Ỷ Lan
Hoàng thái hậu nhà Lý, nhiều lần nhiếp chính giúp đất nước hưng thịnh.
Linh Nhân Hoàng thái hậu (1044–1117), Nguyên phi Ỷ Lan, phi tần Lý Thánh Tông, mẹ Lý Nhân Tông. Sử không rõ xuất thân, họ Lê, hương Thổ Lỗi (Siêu Loại); Ỷ Lan là tên vua ban vì tựa gốc lan. Có tên Khiết Nương hoặc Yến. Truyền cha làm quan nhỏ, mẹ mất sớm.
Toàn thư kể vua cầu tự thấy cô hái dâu tựa bụi lan, đưa vào cung (khoảng 1063–1064). Năm 1066 sinh Lý Càn Đức, phong Thần phi rồi Nguyên phi, chỉ sau Dương Hoàng hậu. Năm 1069 Thánh Tông đánh Chiêm, giao chính sự cho bà và Lý Đạo Thành. Vua đánh không được, nghe nội trị tốt, dân gọi Quan Âm, bèn quay lại bắt Chế Củ; 1070 Chiêm dâng ba châu Địa Lý, Ma Linh, Bố Chính.
Thánh Tông mất 1072; Nhân Tông lên ngôi lúc bảy tuổi, Thượng Dương thái hậu dự chính. Ỷ Lan liên kết Lý Thường Kiệt, phế giam Thượng Dương và 72 cung nhân, bức chết chôn theo lăng. Bà nhiếp chính lần hai, gọi Lý Đạo Thành về, cùng Lý Thường Kiệt. Thời này có đánh Khâm–Liêm–Ung 1075 và kháng Tống 1076–1077. Năm 1103 bà chuộc con gái bị bán đợ; 1117 đề xuất cấm trộm trâu, giết trâu bừa.
Bà xây khoảng 150 chùa đến 1115. Mất 1117, thọ 73, hỏa táng, táng Thọ lăng Đình Bảng. Tục truyền bà hối án Thượng Dương nên lập chùa. Bài kệ sắc không được xếp vào văn Lý–Trần. Nơi thờ gồm đền làng Sủi, Đền Ghênh và chùa Bà Tấm.
