103. Viết về MẸ VNAH NGUYỄN THỊ THÔNG

Mỗi khi tổn thương hay vấp ngã trước những giông bão của cuộc đời, tiếng gọi “Mẹ ơi!” luôn là nơi nương tựa bình yên nhất để vỗ về tâm hồn mỗi chúng ta. Thế nhưng, đi qua những năm tháng rực lửa chiến tranh, có biết bao người mẹ đã phải tự mình gánh vác nỗi đau, tự mình nén dòng nước mắt mà không một lời oán thán.

Nhân những ngày tháng Năm hửng nắng, chuyến ghé thăm của Đoàn Thanh niên xã Tân Thạnh Tây đến nhà Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thông (sinh năm 1917) đã mở ra những trang hồi ức vừa bi tráng, vừa ấm áp nghĩa tình của một thời “Đất thép” kiên cường.

Mẹ Nguyễn Thị Thông góa phụ từ năm 29 tuổi. Một thân một mình vừa làm cha, vừa làm mẹ, gánh vác cả gia đình để nuôi dạy các con khôn lớn. Không trực tiếp đi giao liên, Mẹ mở một tiệm tạp hóa nhỏ bán gạo, mắm, đường... để vừa mưu sinh, vừa âm thầm làm cơ sở tiếp tế lương thực cho bộ đội địa phương. Có lần bị giặc nghi ngờ đến thẩm tra, Mẹ vẫn giữ được sự bình tĩnh đến lạ lùng, nhanh trí cầm bút ghi lại danh sách hàng hóa giả vờ bán cho dân làng để qua mắt chúng. Kể lại chuyện cũ, Mẹ khẽ nở nụ cười ẩn ý: “Họ nghi đúng đó chứ mà có làm gì được đâu!”.

Trong ký ức của Mẹ, những ngày tháng thanh xuân gian khổ đào địa đạo thông từ nhà này sang nhà khác tuyệt nhiên không có lời than vãn. Mẹ chỉ nhớ về sự gắn bó, thắt chặt tình làng nghĩa xóm, nhớ những lúc cả xóm quây quần bên xâu khoai lang luộc ăn cho chắc bụng, chia sẻ với nhau từng câu chuyện vui buồn. Thế nhưng, bom đạn tàn khốc đã sớm biến những niềm vui bình dị ấy thành nỗi đau xé ruột. Nhà cửa bị đốt phá, xóm làng bị càn quét, và đau thương tột cùng đã cướp đi của Mẹ hai người con trai lớn — hai người lính đã tự nguyện gác lại bút nghiên để lên đường chiến đấu theo lý tưởng riêng của mình.

Người con trai cả tự mình quyết định rời ghế nhà trường, chỉ kịp nhờ người quen về nhà gom ít đồ đạc để vào chiến khu. Người con trai thứ hai nhận nhiệm vụ thầm lặng, ẩn mình trong lòng địch làm tình báo, khi mọi sự đã thành mới nhắn lời về cho Mẹ biết. Khi được hỏi liệu Mẹ có thúc giục các anh đi không, Mẹ nhẹ nhàng đáp bằng chất giọng đầy tự hào: “Tụi nó tự đi chứ có khuyến khích, kêu gọi gì đâu”.

Nhưng rồi, người con thứ hai của Mẹ đã vĩnh viễn nằm lại nơi đất mẹ trong một trận càn khốc liệt. Anh hy sinh khi đang cố chạy đi thông báo cho các cán bộ cách mạng kịp thời di chuyển địa điểm họp. Ngày nhận tin dữ, giọng Mẹ run run, đôi mắt mờ đục nhìn vào khoảng không xa xăm — một khoảng lặng trầm uất của người mẹ chịu hai lần tang tóc, nén chặt bi thương nhìn giặc tàn phá quê hương, sát hại đồng bào.

Hòa bình lập lại, những dòng thư tay cũ kỹ của các con gửi về được Mẹ trân quý như vật báu, ngày ngày lấy ra xem như một niềm an ủi rằng các anh vẫn luôn bên Mẹ. Ở tuổi bách niên, dẫu lời kể có lúc đứt quãng do sự bào mòn của thời gian, Mẹ Thông nhìn nhận cuộc chiến bằng sự bao dung, không oán hận mà coi đó là một chương tất yếu của lịch sử.

Hiện tại, niềm vui lớn nhất của Mẹ là được sống trong sự phụng dưỡng của con cháu và sự quan tâm, tri ân ấm áp của chính quyền xã, làng và các đoàn viên thanh niên mỗi dịp tháng Bảy về. Nhìn quê hương hồi sinh từ đống đổ nát, Mẹ không giấu được sự vui mừng: “Dân mình giỏi lắm đó, hồi đó chiến tranh cái gì cũng bị phá hết, mà giờ ai cũng có nhà ngói, nhà tường để ở”.

Trang sử cũ của các thế hệ đi trước và của Mẹ Nguyễn Thị Thông được viết nên bằng xương máu và sự hy sinh bi tráng. Đứng trước vầng sáng kiên trung ấy, thế hệ trẻ hôm nay càng thêm trân trọng từng tách cà phê, ổ bánh mì trong một sớm mai bình yên, tự hứa sẽ ra sức học tập và cống hiến để viết tiếp những trang sử mới cho dân tộc — một trang sử của hạnh phúc, giàu đẹp và tương lai rộng mở.