YẾT KIÊU: "BẬC ĐẠI VƯƠNG DƯỚI NƯỚC" VÀ HUYỀN THOẠI ĐỤC THUYỀN GIẶC BẰNG CHIẾC DÙI SẮT

Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên - Mông lừng lẫy của nhà Trần, bên cạnh những bậc vương hầu, tướng soái lẫy lừng như Trần Hưng Đạo, Trần Quang Khải... có những người anh hùng bước ra từ nhân dân với những chiến tích nhuốm màu huyền thoại. Yết Kiêu chính là một biểu tượng như thế. Không cần gươm đao sáng loáng, không cần áo giáp cồng kềnh, vũ khí của ông chỉ là một chiếc dùi sắt, một cái búa và một hơi thở dài vô tận dưới lòng sông sâu.

Chàng trai làng hạ và biệt tài "bơi lặn như rái cá"

Yết Kiêu (1242–1301), tên thật là Phạm Hữu Thế, sinh ra tại làng Hạ Bì, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương ngày nay. Gia đình ông nghèo khổ, quanh năm sống bằng nghề chèo đò và đánh cá trên sông.

Chính cuộc sống gắn liền với sông nước từ nhỏ đã rèn luyện cho Phạm Hữu Thế một thân hình vạm vỡ và một khả năng bơi lặn phi thường. Tương truyền, ông có thể lặn sâu dưới nước suốt nhiều tiếng đồng hồ mà không cần ngoi lên lấy hơi, lội nước thoăn thoắt như đi trên đất liền.

Khi quân Nguyên - Mông tràn sang xâm lược nước ta, lòng căm thù giặc sục sôi, ông đã tìm đến vương phủ của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn để đầu quân và được tin tưởng giao trọng trách làm gia nô thân tín, thủ lĩnh đội thủy quân đặc nhiệm tinh nhuệ.

Trận chiến thầm lặng dưới lòng sông lạnh

Vào cuộc chiến tranh chống Nguyên - Mông lần thứ hai (1285) và lần thứ ba (1288), quân giặc cậy có chiến thuyền lớn, hỏa lực mạnh, nghênh ngang chiếm đóng các cửa sông, cửa biển nước ta. Nhận thấy không thể đối đầu trực diện bằng thuyền nhỏ, Yết Kiêu đã đề xuất một chiến thuật vô cùng táo bạo: Đột kích ngầm dưới nước vào ban đêm.

Cứ mỗi khi màn đêm buông xuống, khi quân giặc trên thuyền bắt đầu lơi lỏng cảnh giác và đi ngủ, Yết Kiêu lại mình trần đóng đóng váy, một tay cầm dùi sắt, một tay cầm búa, ngậm ống sậy mật mò lặn xuống dòng sông lạnh ngắt.

Ông nhẹ nhàng bơi tiếp cận sát mạn tàu giặc. Bằng sự khéo léo và chính xác, ông dùng dùi sắt đục những lỗ nhỏ dưới đáy thuyền, sau đó lấy giẻ nút lại. Ông kiên nhẫn làm như vậy với hàng chục chiếc thuyền trong một đêm. Cho đến khi gần sáng, Yết Kiêu mới đồng loạt giật các nút giẻ ra rồi lặn mất tăm.

Cơn ác mộng không lời đáp của thủy quân Nguyên: Nước sông ào ạt chảy vào khiến những chiến thuyền khổng lồ của giặc chao đảo rồi chìm nghỉm giữa đêm tối mà chúng không hề nghe thấy một tiếng động hay bóng dáng một người lính Đại Việt nào. Quân giặc hoang mang tột độ, truyền tai nhau rằng sông nước nước Nam có "thủy quái" hay "thần sông" đang nổi giận trừng phạt chúng.

Khí phách hiên ngang trước sự mua chuộc của giặc

Trong một đêm hành sự không may do thủy triều thay đổi, Yết Kiêu bị giặc bủa vây bằng lưới sắt và bắt sống. Nhận ra đây chính là "hung thủ" làm đắm hàng loạt chiến thuyền của mình, tướng giặc vừa tức giận vừa khâm phục.

Chúng tra tấn và hỏi ông: "Nước Nam có bao nhiêu người có tài lặn lội như ngươi?" Yết Kiêu thản nhiên trả lời: "Nước Nam ta, những người có tài bơi lặn như ta có hàng vạn người. Riêng ta mới chỉ là hạng kém nhất, chưa bằng một góc của họ. Nếu các ngươi thả ta ra, ta sẽ dẫn các ngươi đi xem."

Tin lời ông, giặc cho người trói lỏng và giải ông ra mạn thuyền. Thừa lúc giặc sơ hở, Yết Kiêu bất ngờ tung mình nhảy xuống dòng sông, lặn một mạch trốn thoát về với quân ta trước sự ngơ ngác, bất lực của hàng trăm lính Nguyên.

Vị thần bảo hộ của những làng chài

Sau khi quét sạch quân Nguyên - Mông ra khỏi bờ cõi, Yết Kiêu được vua Trần phong tặng danh hiệu "Trần triều đệ nhất đô soái thủy quân" và ban cho phủ đệ riêng. Khi ông mất, nhân dân nhiều vùng sông nước dọc miền Bắc đã lập đền thờ, tôn vinh ông là vị Thành hoàng, vị thần bảo hộ cho những người làm nghề chài lưới, đi biển.

Câu chuyện của Yết Kiêu để lại cho hậu thế một bài học sâu sắc về nghệ thuật lấy yếu thắng mạnh, lấy đoản binh thắng trường trận: Không phải lúc nào chiến thắng cũng thuộc về kẻ có vũ khí to hơn, thuyền lớn hơn. Chỉ cần biết tận dụng triệt để lợi thế sân nhà, kết hợp với sự mưu trí, kiên nhẫn và một lòng dũng cảm phi thường, chúng ta hoàn toàn có thể tìm ra "tử huyệt" của những gã khổng lồ tưởng chừng như không thể đánh bại.