Ý chí giữa vòng vây
Giữa mưa bom bão đạn, giữa muôn trùng hiểm nguy của khói lửa chiến tranh, đường Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh đã được hình thành. Đây không chỉ là huyết mạch giao thông, cầu nối giữa hậu phương lớn với tiền tuyến lớn, mà còn là biểu tượng của khát vọng độc lập, tự do và thống nhất đất nước. Dưới sự phá hoại điên cuồng của kẻ thù, hàng vạn chiến sĩ, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến đã ngã xuống để giữ vững con đường. Máu đã đổ, nhưng ý chí không bao giờ khuất phục, để những đoàn xe thẳ
Một buổi chiều giữa tháng Ba, xe chúng tôi lăn bánh trên con đường Hồ Chí Minh thênh thang, uốn lượn giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ.
Ngồi bên cửa sổ, Thiếu tướng Võ Sở, nguyên Phó tư lệnh Binh đoàn 12, một trong những người chỉ huy, người lính Trường Sơn ngày ấy lặng hướng ánh mắt về phía trước. Những ký ức Trường Sơn năm nào bỗng ùa về như một thước phim quay chậm:
“Trên đường Trường Sơn chúng tôi sử dụng nhiều loại xe, trong đó có các loại xe 2 tấn, rồi đến 5 tấn, 6 tấn. Chúng tôi dùng xe ấy để chở vũ khí đạn dược, lương thực, đồng thời chở quân. Các anh biết là phải chở quân chứ còn đi bộ thì lâu lắm.
Nếu đi bộ từ Bắc vào Nam thì mất 6 tháng mới đến nơi. Nhưng nếu đi ô tô thì mất trên dưới một tháng. Cho nên buộc phải thực hiện mới đảm bảo được cho cơ động quân đội và chiến đấu”. Hiệp định Genève 1954 chia cắt đất nước, vĩ tuyến 17 thành ranh giới. Giao thông Bắc - Nam cũng bị chia cắt, quốc lộ 1 cắt đoạn, đường sắt chia đôi.
Trường Sơn trở thành huyết mạch đường bộ xuyên rừng, núi cao nghìn mét, địa chất phức tạp, khí hậu khắc nghiệt. Tinh thần "Khoét núi đào hầm, mưa dầm cơm vắt" trong chiến thắng Điện Biên Phủ tiếp tục giúp quân dân ta mở đường trong lửa đạn...
Tháng 1/1959, cách mạng miền Nam gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt là giao thông, liên lạc và việc chi viện từ Bắc vào Nam. Đảng ta đã xác định rõ: “Miền Nam là tiền tuyến lớn, miền Bắc là hậu phương lớn”, vì vậy miền Bắc phải chi viện sức người, sức của cho miền Nam chiến đấu.
Do đó, ngay trong tháng 5/1959, Tổng Quân ủy Trung ương quyết định thành lập “Đoàn quân sự đặc biệt” (sau đó gọi là Đoàn 559) có nhiệm vụ mở thông đường Trường Sơn vào Nam, nhằm xây dựng tuyến chi viện chiến lược.
“Trong cuộc chiến tranh đó, Đảng ta, nhà nước ta quyết định là phải tiến hành cuộc chiến tranh về mặt quân sự để thực hiện giải phóng miền Nam thống nhất đất nước. Và để làm được việc này thì phải có một tổ chức, lực lượng bảo đảm cho chi viện của miền Bắc vào cho miền Nam.
Vì vậy cho nên đã tổ chức thành lập ra một tuyến chi viện mang tên đoàn 559, lúc đầu để đảm bảo bí mật thì gọi là đoàn quân sự đặc biệt”, Thiếu tướng Võ Sở, nguyên Phó tư lệnh Binh đoàn 12 tâm sự.
