Xuân Vinh Có Người Con Không Về

Liệt sĩ Trần Dợt sinh năm 1938, ở thôn Xuân Vinh, xã Vạn Hưng, vùng Khánh Ninh, Phú Khánh. Nằm lọt thỏm giữa vùng đất miền Trung nắng gió, dân làng đa phần làm ruộng làm rẫy, cuộc sống đạm bạc nhưng tình làng nghĩa xóm thì đậm đà. Liệt sĩ lớn lên trong cái không khí đó — giản dị, thật thà, không màu mè. Hồi nhỏ chắc liệt sĩ cũng chỉ nghĩ đến chuyện làm ăn, lo cho gia đình như bao người trong làng. Nhưng thời thế không cho phép. Những năm đầu thập niên 1960, chiến tranh lan rộng khắp miền Nam, vùng Khánh Ninh cũng không tránh khỏi. Bom đạn, càn quét, bắt bớ — chuyện đó xảy ra gần như mỗi ngày. Sống trong cảnh đó mà cứ ngồi yên thì không phải là liệt sĩ Trần Dợt. Đầu năm 1964, liệt sĩ nhập ngũ. Ngày 1 tháng 1 năm 1964 — ngày đầu tiên của năm mới, liệt sĩ bắt đầu một chặng đường hoàn toàn khác. Năm đó liệt sĩ hai mươi sáu tuổi, cái tuổi không còn bồng bột nữa, đã biết mình đang chọn điều gì và cái giá của nó là bao nhiêu. Liệt sĩ được phân công về Huyện đội Bắc Ninh Hòa, đơn vị đứng chân hoạt động ngay trên mảnh đất quê hương. Liệt sĩ làm tiểu đội phó — người sát cánh trực tiếp với từng chiến sĩ trong đội, lo từng bữa ăn giấc ngủ, dẫn anh em qua từng trận đánh. Cái chức đó tuy nhỏ nhưng không nhẹ — tiểu đội phó là người anh em trong đội nhìn vào mỗi khi không biết phải làm gì, là người phải giữ bình tĩnh khi súng nổ tứ phía. Huyện đội Bắc Ninh Hòa những năm 1964 đến 1966 hoạt động trong điều kiện hết sức khó khăn. Địch liên tục mở các đợt bình định, dùng đủ mọi thủ đoạn để tiêu diệt lực lượng cách mạng tại chỗ. Bộ đội và du kích phải vừa đánh giặc vừa lo tránh càn, vừa bám dân vừa giữ bí mật. Người lính trong hoàn cảnh đó không chỉ cần dũng cảm mà còn cần cả sự khéo léo, kiên nhẫn. Không ai biết trong hơn hai năm chiến đấu, liệt sĩ Trần Dợt đã trải qua bao nhiêu trận, đã bao nhiêu lần thoát chết trong gang tấc. Những chuyện đó phần lớn không có ai ghi lại — vì đó là chuyện thường ngày của người lính, không phải chuyện để kể lại cho người đời sau nghe. Rồi liệt sĩ bị thương. Nặng đến mức phải đưa vào bệnh xá Bắc Ninh Hòa điều trị. Ngày 1 tháng 9 năm 1966, liệt sĩ Trần Dợt trút hơi thở cuối cùng tại đó — không phải trên chiến trường tiếng súng vang rền, mà là trong căn bệnh xá đơn sơ giữa rừng, sau những ngày chống chọi với vết thương chiến tranh. Liệt sĩ được an táng tại Suối Trầu, Khánh Ninh — một địa danh nhỏ bé, ít người biết đến, nhưng từ ngày đó đã trở thành nơi yên nghỉ của người con làng Xuân Vinh. Quê nhà Vạn Hưng cách đó không xa, nhưng liệt sĩ đã không thể trở về. Liệt sĩ Trần Dợt ra đi năm hai mươi tám tuổi. Hơn hai năm cầm súng, từ ngày đầu năm 1964 đến mùa thu năm 1966 — ngắn thôi, nhưng đủ để nói rằng liệt sĩ đã sống xứng đáng với lựa chọn của mình. Thôn Xuân Vinh hôm nay chắc đã khác xưa nhiều. Nhưng đâu đó trong ký ức của mảnh đất này, vẫn còn bóng dáng của một người con đã ra đi và không trở về — liệt sĩ Trần Dợt, người lính của Huyện đội Bắc Ninh Hòa, người tiểu đội phó bình dị đã nằm lại ở Suối Trầu mãi mãi.