Xuất thân dòng họ khoa bảng và truyền thống yêu nước Thái Bình
Tóm tắt về xuất thân, truyền thống gia đình Nho học và môi trường quê hương đã nuôi dưỡng tinh thần yêu nước từ thuở nhỏ của Nguyễn Đức Cảnh.
Nguyễn Đức Cảnh sinh ngày 2 tháng 2 năm 1908 tại làng Thượng Đồng, xã Thụy Lăng, huyện Thụy Anh (nay là xã Hồng Dũng, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình). Ông sinh ra trong một gia đình nhà Nho nghèo nhưng giàu truyền thống hiếu học và yêu nước. Cha ông là cụ Nguyễn Đức Tiết, một cử nhân Hán học từng tham gia phong trào Duy Tân, mở trường dạy học và gieo mầm tư tưởng tiến bộ cho nhiều thế hệ học trò. Mẹ ông là bà Trần Thị Luyện, một người phụ nữ nông thôn hiền thục, chu đáo.
Lớn lên trên vùng đất Thái Bình giàu truyền thống chống ngoại xâm, từ nhỏ Nguyễn Đức Cảnh đã được chứng kiến sự áp bức, bất công của chế độ thực dân - phong kiến đối với người dân lao động. Những câu chuyện về các phong trào yêu nước của các sĩ phu phong kiến cùng tấm gương kiên trung của cha và các bậc tiền bối đã sớm tác động sâu sắc đến tâm hồn người thiếu niên trẻ tuổi. Tình yêu quê hương, đất nước và sự thấu hiểu nỗi đau nô lệ chính là bệ phóng tư tưởng ban đầu, định hình nên nhân cách và con đường dấn thân cách mạng của Nguyễn Đức Cảnh sau này.
