Xưởng Mớp Xanh và đội quân Nam Kỳ khởi nghĩa (1)
Trong những ngày chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ, Xứ ủy Nam Kỳ đã tính đến nhiều phương án giải quyết vũ khí cho đội quân cách mạng như vận động công nhân các cơ sở bí mật ở xưởng Ba Son, hãng FACI chế tạo lựu đạn và các loại vũ khí thô sơ, lập các lò rèn gươm giáo, tìm cách tước vũ khí của địch để trang bị cho ta… Trên địa bàn lục tỉnh, lần lượt ra đời xưởng vũ khí Mớp Xanh ở Tân An, xưởng vũ khí Bà U ở Mỹ Tho, xưởng vũ khí Hòa Thượng Đông ở Rạch Giá. Trong nội thành Vĩnh Long cũng có một lò rèn bí mật nhận cung cấp dao găm, giáo, mác, bàn tay sắt, phi tiêu tẩm nọc rắn, lựu đạn sắt tây, mìn xi măng… cho quân cách mạng. Một số thầy trò trường Cơ khi Sài Gòn cũng nhận cung cấp vũ khí cho quân khởi nghĩa.
Trong số các cơ sở làm vũ khí tự tạo thì xưởng Mớp Xanh là có quy mô hơn cả. Gò Mớp Xanh nằm giữa xã Thạnh Lợi và xã Bình An, huyện Thủ Thừa. Theo sự phân công của liên tỉnh Tân An - Chợ Lớn thì huyện ủy Thủ Thừa chịu trách nhiệm tổ chức xưởng vũ khí Mớp Xanh để cung cấp vũ khí cho quân cách mạng. Người phụ trách xưởng là đồng chí Nguyễn Văn Hợp. Được sự góp sức và bảo vệ, che chở của quần chúng, sau khi thành lập, xưởng đã đi vào chế tạo, vũ khí đầu tiên là mìn xi măng. Xưởng đã cung cấp cho quân cách mạng hơn 300 quả. Mìn nặng 3 kg, vỏ ngoài bằng xi măng, vỏ trong bằng sắt tây nhồi thuốc đen, có mảnh chai, mảnh sàn, sắt vụn, đinh,… Về súng, có loại súng “vòi siêu”, khi bắn phải châm lửa. Có bộ phận giữ dây cháy chậm giống như cái vòi siêu đun nước. Quân khởi nghĩa đã sử dụng súng này trong một số trận đánh. Tác dụng sát thương ít, nhưng uy hiếp tinh thần địch. Có trận, nhờ “vòi siêu” mà ta thu được 3 khẩu mútcơtông, địch chạy bỏ súng lại.
Trong số công nhân Mớp Xanh có một người hiểu biết súng pháo. Tiền vốn trên cấp cho lúc đầu là 15 đồng Đông Dương.
Lịch sử quân giới Việt Nam, quân giới Nam Bộ đều có nhắc đến xưởng vũ khí Mớp Xanh như một công binh xưởng tiền thân, trong đó có công nhân đã anh dũng hy sinh khi kẻ thù đàn áp cuộc khởi nghĩa.
