Y JUT – KHI NGỌN LỬA TRI THỨC ĐƯỢC THẮP LÊN GIỮA ĐẠI NGÀN

Y JÚT – KHI NGỌN LỬA TRI THỨC ĐƯỢC THẮP LÊN GIỮA ĐẠI NGÀN

Giữa những năm tháng Tây Nguyên còn chìm trong bóng tối của chế độ thuộc địa, khi đồng bào các dân tộc thiểu số phải chịu nhiều áp bức và con đường đến với con chữ còn vô cùng xa xôi, có một người con Ê Đê đã sớm hiểu rằng muốn thay đổi số phận của đồng bào thì trước hết phải mở cánh cửa tri thức. Đó là Y Jút H’wing – một trong những trí thức Ê Đê tiên phong, người đã dành cả cuộc đời cho sự nghiệp giáo dục, cho quyền được học tập và cho khát vọng vươn lên của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên.

Sinh năm 1888, Y Jút H’wing là người Ê Đê, quê ở vùng Buôn Ma Thuột. Trong hoàn cảnh xã hội lúc bấy giờ, việc một người con dân tộc thiểu số được học hành đã là điều hiếm hoi. Nhưng Y Jút không dừng lại ở việc học cho riêng mình. Ông nhận ra rằng con chữ chính là chiếc chìa khóa có thể mở cánh cửa tương lai cho cả một cộng đồng. Vì thế, ông cùng những trí thức Ê Đê tiến bộ tìm cách vận động đồng bào, đấu tranh để con em người Ê Đê được đến trường, được học tiếng Việt và có cơ hội tiếp cận tri thức.

Điều đáng quý ở Y Jút là ông không chọn đứng ngoài những khó khăn của đồng bào. Ông trở thành người trực tiếp lên tiếng trước những bất công trong giáo dục, đấu tranh đòi quyền lợi chính đáng cho học sinh người Ê Đê. Cùng với những người đồng chí hướng như Y Út Niê, ông góp phần khơi dậy ý thức tự tôn dân tộc, tinh thần đoàn kết và khát vọng học tập trong đồng bào Tây Nguyên. Những cuộc đấu tranh ấy có thể bắt đầu từ những điều rất giản dị – thêm giờ học, giảm giờ lao động, được học chữ của chính dân tộc và được đối xử công bằng – nhưng phía sau đó là một khát vọng lớn hơn nhiều: khát vọng được làm chủ cuộc đời và làm chủ tương lai của chính mình.

Trong lịch sử Tây Nguyên, Y Jút vì thế không chỉ được nhớ đến như một người thầy. Ông còn là người gieo những hạt giống đầu tiên của tri thức và ý thức dân tộc trên mảnh đất đại ngàn. Những hạt giống ấy rồi sẽ nảy mầm trong nhiều thế hệ người Ê Đê, để từ những buôn làng xa xôi xuất hiện ngày càng nhiều người trẻ biết học tập, biết đứng lên bảo vệ quyền lợi của cộng đồng và góp sức cho quê hương.

Có lẽ điều xúc động nhất khi nhìn lại cuộc đời Y Jút là ông đã đi trước thời đại của mình. Khi nhiều người còn chưa nhìn thấy sức mạnh của giáo dục, ông đã hiểu rằng một dân tộc muốn thoát khỏi nghèo nàn và lạc hậu thì trước hết phải được học. Khi đồng bào còn chịu nhiều ràng buộc, ông đã dám cất tiếng nói. Và khi tiếng nói ấy còn rất nhỏ giữa một xã hội đầy bất công, ông vẫn không im lặng.

Y Jút đã đi qua cuộc đời từ một người con của buôn làng trở thành một biểu tượng của tinh thần khai sáng ở Tây Nguyên. Những gì ông làm có thể không vang dội như một trận đánh lớn, không được ghi dấu bằng tiếng súng hay chiến công trên chiến trường, nhưng đó lại là một cuộc chiến có ý nghĩa lâu dài – cuộc chiến mở đường cho con chữ, cho tri thức và cho phẩm giá con người.

Hôm nay, những ngôi trường đã mọc lên giữa các buôn làng Tây Nguyên. Những thế hệ trẻ Ê Đê được học tập, bước vào giảng đường, trở thành bác sĩ, kỹ sư, nhà giáo, cán bộ và những người đang góp sức xây dựng quê hương. Nhìn những lớp học hôm nay, có lẽ chúng ta càng thấm thía giá trị của những người đã đặt những viên gạch đầu tiên cho con đường ấy. Trong hành trình đó, Y Jút là một cái tên không thể lãng quên.

Xin được thành kính tưởng nhớ Y Jút H’wing – người đã thắp lên ngọn lửa tri thức giữa đại ngàn, người đã biến khát vọng học tập thành khát vọng đổi đời cho cả một cộng đồng.

Nếu tiếng cồng chiêng là tiếng nói của Tây Nguyên, thì con chữ chính là tiếng nói mở cánh cửa để Tây Nguyên bước ra với đất nước và thời đại. Và Y Jút chính là một trong những người đã đặt những nét chữ đầu tiên lên hành trình ấy.

Ngọn lửa ông thắp lên đã đi qua hơn một thế kỷ.

Nhưng ánh sáng của tri thức thì chưa bao giờ tắt.