10 cô gái ngã 3 Đồng Lộc

Ngã ba Đồng Lộc (huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) là một trong những "tọa độ lửa" khốc liệt nhất trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Đây là điểm giao nhau của nhiều tuyến đường chiến lược, nơi hàng nghìn chuyến xe chở vũ khí, lương thực và bộ đội vào chiến trường miền Nam đi qua. Chính vì vậy, đế quốc Mỹ đã tập trung đánh phá dữ dội nhằm cắt đứt tuyến chi viện của ta.

Giữa mưa bom bão đạn, có một tiểu đội gồm 10 nữ thanh niên xung phong, tuổi đời chỉ từ 17 đến 24, thuộc Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội Thanh niên xung phong 55 Hà Tĩnh. Công việc của các chị là san lấp hố bom, sửa đường, dẫn đường và đảm bảo giao thông luôn thông suốt để những đoàn xe tiếp tục hành quân.

Ngày 24 tháng 7 năm 1968, sau nhiều đợt máy bay Mỹ ném bom, các chị vẫn khẩn trương ra mặt đường lấp hố bom như bao ngày khác. Khi công việc gần hoàn thành, khoảng 16 giờ, một tốp máy bay Mỹ quay trở lại và trút loạt bom cuối cùng xuống khu vực Ngã ba Đồng Lộc.

Một quả bom rơi trúng miệng hầm trú ẩn nơi cả 10 cô gái đang nghỉ ít phút sau giờ làm việc. Đồng đội chạy đến đào bới trong tuyệt vọng. Đất đá được xúc lên bằng tay, bằng cuốc xẻng, ai cũng hy vọng sẽ còn người sống sót. Nhưng khi mở được căn hầm, cả 10 cô gái đều đã anh dũng hy sinh.

Người lớn tuổi nhất mới 24 tuổi, người nhỏ tuổi nhất chỉ 17 tuổi. Họ đều mang trong mình những ước mơ rất đỗi bình dị: có người mong ngày hòa bình để trở về chăm sóc cha mẹ, có người ấp ủ giấc mơ trở thành cô giáo, có người chuẩn bị làm đám cưới sau khi hoàn thành nhiệm vụ. Tất cả những ước mơ ấy đã dừng lại dưới trận bom khốc liệt của chiến tranh.

Sự hy sinh của 10 cô gái đã làm lay động trái tim hàng triệu người Việt Nam. Dù đau thương, các đơn vị thanh niên xung phong và bộ đội vẫn tiếp tục bám trụ, nhanh chóng sửa lại con đường. Chỉ ít giờ sau, những đoàn xe chở hàng vào chiến trường lại tiếp tục lăn bánh. Máu của các chị đã góp phần giữ vững mạch máu giao thông, tiếp sức cho tiền tuyến đi đến ngày toàn thắng.

Sau chiến tranh, Ngã ba Đồng Lộc trở thành khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt. Mười ngôi mộ nằm cạnh nhau trên ngọn đồi Trọ Voi luôn nghi ngút khói hương. Mỗi năm, hàng triệu người dân, đặc biệt là các bạn trẻ, đến đây dâng hoa, thắp nén hương tưởng nhớ những nữ thanh niên xung phong đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.