Yết Kiêu – Huyền Thoại Kình Ngư Và "Sát Thủ" Thủy Chiến Của Vương Triều Trần

Trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Nguyên - Mông thế kỷ XIII, bên cạnh các bậc vương hầu, đại tướng mưu lược, lịch sử Đại Việt còn ghi danh những người anh hùng có tài năng xuất chúng bước ra từ tầng lớp bình dân. Tiêu biểu nhất trong số đó là Yết Kiêu (tên thật là Phạm Hữu Thế, 1242 – 1301) – người gia nô trung thành của Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn, vị tướng thủy quân kiệt xuất được dân gian tôn sùng như một huyền thoại vùng sông nước.

Trưởng thành từ một vùng quê sông nước (Hải Dương ngày nay), Yết Kiêu sở hữu tài bơi lặn phi thường. Giai thoại kể rằng ông có thể lặn sâu dưới nước suốt nhiều ngày đêm, đi lại và sinh hoạt dưới lòng sông tự nhiên như trên cạn. Tài năng đặc biệt này khi đặt vào bối cảnh chiến tranh vệ quốc đã trở thành một thứ vũ khí vô cùng nguy hiểm đối với thủy quân địch.

Trong các trận chiến trên sông nước, Yết Kiêu cùng người đồng đội thân thiết là Dã Tượng đã trở thành cánh tay đắc lực của Trần Hưng Đạo. Thao lược độc đáo của ông là "độc bộ thủy chiến": Lợi dụng đêm tối, ông một mình lặn sâu dưới dòng sông, tiếp cận áp sát các chiến thuyền khổng lồ của giặc Nguyên, rồi dùng đục sắt đục thủng thuyền địch, sau đó lấy giẻ nút lại. Khi hàng loạt thuyền của giặc đã bị đục, ông đồng loạt rút giẻ khiến nước tràn vào, thuyền giặc chìm nghỉm trong sự hoảng loạn mà không hề biết kẻ địch ở đâu. Chiến thuật bất ngờ này đã bẻ gãy nhiều đợt tiến công chủ lực bằng đường thủy của quân phương Bắc, gieo rắc nỗi kinh hoàng tột độ cho binh lính nhà Nguyên.

Không chỉ có tài năng xuất chúng, Yết Kiêu còn là biểu tượng của lòng trung thành và khí phách kiên cường. Có lần bị giặc bắt, chúng tra khảo, dụ dỗ ông chỉ nơi lặn giấu của quân ta, ông khảng khái đáp: "Nước Đại Việt ta người bơi lặn giỏi như tôi có hàng chục vạn. Tôi chỉ là một kẻ tầm thường, có gì mà phải tìm kiếm". Lợi dụng sơ hở của giặc, ông đã nhảy xuống sông trốn thoát và tiếp tục trở về sát cánh cùng triều đình kháng chiến cho đến ngày thắng lợi hoàn toàn.

Khi đất nước thái bình, ông được vua Trần phong tặng danh hiệu "Trần triều Đệ nhất Đô soái Thủy quân". Sự hy sinh, cống hiến và tài năng kì diệu của Yết Kiêu đã vượt qua giới hạn của những trang sử sách để trở thành hình tượng văn hóa, vị thủy thần bảo hộ trong lòng nhân dân Việt Nam suốt nhiều thế kỷ qua.