13 Anh hùng liệt sĩ Thanh niên xung phong (TNXP) Truông Bồn

Truông Bồn là một đoạn đường dốc dài khoảng 5 km nằm trên tuyến đường chiến lược 15A, thuộc xã Mỹ Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An. Đây là gạch nối giao thông huyết mạch để vận chuyển lương thực, vũ khí từ hậu phương miền Bắc vào chiến trường miền Nam.

Do nắm giữ vị trí độc đạo, từ năm 1964 đến 1968, không quân Mỹ đã trút xuống Truông Bồn hơn 18.900 quả bom các loại và hàng ngàn quả tên lửa. Nơi đây trở thành một trong những "tọa độ chết" ác liệt bậc nhất miền Bắc.

Đại đội 317 thuộc Đội 65 TNXP chống Mỹ cứu nước tỉnh Nghệ An (đặc biệt là Tiểu đội 2) được giao nhiệm vụ trực chiến 24/24 giờ để san lấp hố bom, rà phá bom mìn và làm "cọc tiêu sống" hướng dẫn cho các đoàn xe quân sự vượt trọng điểm an toàn trong đêm.

Rạng sáng ngày 31 tháng 10 năm 1968, chỉ vài giờ trước khi Mỹ tuyên bố ngừng ném bom hoàn toàn trên toàn lãnh thổ miền Bắc (có hiệu lực từ 0h ngày 1/11/1968), Tiểu đội 2 gồm 14 chiến sĩ nhận lệnh khẩn cấp ra mặt đường san lấp hố bom để thông xe cho đoàn quân vào Nam.

Đến khoảng 6 giờ 10 phút sáng, hàng loạt máy bay Mỹ bất ngờ ập đến trút hàng trăm quả bom xuống khu vực Truông Bồn. Trận oanh tạc tàn khốc đã vùi lấp cả tiểu đội. 13 chiến sĩ (11 cô gái và 2 chàng trai) đã hy sinh anh dũng khi tuổi đời còn rất trẻ (từ 17 đến 22 tuổi). Chỉ duy nhất một chiến sĩ sống sót là chị Trần Thị Thông.

Đau thương hơn, nhiều chiến sĩ trong tiểu đội đã hoàn thành nghĩa vụ, đã có quyết định đi học các trường trung cấp, đại học hoặc đã ấn định ngày cưới, nhưng vẫn tình nguyện xin ở lại làm nhiệm vụ nốt ca trực cuối cùng trước khi chia tay đồng đội.

Danh sách 13 Anh hùng liệt sĩ Truông Bồn

STT

Họ và tên

Năm sinh

Quê quán

Chức vụ / Ghi chú

1

Phan Thị Vinh

1948

Đô Lương, Nghệ An

Tiểu đội trưởng

2

Cao Thị Dung

1948

Diễn Châu, Nghệ An

Tiểu đội phó

3

Nguyễn Thị Hoài

1948

Đô Lương, Nghệ An

Chiến sĩ

4

Nguyễn Thị Phúc

1948

Vinh, Nghệ An

Chiến sĩ

5

Đoàn Thị Phố

1948

Đại Lộc, Quảng Nam

Chiến sĩ

6

Vũ Thị Hiên

1948

Đô Lương, Nghệ An

Chiến sĩ

7

Hà Thị Giạng

1948

Đô Lương, Nghệ An

Chiến sĩ

8

Nguyễn Thị Tâm

1948

Đô Lương, Nghệ An

Chiến sĩ

9

Hoàng Thị Tố Như

1948

Vinh, Nghệ An

Chiến sĩ

10

Trần Thị Doãn

1948

Đô Lương, Nghệ An

Chiến sĩ

11

Trần Văn Hạp

1948

Thanh Chương, Nghệ An

Chiến sĩ

12

Đinh Xuân Hướng

1949

Hưng Nguyên, Nghệ An

Chiến sĩ

13

Nguyễn Thị Mẫn

1951

Đô Lương, Nghệ An

Chiến sĩ (trẻ nhất, 17 tuổi)

Ngày 23 tháng 9 năm 2008, Tập thể 13 liệt sĩ TNXP Truông Bồn thuộc Đại đội 317 đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Khu di tích lịch sử Quốc gia Truông Bồn (huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An) được xây dựng khang trang trên diện tích hơn 21 ha, bao gồm phần mộ chung của 13 liệt sĩ, nhà tưởng niệm, đài tưởng niệm và tháp chuông. Cùng với Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) và Hang Tám Cô (Quảng Bình), Truông Bồn là một trong những "địa chỉ đỏ" thiêng liêng nhất ghi dấu tinh thần "Tim có thể ngừng đập, nhưng mạch máu giao thông không thể tắc" của tuổi trẻ Việt Nam thời kỳ chống Mỹ.