Y BUÔNG: CÁNH CHIM PHƯỢNG HOÀNG LỬA CỦA NÚI RỪNG KON TUM

Y Buông sinh ra và lớn lên tại vùng đất Kon Tum trong những năm tháng chiến tranh chống Mỹ ác liệt nhất. Chứng kiến buôn làng bị máy bay địch ném bom cháy rụi, dòng sông Đăk Bla bị nhuộm đỏ, lòng căm thù giặc trong lòng cô gái trẻ đã bùng lên mạnh mẽ.

Mới 16 tuổi, Y Buông đã tình nguyện gia nhập đội du kích của buôn làng. Với lợi thế thông thuộc từng bụi cây, vách đá, hang động của núi rừng Tây Nguyên, chị nhanh chóng trở thành một chiến sĩ trinh sát và liên lạc xuất sắc. Chị lội suối, băng rừng hàng chục cây số trong đêm tối để tiếp tế lương thực, thuốc men và dẫn đường cho bộ đội chủ lực vào xây dựng căn cứ.

Quân đội Mỹ khi càn quét lên Tây Nguyên thường trang bị xe bọc thép, trực thăng và súng đạn hiện đại. Thế nhưng, dưới sự chỉ huy và sáng tạo của Y Buông, đội du kích buôn làng đã dùng chính những vũ khí truyền thống của núi rừng để đánh giặc:

Trận địa bẫy đá, chông tre: Chị đã hướng dẫn dân làng làm những hệ thống bẫy đá trên các sườn dốc cao. Khi quân địch lọt vào tầm phục kích, chỉ cần chặt dây, những tảng đá khổng lồ sẽ lao xuống hất tung đội hình của chúng.

Cung tên tẩm độc: Những mũi tên tre được tẩm loại nhựa cây rừng cực độc của người Ba Na, chỉ cần một vết xước nhỏ cũng đủ khiến lính Mỹ khiếp sợ không dám bước chân vào rừng sâu.

Chiến công oanh liệt: Trong một trận càn lớn của địch vào mật khu, một mình Y Buông đã mưu trí vừa chạy vừa bắn, giả vờ như có cả một đại đội đang phục kích, dụ địch vào bãi mìn và bẫy chông đã chuẩn bị sẵn. Trận đó, chị và tổ du kích đã bẻ gãy hoàn toàn trận càn của một tiểu đoàn địch, bảo vệ an toàn cho thương binh và kho tàng của cách mạng.

Trong một lần đi làm nhiệm vụ liên lạc, Y Buông không may sa vào tay giặc do bị chỉ điểm. Biết chị là con át chủ bài của lực lượng du kích vùng này, địch hí hửng dùng mọi thủ đoạn hòng bắt chị khai ra vị trí hầm bí mật và nơi đóng quân của bộ đội.

Chúng dùng từ tiền tài, nhung lụa đến những ngón đòn tra tấn dã man nhất nhắm vào người con gái nhỏ nhắn. Thế nhưng, Y Buông nhìn thẳng vào mặt kẻ thù và nói bằng tiếng Kinh chưa thật sỏi:

"Núi rừng có lối đi, nhưng lòng người Ba Na không có lối cho kẻ cướp nước. Tao chết chứ không phản bội cái bụng của dân làng đâu!"

Không khuất phục được chị, chúng giam giữ chị qua nhiều nhà tù khét tiếng. Tại đây, chị lại trở thành người đi đầu trong các phong trào tuyệt thực, đấu tranh đòi cải thiện đời sống cho bạn tù. Cho đến ngày giành được tự do, chị lại lập tức trở về với núi rừng, tiếp tục cầm súng chiến đấu cho đến ngày đất nước hoàn toàn im tiếng súng.

Năm 1978, chị vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.

Chị Y Buông chính là hình ảnh sống động của nhân vật Tnú, của những con người trong tác phẩm Rừng xà nu huyền thoại. Cuộc đời của chị như một đóa hoa pơ-lang đỏ rực giữa đại ngàn – dù có trải qua bao giông bão, bom đạn của chiến tranh, đóa hoa ấy vẫn kiên cường khoe sắc, góp phần viết nên khúc khải hoàn ca tự do của dân tộc Việt Nam.