Ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Phước Long

21 năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954-1975), trong khi lần lượt đánh bại các chiến lược chiến tranh thực dân mới của quân đội nhà nghề, quân và dân Việt Nam đã tổ chức và thực hiện hàng trăm chiến dịch quân sự lớn. Chỉ riêng giai đoạn “đánh cho ngụy nhào” (1973-1975) đã diễn ra hàng chục chiến dịch quân sự, thể hiện sự sáng tạo độc đáo, phong phú nhiều nội dung nghệ thuật quân sự kết hợp với chính trị, mang nhiều ý nghĩa có tầm vóc lịch sử, trong đó Chiến dịch Đường 14 - Phước Long là một trong những điển hình.

Chiến dịch Đường 14 - Phước Long là 1 trong 3 chiến dịch có nhiệm vụ thăm dò chiến lược, trong đó có yêu cầu trinh sát chiến lược, phục vụ trực tiếp cho mở đầu đại thắng mùa xuân giải phóng hoàn toàn miền Nam năm 1975.

Phước Long được hoàn toàn giải phóng nhưng địch không đủ sức phản công tái chiếm cho thấy sự suy yếu nghiêm trọng của chúng trên chiến trường miền Nam, chế độ Sài Gòn đã đến hồi suy sụp. Điều “mấu chốt nhất phải cân nhắc là liệu Mỹ có trở lại miền Nam hay không” đã được trả lời: Mỹ không còn khả năng đưa quân quay lại can thiệp vào công việc nội bộ của miền Nam.

Trong khi đó, sức chiến đấu của quân giải phóng đã hơn hẳn quân Sài Gòn. Diễn biến tình hình chiến trường từ chiến thắng Phước Long đã giúp Bộ Chính trị củng cố thêm quyết tâm chiến lược, bổ sung và hoàn chỉnh kế hoạch giải phóng miền Nam.

Sau khi tỉnh Phước Long hoàn toàn giải phóng, cơ sở tình báo J22 chuyển thông tin “địch đã bỏ Phước Long”, nhưng sẽ cho không quân dội bom quần nát Lộc Ninh. Nhờ đó ta có phương án đối phó và hạn chế tối đa thương vong.

Chiến dịch Đường 14 - Phước Long kết thúc với việc địch cam chịu thất thủ hoàn toàn tỉnh Phước Long, làm bộc lộ toàn bộ kết quả thất bại trong 6 năm kéo dài chiến tranh (bằng Việt Nam hóa chiến tranh của Mỹ).

Phản ứng của chính quyền và quân đội Sài Gòn từ sự biến Phước Long cho thấy, sau 6 năm Việt Nam hóa chiến tranh, bao thành tựu và kỳ vọng của kế hoạch này bỗng chốc tiêu tan trong khói súng mù mịt của Phước Long. Rõ ràng đây là cuộc chiến của Mỹ chứ không phải của lực lượng tay sai Nam Việt Nam. Vấn đề từ Phước Long không phải ở chỗ đổ lỗi trách nhiệm cho nhau, mà là cả người Mỹ lẫn tay sai cuối cùng đều thất vọng sâu sắc đến nỗi chẳng còn có thể hy vọng gì ở nhau được nữa.

Chiến thắng Phước Long trong Chiến dịch Đường 14 - Phước Long kết thúc bằng lối tiến công vào hang ổ cuối cùng của địch, tạo ra áp lực lớn đối với địch ngay tại sào huyệt của chúng cho đến khi kết thúc chiến tranh.

Cách kết thúc chiến dịch giải phóng Phước Long là: Từ 10 giờ 30 phút sáng 6-1-1975, dinh Tỉnh trưởng Phước Long bị các đơn vị quân giải phóng đánh chiếm; đến 19 giờ cùng ngày, điểm cố thủ cuối cùng của lính biệt kích dù Sài Gòn dưới hầm ngầm dinh tỉnh trưởng bị chiếm. Số quân còn lại của địch hoặc rút chạy, hoặc bị bắt, một số bị hỏa lực bộ binh bắn gục tại Suối Dung. Sau khi thất thủ, địch cho máy bay ném bom hủy diệt xuống thị xã Phước Long.

Phước Long đặt ra tiền lệ đánh dứt điểm, đánh vào hang ổ cuối cùng của địch. Các trận đánh sau đó và việc tấn công vào Sài Gòn buộc địch phải đầu hàng vô điều kiện đã ngăn chặn được việc chúng hủy diệt khi thất thủ.

Chiến dịch Đường 14 - Phước Long giải phóng hoàn toàn tỉnh Phước Long, đưa đến quyết tâm giải phóng hoàn toàn miền Nam bằng sức mạnh của cả dân tộc “1 ngày bằng 20 năm”.

Chiến thắng Phước Long đã tạo thêm cơ sở, mở ra tiền đề cho cách mạng thần tốc tiến lên giải phóng hoàn toàn miền Nam. Thượng tướng Trần Văn Trà, nguyên Tư lệnh các lực lượng vũ trang quân giải phóng miền Nam từng nhận định: “Không có chiến thắng Phước Long thì chưa có Chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng hoàn toàn miền Nam ngày 30-4-1975”.

Sau Phước Long, việc chọn điểm cho tiến công chiến lược vẫn đặt ra cấp thiết sao cho gây rúng động từ khu vực đến toàn bộ chiến trường. Trận Ban Mê Thuột mở đầu Chiến dịch Tây Nguyên vì thế vừa mang tính chất trận thăm dò chiến lược thứ 3 thành công vừa có ý nghĩa mở đầu cho cả mùa xuân đại thắng 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, kết thúc thắng lợi hoàn toàn cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Nghị quyết Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 21 (ngày 13-10-1973) xác định: “Con đường của cách mạng miền Nam là con đường bạo lực cách mạng”; từ đó đề ra nhiệm vụ trước mắt của cách mạng miền Nam “chủ động buộc địch phải thi hành nghiêm chỉnh Hiệp định Paris về Việt Nam, không ngừng giữ vững và phát triển lực lượng của cách mạng về mọi mặt, thắng địch từng bước và chủ động trong mọi tình huống, đưa cách mạng miền Nam tiến lên”.

Tiếp sau chiến thắng Thượng Đức có ý nghĩa rất lớn trong chiến thuật, chiến lược quân sự của cách mạng, việc mở Chiến dịch Đường 14 - Phước Long và giải phóng hoàn toàn 1 tỉnh áp sát Sài Gòn khẳng định một khả năng mới đánh thắng toàn bộ đội quân lớn mạnh hiện đại còn lại của Mỹ ở miền Nam Việt Nam. Như vậy, trên cơ sở thay đổi so sánh giữa lực lượng vũ trang ta và địch, nay có thêm những nhân tố chiến lược từ chiến thắng Phước Long, giúp Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương có những nhận định mới, đề ra những quyết sách đúng đắn và quyết định trong chiến lược tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975.