Ỷ Lan – Người phụ nữ từ làng quê trở thành bậc mẫu nghi thiên hạ
Từ một cô gái xuất thân bình dân ở vùng Cổ Pháp, Ỷ Lan trở thành Hoàng hậu rồi Hoàng thái hậu dưới triều Lý. Không chỉ được biết đến bởi câu chuyện gặp vua Lý Thánh Tông bên gốc lan, bà còn nổi bật bởi tài năng trị nước. Trong những thời điểm nhà vua vắng mặt, Ỷ Lan từng trực tiếp điều hành triều chính, chăm lo sản xuất và đời sống nhân dân.
Khoảng năm 1044, tại vùng Thổ Lỗi, Cổ Pháp, một cô gái tên Lê Thị Yến ra đời.
Mẹ mất sớm, cô gái lớn lên trong hoàn cảnh không giàu sang. Nhưng bà nổi tiếng thông minh, chăm chỉ và có khả năng quan sát cuộc sống.
Năm 1063, vua Lý Thánh Tông đi cầu tự để mong có người nối dõi. Khi đoàn xa giá đi qua vùng Thổ Lỗi, nhà vua nhìn thấy một cô gái đứng tựa bên gốc lan nhưng không ra đón như mọi người.
Đó chính là Lê Thị Yến.
Nhà vua cho gọi và hỏi chuyện. Nhận thấy cô gái có tư chất đặc biệt, vua đưa bà về cung và đặt hiệu Ỷ Lan, theo hình ảnh người con gái đứng tựa vào cây lan.
Từ một cô gái dân thường, Ỷ Lan bước vào hoàng cung.
Nhưng điều khiến bà được ghi nhớ không chỉ là việc trở thành hoàng hậu.
Bà được đánh giá là người thông minh, hiểu việc triều chính và đặc biệt quan tâm đến đời sống nhân dân.
Năm 1069, khi vua Lý Thánh Tông thân chinh đánh Chiêm Thành, Ỷ Lan được giao ở lại điều hành đất nước.
Trong thời gian ấy, tình hình trong nước có nhiều khó khăn. Bà tổ chức việc chăm lo sản xuất, ổn định đời sống và xử lý công việc triều đình.
Khi vua trở về, ông càng tin tưởng khả năng của Ỷ Lan.
Sau đó, bà tiếp tục có vai trò quan trọng trong triều đình nhà Lý.
Đến thời vua Lý Nhân Tông, khi nhà vua còn nhỏ, Ỷ Lan trở thành Hoàng thái hậu và tiếp tục tham gia điều hành đất nước.
Bà quan tâm đến nông nghiệp, khuyến khích khai hoang, chăm lo đời sống người dân và xây dựng nhiều công trình tôn giáo.
Trong ký ức lịch sử, Ỷ Lan là một nhân vật đặc biệt: một người phụ nữ xuất thân bình dân nhưng có thể bước vào trung tâm quyền lực và tham gia giải quyết những vấn đề lớn của quốc gia.
Năm 1117, Ỷ Lan qua đời.
Hơn chín thế kỷ sau, hình ảnh của bà vẫn được nhắc đến trong lịch sử Việt Nam như một người phụ nữ có trí tuệ và khả năng chính trị nổi bật.
Điều đáng nhớ ở Ỷ Lan không nằm ở việc bà xuất thân thấp hay cao.
Mà ở việc bà đã biến cơ hội của mình thành năng lực và trách nhiệm đối với đất nước.
Với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện Ỷ Lan nhắc rằng hoàn cảnh xuất phát không quyết định tất cả. Điều quan trọng là khả năng học hỏi, bản lĩnh, tinh thần trách nhiệm và cách mình sử dụng năng lực để đóng góp cho cộng đồng.
