14. DÂN VẬN

14. DÂN VẬN

Vài ngày sau, chúng tôi được lệnh quay về thị trấn Củ Chi và đóng quân tại Ấp Đông. Ngày đầu chúng tôi phải mắc võng nằm ngoài ngõ nhà dân, sau đó làm công tác dân vận, quét dọn sân ngõ sạch sẽ, trò chuyện và dạy hát cho các em nhỏ… dân hiểu dần rồi mời chúng tôi vào nhà ở. Tuy nhiên chỉ có các em nhỏ là vô tư lại gần chúng tôi, còn người lớn và nhất là các cô gái vẫn giữ một khoảng cách xa lạ. Sau khi quen thân rồi có cô kể rằng rình bộ đội tắm để xem Việt cộng có đuôi hay không.

Dân vùng này đa phần có chồng con tham gia chính quyền ngụy. Một hôm, tôi đang ngồi kể chuyện miền Bắc cho gia đình chú Hai Thuấn nghe thì có một người đàn ông đeo kính râm, đội mũ phớt bước vào chào hỏi lễ phép. Thấy khách vào, gia đình chú Hai lảng ra để tôi tiếp chuyện. Người đàn ông chạc ba lăm, ăn nói phải phép và hiểu biết. Ông ta dò hỏi chúng tôi về chính sách của ta đối với vùng giải phóng. Sau khi khách lạ ra về, chú Hai mới nói với tôi rằng người đó là viên thiếu tá đặc vụ Ngụy. Tôi trách chú không cho biết ngay, giờ biết đâu mà truy tìm hắn.

Nơi Trung đội tôi ở nhờ là nhà bà Hai cũng thuộc dạng gia đình theo “Chính phủ Quốc gia” thực sự. Hình ảnh đầu tiên mà chúng tôi bắt gặp khi vừa đến trọ là bàn thờ hương khói nghi ngút, hai bên là hai câu đối: Chồng về âm phủ ngàn thu biệt/Vợ con trần thế bội lòng thương. Vài hôm sau hàng xóm mới cho chúng tôi hay, chồng bà Năm vốn là công chức chính quyền ngụy quận Củ Chi và con rể đầu là sĩ quan ngụy, cả hai cha con sợ ta bắt trả thù đã bỏ chạy và bị trúng pháo chết hôm 29/4. Thảo nào, những ngày đầu gia đình im lặng, lạnh lùng đến khó hiểu và có ý xa lánh chúng tôi. Thế rồi, nhờ công tác dân vận, lâu dần giữa chúng tôi và gia đình đã trở thành thân quen. Cháu gái 13 tuổi tên là Bảy Hường, là con áp út của bà Hai, thân hình ốm eo, tóc tai đỏ quạch, cứ mỗi chiều đi chăn bò về là vứt vội cái nón te tua, chạy lại đòi tôi dạy hát. Tôi tận tình dạy cháu bài “Trông cây lại nhớ đến Người”. Hường có chất giọng tốt nên hội diễn năm đó của địa phương, cháu đã hát bài hát tôi dạy và được giải thưởng.

Tết năm đó chúng tôi đón xuân tại căn cứ Đồng Dù. Cái tết thứ năm của đời lính và là cái tết đầu của độc lập, tự do. Sáng mồng 2 tết, chúng tôi ra chúc tết các gia đình ở Củ Chi. Giữa nhà bà Hai, trước ban thờ và bàn ghế tiếp khách có một chậu hoa mai. Trên cành mai có nhiều tờ thiếp chúc mừng năm mới, chúng tôi không ai dám đụng vào. Cháu Hường nhanh nhẹn ra chào và đòi chúng tôi lì xì. Chúng tôi ngớ người nhìn nhau mà không biết lì xì là gì. Cháu phụng phịu đi vào trong. Bà Hai, sai cô Năm, lúc đó 19 tuổi ra mời chúng tôi uống nước, ăn bánh tét và hút thuốc. Cô Năm khá xinh, đầy đặn và khỏe mạnh. Mặc dù chúng tôi đã biết cô từ ngày mới giải phóng, nhưng hôm nay cô xuất hiện trong bộ áo quần thật mới và đẹp, má đỏ hây hây. Cô ngượng ngùng tiếp chúng tôi cho phải phép rồi vội lùi vào trong nhà. Bà Hai nhìn chúng tôi ý nhị và nói “Chú nào ưng thì má cho đó”. Bà nói vui vậy thôi chứ chúng tôi thừa biết rằng, giữa chúng tôi và gia đình bà lúc đó có khoảng cách rất lớn, cộng với kỷ luật quân đội cực nghiêm thì chuyện bà Hai nói sẽ mãi chỉ là nói cho vui mà thôi. Sau khi ra dân chúc tết về, anh em trong đơn vị kể cho nhau nghe tình huống khó xử khi các cháu bé đòi các chú bộ đội li xì, mà lúc đó chúng tôi làm gì đã có tiền. Lần sau ra chơi, chúng tôi được nghe kể cô Năm hôm ấy buồn lắm vì theo phong tục, nhà có con gái đến tuổi lấy chồng, trên cành mai ngày tết có những tờ thiệp để không, chàng trai nào có tình cảm hoặc tình ý với cô gái đó thì ghi vào tờ thiếp… Nghĩ lại, thấy hồi đó chúng tôi tồ quá. Nhưng rồi sau đó, có một chàng đẹp trai trong đơn vị chúng tôi đã thường xuyên lui tới gia đình cô Năm. Hai người quấn quýt nhau lắm, đến nỗi Chính trị viên trưởng Nguyễn Văn Tỵ và Đại đội trưởng Vinh phải yêu cầu tôi, với tư cách là cán bộ Trung đội nhắc nhở anh em thận trọng đừng để chuyện gì đáng tiếc xảy ra.

Những năm sau này, do điều kiện công tác nên tôi có nhiều dịp trở lại thăm gia đình bà Hai và bà con lối xóm ở Củ Chi. Bà Hai vẫn khỏe mạnh, vẫn ở trên mảnh đất cũ với ngôi nhà khang trang to đẹp hơn. Mỗi khi gặp tôi, bà vẫn nhắc đúng tên từng đứa chúng tôi như: Điền, Ý, Ngọc, Thế, Đức, Dư, Thắng, Bình… những chiến sĩ trinh sát pháo binh của C17 ngày ấy. Cô Năm và các cháu Bảy Hường, Út Trinh, Hai Thuấn ngày ấy nay đã thành bà nội, bà ngoại. Vài năm trước con gái út của cô Năm ra Hà Nội thực tập ngành du lịch đã ghé thăm gia đình tôi. Đó chính là kết quả công tác dân vận của bộ đội Cụ Hồ những năm đánh Mỹ, khiến một gia đình của “Chính phủ Quốc gia” như bà Hai mấy chục năm sau vẫn còn nhắc nhớ đến chúng tôi với tình cảm chân thành, quý trọng và không chút vụ lợi.