yêu nước và Dân chủ miền Nam Việt Nam thành một tổ chức báo chí duy nhất hoạt động trên cả nước, lấy tên là Hội Nhà báo Việt Nam như ngày nay.Không chỉ tổ chức, củng cố bộ máy, xây dựng hội nghề nghiệp cho đội ngũ báo chí, Xuân Thủy còn đặc biệt quan tâm đến công tác đào tạo người làm báo, coi đó là nhiệm vụ căn cơ để phát triển lâu dài nền báo chí cách mạng. Một minh chứng tiêu biểu cho tầm nhìn này là việc ông tổ chức thành công Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng - cơ sở đào tạo báo chí đầu tiên và duy nhất trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp.Năm 1949, giữa những ngày kháng chiến ác liệt, trong điều kiện thiếu thốn trăm bề, với cương vị Ủy viên Thường trực Ban Thường vụ Tổng bộ Việt Minh kiêm Chủ tịch Đoàn báo chí kháng chiến, Xuân Thủy đã tổ chức và điều hành việc thành lập ngôi trường này tại xã Tân Thái, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Ông đích thân mời nhà báo Đỗ Đức Dục làm Giám đốc trường và sát sao chỉ đạo hoạt động giảng dạy.Do điều kiện chiến tranh nên dù chỉ tổ chức được một khóa duy nhất (ngày 4/4 đến 6/7/1949) nhưng Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng vẫn đào tạo nên những tên tuổi lớn của làng báo, văn nghệ và hoạt động xã hội như Trần Kiên, Hải Như, Hữu Mai, Vương Như Chiêm, Từ Bích Hoàng, Trần Vũ, Phương Lâm, Lý Thị Trung, Phạm Thị Mai Cương... Ngôi trường không chỉ mang lại những hiệu quả thiết thực cho công cuộc kháng chiến trên mặt trận tư tưởng, mà còn để lại những kinh nghiệm quý giá cho công tác đào tạo báo chí về sau.Sự nghiệp tổ chức và đào tạo báo chí mà Xuân Thủy dày công xây dựng cho thấy ông là một nhà báo lớn, một nhà tổ chức báo chí xuất sắc.* Tận dụng “vũ khí” báo chí trên "mặt trận" ngoại giaoTháng 5/1968 nhà báo Xuân Thủy được phân công đảm nhiệm vai trò Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ Việt Nam dân chủ cộng hòa tại Hội nghị Paris. Đây là thời điểm mà báo chí và ngoại giao, hai lĩnh vực tưởng chừng tách biệt, đã được ông kết hợp nhuần nhuyễn thành một "vũ khí" đấu tranh đặc biệt hiệu quả.Ngày 9/5/1968, Bộ trưởng Xuân Thủy, Trưởng đoàn đại biểu Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đến thủ đô Paris (Pháp), tiến hành cuộc đàm phán chính thức với Chính phủ Hoa Kỳ. Ảnh: TTXVNTheo nhà báo Nguyễn Thành Lê, Cố vấn kiêm Người phát ngôn của Đoàn đàm phán Hội nghị Paris về Việt Nam, mặt trận ngoại giao với cuộc đàm phán Paris về Việt Nam lúc đó đã kết hợp nhiều hình thức đấu tranh phong phú. Trong số đó, nổi bật chính là việc sử dụng họp báo và trả lời phỏng vấn như một hình thức đấu tranh tư tưởng công khai, hiệu quả và mạnh mẽ trên trường quốc tế.Trên cơ sở đó, nhà ngoại giao, nhà báo Xuân Thủy đã rất thành công trong việc phát huy hiệu quả cả ba hình thức: đấu tranh ở các phiên họp công khai; đấu tranh trong các cuộc họp báo và trả lời phỏng vấn các nhà báo và đấu tranh vận động, tranh thủ sự ủng hộ của nhân dân thế giới. Ông đã điều động những nhà báo thạo về ngoại ngữ, giỏi về nghiệp vụ làm nòng cốt như Nguyễn Minh Vĩ, Nguyễn Thành Lê, Lý Văn Sáu, Hồng Hà, Hà Đăng, Nguyễn Hữu Chỉnh, Hoàng Phong, Lê Bình, Xuân Oanh và nhiều nhà báo tài năng khác.Tại 248 phiên họp công khai của Hội nghị Paris, nhà ngoại giao, nhà báo Xuân Thủy với lý lẽ đanh thép, kết hợp thái độ vừa cứng rắn, vừa mềm dẻo đã luôn giành thế chủ động và thuyết phục được các nhà quan sát.Bên lề hội nghị, Việt Nam đã tổ chức gần 500 cuộc họp báo lớn nhỏ, thường xuyên và không thường xuyên, cùng hàng trăm cuộc trả lời phỏng vấn. Trong đó, ông không chỉ chủ trì những cuộc họp báo chính thức, đặc biệt là họp báo vào mỗi thứ Năm hằng tuần sau phiên họp tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế Paris, mà còn trực tiếp trả lời phỏng vấn từ các hãng thông tấn lớn của phương Tây và các nước xã hội chủ nghĩa.Với bề dày kinh nghiệm làm báo, cùng nụ cười thường trực và phong thái lịch lãm, nhà ngoại giao, nhà báo Xuân Thủy luôn khiến giới báo chí quốc tế nể phục. Ông có những câu trả lời chân thành, khôn khéo, sâu sắc mà vẫn dí dỏm, dễ hiểu; góp phần quan trọng tạo ra “mặt trận đoàn kết nhân dân thế giới” rộng lớn, một phong trào phản chiến mạnh mẽ ngay trong lòng nước Mỹ và phương Tây. Từ đó tạo nên sức ép dư luận quốc tế buộc Mỹ phải đàm phán và đi đến ký kết Hiệp định Paris, góp phần quan trọng vào thắng lợi của Đại thắng Mùa Xuân năm 1975.Có thể nói, báo chí là lĩnh vực được nhà báo Xuân Thủy dành trọn sự say mê và gắn bó nhất, cho đến phút giây cuối cùng. Chiều 18/6/1985, ngay trước những trang bản thảo “Những chặng đường báo Cứu Quốc” dở dang trên bàn tại nhà riêng, nhà báo Xuân Thủy đã lặng lẽ bước sang cõi khác.Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, nhà ngoại giao, nhà báo Xuân Thủy đã đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng trong Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Mặt trận... và luôn để lại những dấu ấn xuất sắc trong các lĩnh vực ông tham gia, đặc biệt là báo chí và ngoại giao. Với những cống hiến to lớn, ông được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Sao Vàng cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.Đối với các thế hệ người làm báo Việt Nam, hình ảnh một người cầm bút kiên cường, tận tụy và đầy trí tuệ như nhà báo Xuân Thủy là biểu tượng sống động của báo chí cách mạng. Tấm gương lao động không mệt mỏi, bản lĩnh chính trị vững vàng và tinh thần dấn thân đến tận cùng vì lý tưởng của ông sẽ mãi là nguồn cảm hứng lớn cho những người làm báo hôm nay./.Minh DuyênTừ khóa:Nhà báo Xuân ThủyXuân Thủysự kiệnChính trị100 năm báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2025)hồ sơHS_Báo chí_000172303Một số nhà báo cách mạng nổi tiếng Việt NamHS_Báo chí_000172276100 năm báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925 - 21/6/2025)HS_NHV_000171042Xuân Thủy (1912-1985)Địa chỉ: Số 5 Lý Thường Kiệt - Cửa Nam - Hà Nội
Điện thoại: (+84 24) 39 332 417
© Bản quyền thuộc Thông tấn xã Việt Nam.
Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.
