“11 cô gái Sông Hương – những cô gái dẫn đường rồi cầm súng chiến đấu”
Năm 1967, Tiểu đội 11 cô gái Sông Hương được thành lập, gồm những cô gái tuổi khoảng 18–20. Ban đầu, các chị làm nhiệm vụ nắm tình hình, dẫn đường cho bộ đội, tải thương và xây dựng cơ sở. Khi Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 diễn ra, những cô gái trẻ ấy trực tiếp cầm súng chiến đấu giữa thành phố Huế. Bà Hoàng Thị Nở, một trong những người còn sống, đã nhiều lần kể lại những ký ức đặc biệt của tiểu đội.
Cuối năm 1967, 11 cô gái trẻ quê vùng Thủy Thanh, Hương Thủy được tổ chức thành một đội nữ vũ trang bí mật. Công việc ban đầu của họ là âm thầm nắm tình hình, theo dõi các mục tiêu, đưa đón cán bộ, dẫn đường và tải thương. Để chuẩn bị cho Mậu Thân 1968, các chị phải nghiên cứu kỹ đường đi, từng khu vực và vị trí mục tiêu trong thành phố Huế.
Đêm 30 Tết, khi cuộc Tổng tiến công bắt đầu, 11 cô gái chia thành ba tổ, dẫn ba cánh quân tiến vào thành phố. Công việc dẫn đường vốn đã nguy hiểm, nhưng khi chiến sự diễn ra ác liệt, các chị còn phải tải thương và trực tiếp chiến đấu.
Bà Hoàng Thị Nở nhớ lại những ngày Tết năm ấy: Huế trời rét, mưa phùn; các chị ăn Tết ngay trên công sự giữa tiếng súng và khói thuốc. Người dân trong thành phố mang bánh Tết, lương thực ra tiếp tế cho bộ đội và lực lượng chiến đấu.
Đặc biệt, trong trận chiến đêm 11, rạng sáng 12/2/1968, Tiểu đội 11 cô gái Sông Hương được triển khai tại nhiều vị trí ở khu vực phía nam thành phố như khách sạn Hương Giang, Đại học Sư phạm, chợ Cống, Xuân Phú. Các chị phối hợp với lực lượng khác chống lại cuộc phản kích của đối phương.
Những ngày chiến đấu ấy cũng là những ngày mất mát. Đỗ Thị Hoa và Hoàng Thị Sáu hy sinh trong trận chiến; sau đó Hoàng Thị Xuân và Nguyễn Thị Diên tiếp tục hy sinh. Về sau, một số thành viên khác của tiểu đội cũng ngã xuống trong những năm chiến tranh.
Sau chiến dịch, những người còn lại tiếp tục hoạt động trong lực lượng vũ trang. Câu chuyện của tiểu đội được lưu giữ qua lời kể của những người sống sót, trong đó có bà Hoàng Thị Nở. Năm 2018, Trung ương Đoàn cũng tổ chức tọa đàm có bà Nở tham dự để kể lại những ký ức về một thời tuổi trẻ chiến đấu tại Huế.
Một chi tiết rất đáng nhớ
Điều đặc biệt của câu chuyện là 11 cô gái ban đầu không phải một đơn vị chiến đấu chủ lực. Họ làm những nhiệm vụ tưởng như hậu cần và dẫn đường, nhưng khi chiến sự xảy ra ngay trong thành phố, họ đã trở thành những người trực tiếp chiến đấu. Đây là một lát cắt sinh động về vai trò của phụ nữ và thanh niên trong cuộc kháng chiến.
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia xác nhận Hoàng Thị Nở là một trong 11 thành viên của tiểu đội được thành lập để chuẩn bị cho Mậu Thân 1968.
Ý nghĩa tuyên truyền
Câu chuyện 11 cô gái Sông Hương là câu chuyện về tuổi trẻ trong chiến tranh: từ những cô gái làng quê trở thành những người dẫn đường, tải thương và trực tiếp chiến đấu. Những ký ức của nhân chứng Hoàng Thị Nở giúp thế hệ hôm nay hiểu hơn về sự hy sinh của tuổi trẻ trong những năm tháng chiến tranh và thêm trân trọng giá trị của hòa bình.
