Xuất Thân Thân Tộc Và Hoài Bão Lớn Thời Trẻ
Dòng tộc gia thế cùng biến cố nhà Hồ thất thủ đã hình thành nên nhân cách và hoài bão cứu nước của Nguyễn Trãi.
Nguyễn Trãi (hiệu là Ức Trai) sinh năm 1380 tại Thăng Long. Ông là con trai của Nguyễn Phi Nhược (sử sách thường gọi là Nguyễn Trãi/Nguyễn Phi卿) — một nhà thơ, nhà giáo tài năng — và bà Trần Thị Thái, con gái của Quan đại thần Trần Nguyên Hãn. Được nuôi dưỡng trong một gia đình có truyền thống hiếu học và tư tưởng yêu nước sâu sắc, Nguyễn Trãi từ nhỏ đã bộc lộ trí tuệ thiên bẩm, thông tuệ kinh sử và có tâm hồn nhạy cảm với thời cuộc. Năm 1400, khi Hồ Quý Ly mở khoa thi, ông đỗ Thái học sinh khi mới 20 tuổi và ra làm quan cho nhà Hồ.
Tuy nhiên, biến cố lịch sử xảy ra năm 1407 khi giặc Minh xâm lược Đại Việt, nhà Hồ thất thủ. Cha ông bị quân Minh bắt giải về Bắc Kinh. Trước khi chia tay cha tại biên giới, Nguyễn Trãi nghe lời dặn dò nghẹn ngào của cha: hãy trở về tìm cách trả thù nhà, rửa nợ nước chứ không nên khóc lóc vô ích. Lời dặn ấy đã trở thành kim chỉ nam cho cả cuộc đời ông. Nguyễn Trãi nén đau thương, âm thầm bám trụ vùng đất Nam Sơn, nung nấu ý chí đánh đuổi quân xâm lược để giải phóng quê hương.
