117. ĐẠI TƯỚNG VÕ NGUYÊN GIÁP
Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một trong những nhân vật kiệt xuất nhất của lịch sử Việt Nam hiện đại, người mà tên tuổi gắn liền với những chiến thắng đã làm thay đổi vận mệnh dân tộc. Xuất thân từ làng An Xá, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình, ông sinh ngày 25/8/1911 trong một gia đình trí thức giàu truyền thống yêu nước. Ngay từ nhỏ, Võ Nguyên Giáp đã được nuôi dưỡng trong môi trường mà tinh thần dân tộc và ý chí độc lập được đặt lên trên hết. Ông say mê học tập, đặc biệt yêu thích lịch sử và rất sớm bộc lộ tư duy sắc bén, tinh thần phản kháng trước chế độ áp bức. Khi còn là học sinh và sau đó là sinh viên, ông sớm tham gia phong trào yêu nước, hoạt động trong Tân Việt Cách mạng Đảng rồi các tổ chức cách mạng khác. Dù từng bị thực dân Pháp bắt giam năm 1930, ông vẫn giữ vững ý chí và trở lại hoạt động mạnh mẽ hơn sau khi được trả tự do.
Trước khi trở thành vị tướng huyền thoại, Võ Nguyên Giáp là một thầy giáo dạy lịch sử, một người say mê nghiên cứu các học thuyết quân sự và các cuộc chiến trong lịch sử thế giới. Nhờ sự kết hợp giữa tri thức hàn lâm và sự nhạy bén chính trị, ông nhanh chóng trở thành cộng sự quan trọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời kỳ chuẩn bị cho Cách mạng Tháng Tám. Sau năm 1945, khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập, Võ Nguyên Giáp được giao trọng trách tổ chức và lãnh đạo lực lượng vũ trang nhân dân. Không được đào tạo bài bản trong môi trường quân sự chính quy, nhưng bằng trí tuệ, sự linh hoạt và khả năng độc đáo trong phân tích chiến trường, ông đã trở thành Tổng Tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam – vị Đại tướng đầu tiên của nước ta.
Trong suốt cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Võ Nguyên Giáp đã dẫn dắt quân đội Việt Nam từ những đơn vị nhỏ, trang bị nghèo nàn, dần lớn mạnh thành một lực lượng đủ sức đối đầu và giành chiến thắng trước đội quân viễn chinh được trang bị hiện đại của Pháp. Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 chính là đỉnh cao của tài thao lược mà ông thể hiện. Trong bối cảnh tưởng như bất lợi hoàn toàn, Võ Nguyên Giáp đưa ra quyết định mang tính chiến lược: chuyển từ phương châm “đánh nhanh thắng nhanh” sang “đánh chắc tiến chắc”. Quyết định ấy không chỉ cứu vãn chiến dịch mà còn mở ra con đường thắng lợi. Để phục vụ cho trận đánh, ông tổ chức một chiến dịch hậu cần khổng lồ, huy động hàng chục vạn dân công, kéo pháo vượt núi, vận chuyển từng thùng đạn bằng sức người, xe đạp thồ. Quân đội Việt Nam bao vây, tấn công và cuối cùng đánh tan tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, buộc Pháp phải ký Hiệp định Genève. Chiến thắng ấy không chỉ giải phóng nửa đất nước mà còn vang dội toàn cầu, trở thành biểu tượng cho phong trào giải phóng dân tộc ở nhiều châu lục.
Sau Điện Biên Phủ, đất nước bước vào cuộc chiến mới – cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Một lần nữa, Võ Nguyên Giáp tiếp tục là người giữ trọng trách lãnh đạo quân đội trong bối cảnh chiến tranh vô cùng ác liệt. Ông là người chỉ đạo xây dựng chiến lược “chiến tranh nhân dân”, kết hợp giữa đấu tranh chính trị, quân sự, ngoại giao và là người góp phần tạo ra hệ thống tiếp vận huyền thoại – đường mòn Hồ Chí Minh. Con đường ấy, với mạng lưới dọc dãy Trường Sơn, trở thành mạch máu chiến lược, đảm bảo cho miền Bắc chi viện sức người, sức của cho miền Nam. Từ chiến dịch Mậu Thân 1968 đến các cuộc tiến công chiến lược đầu thập niên 1970, tư duy quân sự của Võ Nguyên Giáp luôn có ảnh hưởng lớn. Đỉnh cao là Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975, kết thúc bằng đại thắng mùa Xuân, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Dù trở thành một trong những thống soái quân sự vĩ đại nhất thế kỷ XX, Võ Nguyên Giáp vẫn luôn được nhớ đến như một con người giản dị, nhân văn và gần gũi. Ông luôn quan tâm tới đời sống, tinh thần của bộ đội, nặng lòng với từng sinh mạng người lính. Nhiều lần, ông đã rơi nước mắt khi nghe báo cáo thương vong hoặc yêu cầu điều chỉnh phương án tác chiến để giảm thiệt hại. Đối với ông, chiến thắng không chỉ được đo bằng kết quả cuối cùng, mà còn bằng cái giá phải trả. Trong tư tưởng của Đại tướng, mỗi người lính đều là con của nhân dân, là sự gửi gắm của hàng triệu gia đình, và nhiệm vụ của người chỉ huy là phải trân trọng, bảo vệ từng sinh mạng.
Không chỉ giỏi quân sự, ông còn là nhà lãnh đạo chính trị có tầm nhìn sâu rộng. Võ Nguyên Giáp giữ chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó Thủ tướng, là Ủy viên Bộ Chính trị nhiều khóa và là đại biểu Quốc hội suốt nhiều thập niên. Ông đồng thời là nhà khoa học, nhà nghiên cứu quân sự với nhiều tác phẩm có giá trị như “Chiến tranh Nhân dân – Quân đội Nhân dân”, “Điện Biên Phủ – Điểm hẹn lịch sử”, cùng các công trình nghiên cứu về chiến lược và nghệ thuật quân sự Việt Nam. Cuộc đời của ông vì thế không chỉ đóng góp vào chiến thắng trên chiến trường mà còn tạo dấu ấn trong công cuộc xây dựng đất nước thời bình.
Về nhân cách, Đại tướng Võ Nguyên Giáp được xem là tấm gương sáng về sự khiêm nhường, đạo đức cách mạng, tinh thần học hỏi và kiên định lý tưởng. Ông luôn giản dị trong cuộc sống đời thường, cư xử khoan hòa, tôn trọng đồng chí, đồng đội và luôn tin vào sức mạnh của nhân dân. Dù được bạn bè quốc tế ca ngợi và ví ngang tầm với những danh tướng vĩ đại nhất thế giới, ông luôn khẳng định chiến thắng của Việt Nam là chiến thắng của toàn dân, của sự hy sinh bền bỉ và ý chí kiên cường của cả dân tộc.
Khi ông qua đời ngày 4/10/2013, hàng triệu người dân từ khắp mọi miền đất nước đã tự nguyện đến viếng, xếp hàng dài hàng cây số để tiễn đưa ông về nơi an nghỉ cuối cùng. Tình cảm ấy là minh chứng hùng hồn cho sự kính trọng, lòng biết ơn và tình yêu mà nhân dân Việt Nam dành cho vị Đại tướng của mình. Võ Nguyên Giáp được xem như “anh Cả của Quân đội Nhân dân Việt Nam”, là người kết tinh tinh thần độc lập, ý chí tự cường và trí tuệ Việt Nam trong thế kỷ XX.
Hơn một thế kỷ kể từ ngày ông sinh ra, di sản mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp để lại vẫn còn nguyên giá trị. Đó không chỉ là những chiến thắng vang dội làm thay đổi dòng chảy lịch sử, mà còn là bài học về niềm tin vào nhân dân, về lòng yêu nước, về bản lĩnh, trí tuệ và nhân cách của một người suốt đời cống hiến cho Tổ quốc. Ông là biểu tượng trường tồn của lòng dũng cảm, của ý chí kiên cường và của khát vọng độc lập, tự do. Tên tuổi Đại tướng Võ Nguyên Giáp sẽ mãi mãi được nhân dân Việt Nam và bạn bè thế giới trân trọng, như một ngọn đuốc sáng soi đường cho các thế hệ mai sau tiếp tục xây dựng và bảo vệ quê hương, đất nước.
