XƯƠNG KHÓI GIỮA CHIẾN TRANH VIỆT NAM: NHỮNG PHẬN NGƯỜI Ở HƯNG YÊN ĐI QUA LỬA ĐẠN

TTO – Không nằm trên tuyến lửa ác liệt như Quảng Trị hay Trường Sơn, nhưng Hưng Yên – vùng “phố Hiến một thời vang bóng” – cũng có những câu chuyện chiến tranh thấm đẫm nước mắt. Từ những phi công dũng cảm xuất trận, những dân công đêm đêm kéo pháo qua đồng lúa cho đến những bà mẹ tiễn con đi mà không một lần gặp lại… tất cả tạo nên những mảnh ghép chân thật của cuộc chiến từ nơi đồng bằng Bắc Bộ.

Phi công Anh hùng Mai Quốc Ca: Người con Hưng Yên giữa trời lửa

Ông Mai Quốc Ca – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, phi công MiG-21 nổi tiếng – quê ở xã Hồng Quang, huyện Ân Thi, Hưng Yên. Ông là một trong những phi công tham gia nhiều trận không chiến ác liệt trong giai đoạn Mỹ leo thang ném bom miền Bắc.

Trong một lần trả lời báo chí sau ngày đất nước thống nhất, ông kể: “Có trận tôi vừa cất cánh đã thấy tên lửa không đối không lao tới. Chỉ kịp kéo cần, chiếc MiG rung lên bần bật. Khi hạ cánh, tôi mới biết một mảng lớn đuôi máy bay bị sức ép đánh rách. Nếu chậm một giây, chắc không còn sống.”

Những chuyến xuất kích từ sân bay Nội Bài, Kép, Yên Bái… của ông đã góp phần bảo vệ bầu trời miền Bắc, trong đó có vùng đồng bằng Hưng Yên – nơi ông sinh ra và lớn lên.

Những dân công Hưng Yên băng qua bom đạn: “Đường làng cũng là đường ra trận”

Tại huyện Phù Cừ, phóng viên Tuổi Trẻ gặp bà Nguyễn Thị Duyên, 82 tuổi, từng là dân công hỏa tuyến. Bà nhớ như in những đêm mùa đông năm 1972, khi bom Mỹ đánh phá các tuyến đường huyết mạch.

“Ban ngày chúng tôi ngụy trang dưới chuồng trâu, tối đến lại dùng xe đạp thồ đạn, thồ gạo lên hướng Hà Nội. Đêm nào cũng nghe tiếng máy bay gầm trên đầu,” bà kể.

Hưng Yên khi đó là điểm trung chuyển lương thực và đạn dược cho hậu phương lớn miền Bắc. Những người dân công như bà Duyên đã đi dọc các tuyến đường 39A, 39B, men theo sông Bắc Hưng Hải để vận chuyển hàng.

“Có lần bom nổ ngay bờ đê, đất đá bay mù trời. Tôi nghĩ mình chết rồi. Nhưng mở mắt ra vẫn thấy còn sống thì lại đứng dậy đẩy xe tiếp,” bà cười, đôi mắt đỏ hoe.

Những người lính Hưng Yên ở chiến trường miền Nam

Hưng Yên là quê hương của hàng chục nghìn chiến sĩ lên đường vào Nam. Trong số đó, nhiều người đã ngã xuống tại Quảng Trị, Tây Ninh, Tây Nguyên…

Phóng viên gặp ông Trần Văn T. (84 tuổi, xã Dị Chế, Tiên Lữ), cựu chiến sĩ Trung đoàn 64, từng tham gia chiến đấu tại chiến trường B5 – Quảng Trị.

Ông kể: “Đêm nằm trên cát nóng Thành cổ, trái phá nổ liên tục. Nhiều đồng hương Hưng Yên trong đơn vị tôi hy sinh, mãi không tìm được hài cốt. Mỗi lần về quê, tôi chỉ dám ghé thắp hương tượng trưng ở nghĩa trang xã.”

Trong cuốn sổ cũ, ông giữ danh sách 7 người bạn cùng làng nhập ngũ năm 1971 – chỉ còn ông sống trở về.

Làng Phố Nối trong những ngày sơ tán vì bom Mỹ

Phố Nối – nay là một khu công nghiệp lớn, nhộn nhịp – từng là vùng trũng sơ tán của hàng nghìn hộ dân huyện Mỹ Hào trong giai đoạn 1966–1972.

Câu chuyện của ông Lê Quang Trọng (phường Lê Lợi, thành phố Hưng Yên) được nhắc đến trong văn bản là ký ức về một trận pháo kích của địch. Trong trận chiền đó, khi ông Trọng đang làm nhiệm vụ trinh sát, quân địch đã pháo kích dữ dội, khiến một đồng đội của ông bị thương nặng và hai người khác hy sinh. & Ngoài ra, ông Lê Quang Trọng cũng là một trong năm cán bộ, chiến sĩ tiêu biểu của tỉnh Hưng Yên trực tiếp tham gia và làm nên chiến thăng của Đại thẳng mùa xuân năm 1975, đã tham dự Lễ kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước tại Thành phố Hồ Chí Minh.