Xuất thân hoàng tộc và hoài hoạ của người cha
Hoàn cảnh ra đời, dòng dõi hoàng tộc và mối thù gia tộc đè nặng lên vai Trần Quốc Tuấn từ thuở nhỏ.
Trần Quốc Tuấn sinh năm 1228 (hoặc 1232), là con trai thứ của An Quốc vương Trần Liễu – anh trai vua Trần Thái Tông (Trần Cảnh). Sinh ra trong một gia đình hoàng tộc thuộc dòng dõi tôn thất nhà Trần, ông lớn lên giữa những biến động chính trị phức tạp đầu thời Trần. Do những mâu thuẫn quyền lực trong triều đình, Trần Liễu bị tước mất vương vị và ôm niềm hận sâu sắc. Trước khi qua đời, Trần Liễu đã dặn dò Trần Quốc Tuấn phải vì cha mà lấy lại thiên hạ, đè nặng lên vai người con trẻ tuổi một gánh nặng gia tộc vô cùng to lớn. Tuy nhiên, Trần Quốc Tuấn là người sớm có tư tưởng kiệt xuất và lòng yêu nước bao la. Ông nhận thức rõ rằng thù nhà chỉ là chuyện nhỏ, còn vận mệnh của đất nước và sự bình yên của nhân dân mới là điều tối thượng. Chính sự kết hợp giữa nền tảng giáo dục hoàng gia nghiêm cẩn và hoàn cảnh gia tộc đặc biệt đã sớm rèn luyện cho ông một bản lĩnh kiên cường, tư duy sâu sắc cùng khả năng kiềm chế cảm xúc phi thường.
