Y Vêng – người phụ nữ Xơ Đăng mở đường trong công tác lãnh đạo Tây Nguyên

Y Vêng – người phụ nữ Xơ Đăng mở đường trong công tác lãnh đạo Tây Nguyên

Từ làng Van Tó, xã Đắk Ui, huyện Đắk Hà, Y Vêng đã đi qua một hành trình đặc biệt: lớn lên trong gia đình cách mạng, trưởng thành từ cơ sở rồi trở thành người phụ nữ dân tộc Xơ Đăng đầu tiên giữ chức Bí thư Tỉnh ủy ở Tây Nguyên. Bà còn là Ủy viên Trung ương Đảng và Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Kon Tum khóa XI, XII. Câu chuyện của bà là một dấu mốc về vai trò phụ nữ và cán bộ dân tộc thiểu số trong hệ thống chính trị Việt Nam.

Tuổi thơ trong gia đình cách mạng

Y Vêng sinh ra tại làng Van Tó, xã Đắk Ui, vùng đất từng là căn cứ cách mạng của tỉnh Kon Tum. Cha bà là A Tranh, người đi theo bộ đội từ rất trẻ, tham gia cả hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, sau này được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tuổi thơ của Y Vêng gắn với hoạt động cách mạng của cha và cuộc sống gian khó của đồng bào Xơ Đăng. Bà sớm hiểu rằng sự tồn tại của buôn làng phụ thuộc vào đoàn kết, lòng tin và trách nhiệm của mỗi người. Những bài học đầu tiên về công tác quần chúng không đến từ sách vở, mà từ cách cán bộ sống cùng dân, nói tiếng của dân và chia sẻ từng bữa ăn trong hoàn cảnh chiến tranh.

Nền tảng ấy hình thành ở bà sự gần gũi với cơ sở. Sau này, dù đảm nhiệm những cương vị cao, câu chuyện của vùng sâu, vùng xa và đời sống đồng bào dân tộc thiểu số vẫn là mối quan tâm thường trực.

Trưởng thành qua công tác địa phương

Sau ngày đất nước thống nhất, Kon Tum đứng trước nhiệm vụ khắc phục hậu quả chiến tranh, ổn định dân cư và phát triển kinh tế. Đây là vùng có địa hình rộng, giao thông khó khăn, tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số cao và cơ sở hạ tầng còn thiếu thốn.

Y Vêng trưởng thành qua nhiều vị trí công tác trong hệ thống chính trị địa phương. Quá trình ấy đòi hỏi vừa nắm vững chủ trương, vừa hiểu đặc điểm từng cộng đồng. Ở Tây Nguyên, một chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi người cán bộ biết lắng nghe già làng, tôn trọng phong tục và giải thích để người dân hiểu, đồng thuận.

Tinh thần của bà được nhắc lại bằng một suy nghĩ giản dị: việc Đảng giao phải làm cho tốt. Đó không phải khẩu hiệu, mà là cách xác định trách nhiệm trong từng nhiệm vụ, từ kiểm tra tổ chức cơ sở đến giải quyết những vấn đề dân sinh.

Dấu mốc thành lập huyện Đắk Hà

Ngày 24 tháng 3 năm 1994, huyện Đắk Hà được thành lập trên cơ sở tách một số địa bàn của huyện Đắk Tô và thị xã Kon Tum. Huyện mới có diện tích tự nhiên 84.360 ha, dân số 29.840 người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 53,9%.

Những ngày đầu, hạ tầng kinh tế – xã hội còn thấp, đời sống người dân thiếu thốn và đội ngũ cán bộ được tập hợp từ nhiều nguồn, vừa thiếu người vừa chưa am hiểu đầy đủ địa bàn. Theo hồi ức của Y Vêng, việc thành lập huyện là sự kiện quan trọng, đáp ứng mong đợi của nhân dân các dân tộc.

Nhiệm vụ cấp thiết lúc ấy là xây dựng khối đoàn kết, thống nhất trong Đảng bộ, chính quyền và nhân dân; củng cố lòng tin đối với công cuộc đổi mới; giữ vững quốc phòng, an ninh; đồng thời từng bước thúc đẩy sản xuất.

Từ điểm xuất phát khó khăn, Đắk Hà dần hình thành hệ thống hạ tầng, vùng sản xuất nông nghiệp và bộ máy quản lý phù hợp. Quá trình ấy cho thấy vai trò của những cán bộ am hiểu địa phương như Y Vêng trong việc kết nối chủ trương với thực tiễn.

Nữ Bí thư Tỉnh ủy đầu tiên của Tây Nguyên

Khi trở thành Bí thư Tỉnh ủy Kon Tum, Y Vêng ghi dấu mốc là người phụ nữ dân tộc Xơ Đăng đầu tiên ở Tây Nguyên đảm nhiệm cương vị này. Đây là thành tựu có ý nghĩa vượt ra ngoài cá nhân bà.

Trong một vùng từng chịu nhiều định kiến về khả năng học tập và tham gia quản lý của phụ nữ dân tộc thiểu số, sự trưởng thành của Y Vêng chứng minh rằng khi được đào tạo, rèn luyện và tin tưởng giao nhiệm vụ, cán bộ nữ tại chỗ có thể đảm nhận những trọng trách lớn.

Người đứng đầu cấp ủy phải xử lý đồng thời nhiều vấn đề: phát triển kinh tế, giảm nghèo, xây dựng tổ chức đảng, bảo vệ rừng, giữ an ninh biên giới và củng cố đoàn kết dân tộc. Với Y Vêng, lợi thế lớn là hiểu đời sống đồng bào từ bên trong, biết những khó khăn không thể giải quyết chỉ bằng mệnh lệnh hành chính.

Trách nhiệm tại Quốc hội

Y Vêng là đại biểu Quốc hội và giữ vai trò Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Kon Tum khóa XI, XII. Tại diễn đàn Quốc hội, bà tham gia thảo luận những vấn đề kinh tế – xã hội, tổ chức bộ máy và phát triển doanh nghiệp.

Vai trò ấy giúp tiếng nói của một tỉnh miền núi, biên giới và của đồng bào dân tộc thiểu số được phản ánh tới cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất. Một đại biểu từ cơ sở không chỉ mang theo số liệu, mà còn mang theo trải nghiệm về khoảng cách địa lý, thiếu hạ tầng, khó khăn giáo dục và nhu cầu của người dân vùng sâu.

Bà cũng tham gia các hoạt động đối ngoại của Quốc hội và lãnh đạo nữ Việt Nam, góp phần thể hiện sự tiến bộ về bình đẳng giới và vị thế của phụ nữ dân tộc thiểu số trong đời sống chính trị.

Nặng lòng với người nghèo và giáo dục

Các câu chuyện về Y Vêng thường nhắc tới phong cách tiết kiệm và sự quan tâm đối với học sinh vùng khó. Bà hiểu rằng muốn một cộng đồng phát triển bền vững, trẻ em phải được đến trường và cán bộ tại chỗ phải được đào tạo.

Việc chăm lo sách vở, điều kiện học tập và giảm nghèo không phải hoạt động bên lề, mà là đầu tư cho tương lai Tây Nguyên. Mỗi học sinh dân tộc thiểu số được học đầy đủ có thể trở thành giáo viên, bác sĩ, kỹ sư hoặc cán bộ phục vụ chính quê hương.

Suy nghĩ ấy có mối liên hệ trực tiếp với hành trình của bà. Từ một cô gái Xơ Đăng ở làng căn cứ, bà có thể trưởng thành thành lãnh đạo cấp tỉnh nhờ môi trường cách mạng, sự rèn luyện và cơ hội học tập.

Góp phần vun đắp tình hữu nghị

Y Vêng còn được Nhà nước Campuchia trao tặng Huân chương Hữu nghị, ghi nhận đóng góp của nhân dân và cán bộ Gia Lai, Kon Tum đối với cuộc đấu tranh chống ngoại xâm và chế độ diệt chủng Pol Pot.

Tây Nguyên có vị trí gần biên giới Campuchia, từng là địa bàn quan trọng trong nhiệm vụ quốc tế. Việc vun đắp quan hệ hữu nghị, giữ biên giới hòa bình và hợp tác phát triển là trách nhiệm lâu dài của lãnh đạo địa phương.

Dấu chân mở đường

Câu chuyện Y Vêng là câu chuyện về một người mở đường. Bà không phải phụ nữ đầu tiên tham gia cách mạng ở Tây Nguyên, nhưng là người tạo nên một dấu mốc mới trong công tác lãnh đạo: phụ nữ Xơ Đăng có thể đứng đầu Đảng bộ tỉnh, tham gia Trung ương và đại diện cử tri tại Quốc hội.

Con đường ấy không chỉ dành cho riêng bà. Nó tạo thêm niềm tin cho các thế hệ nữ sinh và cán bộ trẻ dân tộc thiểu số rằng xuất phát điểm ở một buôn làng xa xôi không giới hạn khả năng cống hiến.

Di sản của Y Vêng nằm ở những quyết định và công việc bà từng đảm nhiệm, nhưng còn nằm trong giá trị biểu tượng: lãnh đạo phải gần dân; bình đẳng chỉ có ý nghĩa khi cơ hội được mở rộng tới vùng khó khăn nhất; và sự tiến bộ của Tây Nguyên phải được tạo nên cùng với đồng bào các dân tộc.

Từ làng Van Tó đến nghị trường Quốc hội, hành trình Y Vêng nối lịch sử cách mạng với công cuộc đổi mới. Đó là hành trình của một người con Xơ Đăng biến bài học từ người cha Anh hùng thành trách nhiệm phục vụ nhân dân trong thời bình.