"XƯƠNG CON TÔI ĐÂU ?

Trong dòng chảy bi hùng của lịch sử, có những Đường về không trải đầy hoa hồng mà thấm đẫm mặn chát của nước mắt và những trớ trêu đến xé lòng. Đó là câu chuyện về hai người lính trẻ cùng mang tên Tuân: liệt sĩ Đinh Duy Tuân (con mẹ Lưu Thị Hinh) và liệt sĩ Bùi Thanh Tuân (con mẹ Hà Thị Xuân). Họ cùng quê Hà Nam Ninh, cùng nhập ngũ một ngày, cùng ngã xuống vào năm 1977 khi mới vừa tròn đôi mươi - cái tuổi đẹp nhất của đời người. Hai người con trai cả, hai niềm hy vọng lớn nhất của hai người mẹ, đã ra đi và để lại một khoảng trống mênh mông suốt mấy mươi năm trời.

Con anh dũng chiến đấu, ngã xuống vì Tổ Quốc, 25 mẹ Hinh tìm con, cứ ngỡ mình đã đón được con về, ngày ngày nhang khói, vỗ về nấm mộ nơi quê nhà. Thế nhưng, khi sự thật nghiệt ngã phơi bày rằng hài cốt trong mộ có thể là con của người khác, mẹ đã ngã quỵ. Tiếng gào khóc của người mẹ già như vọng lên từ đáy huyệt lạnh lẽo: "Ối dồi ôi 8 năm trời cúng mỗi một cái vỏ!". Tám năm ấy, mẹ đã dâng cả tim gan để sưởi ấm một khoảng trống, để rồi nhận ra hình hài bằng xương bằng thịt của con mình vẫn còn đâu đó lạc loài, còn nơi mẹ tôn thờ chỉ là "cái vỏ" không hồn, là đất cát vô danh.

Dòng chỉ của định mệnh tréo nghoe đã dẫn lối mẹ Hinh tìm đến mẹ Xuân. Khi sự tình dần sáng tỏ, nỗi ai oán lại chồng chất lên đôi vai gầy của những người mẹ đã ngoài 80. Mẹ Xuân, người mẹ đã chờ đợi con suốt nửa thế kỷ, không cầm được nước mắt khi thấy nấm mồ vốn đã yên vị nay lại phải quật lên, cưa xương để lấy mẫu xét nghiệm. Con mẹ đi đánh giặc, con mẹ hy sinh vì dân vì nước, tại sao đến lúc nằm xuống rồi vẫn chẳng được yên thân, vẫn phải chịu cảnh động mồ động mả: "Có phải đi ăn trộm ăn cắp mà chết đâu !". Lời xót than đầy chua chát ấy của mẹ Xuân nói chứa đựng cả một trời bất công và xót xa cho thân phận người lính trong chiến tranh.

Và rồi, khi nhát cuốc cuối cùng chạm vào lòng đất, sự thật cuối cùng lại là một dấu lặng đầy đau xót. Mẫu ADN không thể thực hiện vì xương cốt sau hơn 40 năm đã phân hủy thành mùn đen, đứt gãy hết mọi dấu vết sinh học.

Hai người mẹ ở tuổi gần đất xa trời, đôi mắt đã mờ đục vì khóc con, đứng trước nấm mồ chung mà lòng quặn thắt. Con của họ - Đinh Duy Tuân hay Bùi Thanh Tuân - giờ đây đã hòa quyện vào nhau, hóa thân vào đất mẹ, không còn phân định được đâu là máu thịt của ai. Trong khoảnh khắc đau thương ấy, không còn sự tranh giành, không còn những lý lẽ, chỉ còn hai trái tim người mẹ nương tựa vào nhau. Họ nắm lấy đôi bàn tay gầy guộc của nhau, san sẻ nỗi đau đứt ruột của những người cùng mất con, cùng chịu cảnh xương cốt không nguyên vẹn. Lời nói sau cùng, nhẹ bẫng mà nặng ngàn cân, như một sự hóa giải mọi nỗi đau: "Thôi thì con chung bà ạ".

Con chung, máu thịt chung, nỗi đau chung; họ cùng nhau chăm sóc linh hồn của những người con trai đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc, gửi gắm hy vọng rằng ở dưới suối vàng, hai anh Tuân sẽ không còn cô đơn vì đã có hai người mẹ cùng che chở. Một ngôi mộ, một cái tên chung, hai người mẹ cùng thờ phụng một người con trai của đất nước, khép lại hành trình "Đường về" bằng một tình thương bao la, vượt lên trên mọi nỗi đau riêng biệt.