Y Yết và chiến công phá hủy lương thảo giặc Nguyên
Y Yết là một gia tướng kiên trung, thân tín của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, nổi tiếng với sự trung thành và tài bơi lặn, tác chiến sông nước vượt trội. Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai (1285) và thứ ba (1288), ông được giao trọng trách chỉ huy các đội thủy quân nhỏ chuyên phục kích và phá hoại tuyến đường cung cấp nhu yếu phẩm của địch.
Nhận thấy quân Nguyên Mông cậy có hỏa lực mạnh và quân số đông nhưng điểm yếu chết người là phụ thuộc vào tuyến đường tiếp tế lương thảo từ phương Bắc, Y Yết đã chủ động lập kế hoạch tập kích. Ông cùng đội chiến sĩ tinh nhuệ lợi dụng đêm tối, chèo thuyền nhẹ luồn lách qua các luồng lạch hiểm yếu trên sông để áp sát đoàn chiến thuyền vận tải của giặc. Y Yết trực tiếp lặn xuống nước, dùng dụng cụ đục thủng đáy thuyền lương hoặc dùng hỏa công đốt cháy các kho lương cơ động của địch. Những đòn đánh bất ngờ và hiểm hóc của Y Yết cùng đồng đội đã cắt đứt nguồn lương thực quan trọng của quân Nguyên, đẩy hàng vạn quân giặc vào cảnh đói khát, hoang mang, tạo tiền đề quyết định cho các đại thắng của quân dân nhà Trần tại Tây Kết, Hàm Tử và Bạch Đằng.
