“Xuân trong hầm pháo Điện Biên”

Giữa những ngày chiến tranh, có một hình ảnh rất khác.

Đó là mùa xuân.

Phạm Thanh Tâm đã ghi lại một khoảnh khắc đặc biệt trong tác phẩm “Xuân trong hầm pháo Điện Biên”.

Bức tranh được ông thực hiện từ ký ức về những ngày Tết giữa chiến trường.

Không có một mùa xuân bình thường.

Không có gia đình.

Không có căn nhà thân thuộc.

Không có những ngày đoàn tụ.

Nhưng trong hầm pháo vẫn có con người.

Vẫn có sự sống.

Vẫn có tình đồng đội.

Vẫn có một chút không khí của ngày Tết.

Theo tư liệu của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Điện Biên, bức tranh gắn với những ký ức mà Phạm Thanh Tâm kể lại nhiều năm sau về những ngày chiến đấu tại Điện Biên Phủ.

Điều đó khiến tác phẩm đặc biệt.

Bởi nó cho chúng ta thấy một khía cạnh khác của chiến tranh:

con người vẫn cố giữ lại sự sống và tình cảm ngay giữa nơi cái chết luôn ở rất gần.

Người lính không chỉ là người chiến đấu.

Họ cũng là những chàng trai trẻ nhớ nhà.

Nhớ mẹ.

Nhớ quê.

Nhớ những ngày Tết.

Và chính những điều bình dị ấy khiến hình ảnh người lính trở nên gần gũi hơn với chúng ta.

Phần 8: Những người dân đứng phía sau Điện Biên Phủ

Trong nhật ký và ký họa của Phạm Thanh Tâm không chỉ có bộ đội.

Có cả những người dân tham gia phục vụ chiến dịch.

Đó là một phần rất quan trọng của câu chuyện Điện Biên Phủ.

Bởi chiến thắng không chỉ diễn ra trong các trận địa.

Phía sau chiến hào là một hệ thống hậu cần khổng lồ.

Những người vận chuyển lương thực.

Những người tải đạn.

Những người mở đường.

Những người phục vụ thương binh.

Những người dân công.

Những người âm thầm đưa sức người và sức của đến chiến trường.

Phạm Thanh Tâm nhìn thấy họ.

Và ông ghi lại.

Những nét vẽ ấy giúp chúng ta hiểu rằng:

Điện Biên Phủ không chỉ là câu chuyện của những người cầm súng.

Đó là câu chuyện của cả một xã hội đã dồn sức cho chiến trường.

Một người lính ở phía trước có thể chiến đấu vì nhiệm vụ của mình.

Nhưng để người lính ấy có thể đứng trong chiến hào, phía sau họ phải có hàng vạn người đang làm việc.

Phạm Thanh Tâm đã giúp một phần trong số những con người ấy bước vào ký ức bằng nghệ thuật.

Chú thích ảnh: Tư liệu về lực lượng dân công, hậu cần phục vụ Chiến dịch Điện Biên Phủ. Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam, Bảo tàng Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ và các kho ảnh lịch sử. Ảnh minh họa vai trò của hậu phương chiến trường, không khẳng định người trong ảnh là nhân vật cụ thể được Phạm Thanh Tâm vẽ.