Ý niệm Sơn Hà

người phụ nữ ngồi lặng lẽ bên án thư: Thái hậu Dương Vân Nga.

Chưa đầy một năm trước, bi kịch ập xuống triều đình. Đinh Tiên Hoàng và Đại hoàng tử Đinh Liễn bị ám hại. Vương triều Đinh vừa mới dựng xây đã chao đảo dữ dội. Đinh Toàn – đứa con nhỏ mới sáu tuổi của bà – được đưa lên ngai vàng. Một vị vua nhỏ tuổi giữa bầy tôi chia rẽ, bên ngoài là giặc Tống hung hãn nhăm nhe xâm lược, đó là thảm họa của cả một quốc gia.

Dương Vân Nga nhìn ra khoảng sân gạch mênh mông. Bà hiểu rõ vị thế của mình. Là một người mẹ, bà muốn giữ lấy chiếc ngai vàng cho con, muốn Đinh Toàn xưng vương xưng đế. Nhưng là một Thái hậu đứng đầu trăm họ, bà nghe thấy tiếng khóc thét của người dân trong những viễn cảnh tang thương nếu đại quân phương Bắc tràn sang. Quân Tống lần này do Hầu Nhân Báo chỉ huy, thủy bộ hai đường hừng hực khí thế diệt vong Nam bang.

"Một đứa trẻ sáu tuổi sao có thể cưỡi ngựa cầm đao? Sao có thể điều binh khiển tướng giữ vững bờ cõi?" – Cụm từ ấy văng vẳng trong tâm trí bà mỗi đêm.

Triều đình lúc bấy giờ đang chia rẽ sâu sắc. Phạm Hạp, Nguyễn Bặc nghi ngờ uy quyền ngày một lớn của Thập đạo Tướng quân Lê Hoàn nên dấy binh làm loạn, khiến quân đội nội bộ xâu xé lẫn nhau. Lê Hoàn dẹp xong loạn, nhưng nguy cơ mất nước đã sát sạt.

Một đêm trước buổi triều chính quyết định, Lê Hoàn vào triều yết kiến Thái hậu. Vị tướng trẻ mang giáp sắt, gương mặt sương gió dầy dạn, ánh mắt chứa đựng sự kiên định của một người từng trải qua hàng trăm trận mạc.

Lê Hoàn quỳ xuống, giọng trầm tĩnh nhưng sang sảng: "Thần xin đem hết sức mình tử chiến với giặc Tống, dẫu thịt nát xương tan cũng không lùi bước. Nhưng quân sĩ ngoài chiến trường cần một người thủ lĩnh có toàn quyền quyết định, một vị vua thực sự để họ dốc lòng phụng sự, chứ không thể vừa đánh giặc vừa lo lệnh triều đình nghi ngại."

Dương Vân Nga nhìn sâu vào mắt Lê Hoàn. Bà nhận ra ở người đàn ông này không chỉ là tham vọng, mà là bản lĩnh, là sức mạnh duy nhất có thể cứu vãn nền độc lập non trẻ của đất nước lúc này.

Sáng hôm sau, điện Bách Môn rợp cờ hoa nhưng không khí căng như dây đàn. Các quan lại, tướng sĩ đứng chật trong ngoài, nét mặt ai nấy đều hằn lên sự lo âu tột cùng. Tin báo cấp báo từ biên giới liên tục dồn về: Chi Lăng nguy cấp, sông Bạch Đằng dậy sóng.

Thái hậu Dương Vân Nga bước ra, tay dắt Đinh Toàn. Đứa trẻ ngơ ngác nhìn hàng trăm tướng sĩ đang nín thở. Bà nhìn xuống vạn dân, rồi chậm rãi tháo chiếc áo long gấm vàng – biểu tượng uy quyền tối cao của nhà Đinh – đang khoác trên vai con trai.

Một tiếng ồ kinh ngạc vang lên khắp điện. Nhiều cựu thần nhà Đinh giật mình, sắc mặt biến đổi. Nhưng Dương Vân Nga không hề ngập ngừng. Bà bước từng bước vững chắc tiến về phía Lê Hoàn đang quỳ bên dưới.

Bà tự tay khoác chiếc Long cổn lên vai Thập đạo Tướng quân, cất giọng uy nghi, vang vọng khắp điện Bách Môn:

"Nay giặc Tống xâm lược, thế nước ngàn cân treo sợi tóc. Tướng sĩ ngoài mặt trận cần một vị chủ tướng tài ba cầm quân giữ nước. Lê Hoàn là người văn võ toàn tài, đại năng đại đức. Ta nay vì xã tắc, vì muôn dân, xin giao lại giang sơn cho Lê Hoàn, tôn ông lên làm Hoàng đế!"

Toàn thể tướng sĩ bàng hoàng trong giây lát, rồi đồng thanh tung hô: "Vạn thế! Vạn thế! Tiên Lê Hoàng đế vạn xuân!" Tiếng hô reo như sóng trào, làm rung chuyển cả vùng núi rừng Hoa Lư.

Lê Hoàn bái nhận Long cổn, chính thức lên ngôi, mở ra triều đại Tiền Lê. Ngay sau đó, Đại Hành Hoàng đế lập tức chỉnh đốn lực lượng, đích thân cầm quân ra Bắc. Với sự đồng lòng của toàn dân và quyền lực tuyệt đối trong tay, Lê Hoàn đã tổ chức trận Đại phá quân Tống trên sông Bạch Đằng và Chi Lăng năm 981, giết chết Hầu Nhân Báo, đập tan hoàn toàn mộng xâm lược của nhà Tống.

Nền độc lập của Nam quốc được giữ vững.

Lịch sử sau này có thể có những góc nhìn khắt khe về việc chuyển giao ngai vàng, nhưng hành động trút bỏ áo long bào của Dương Vân Nga vẫn sáng ngời như một biểu tượng của trí tuệ và lòng yêu nước. Bà đã vượt qua tình cảm cá nhân, vượt qua những định kiến ngai vàng của một dòng họ để đặt vận mệnh dân tộc lên trên hết.

Quyết định lịch sử ấy không chỉ cứu lấy một vương quốc bên bờ vực thẳm, mà còn khắc ghi tên tuổi người phụ nữ xứ Hoa Lư vào trang sử vàng chói lọi của dân tộc Việt Nam.