Trong một buổi họp tổ Cựu chiến binh của Trung đoàn 174, đồng chí Ca Sơn, biên tập cuốn Hồi ức ra nhân ngày kỷ niệm 55 năm ngày thành lập Trung đoàn, dõng dạc tuyên bố: “Cuốn sách ra trong dịp lễ kỷ niệm này, không thể thiếu bài báo của anh Việt, người trung đoàn trưởng đầu tiên của trung đoàn – Đề nghị anh Việt nhớ cho - thời hạn nộp báo trước 19/8/2003”... Vậy tôi xin viết một vài lời về một vài đặc điểm của Trung đoàn ta:
Nếu Tướng De Gaulle viết về: “Sư đoàn 1, sư đoàn của tôi! (ma première division)” với tất cả niềm tự hào là người sư trưởng đầu tiên của Sư đoàn 1, là sư đoàn đại diện cho quân đội Pháp đã cùng quân đồng minh đổ bộ xuống Normanclie, rồi tham gia đuổi phát xít Đức, giải phóng nước Pháp, sau đó dự lễ hạ cờ đầu hàng của quân đội Đức trong buổi lễ diễu binh qua Khải hoàn môn, thì tôi cũng bắt chước viết: “Trung đoàn 174, trung đoàn của tôi”. Cái tên mà tôi yêu, tôi quý, mà tôi đã gắn bó một phần cuộc đời của mình.
Tôi vinh dự và may mắn là người trung đoàn trưởng đầu tiên của Trung đoàn có mặt ngay từ những ngày đầu (19/8/1949) cho đến 1953, tôi được chuyển sang một đơn vị khác.
Vậy phần trách nhiệm của tôi, gắn bó với Trung đoàn 174 là thời gian tôi có mặt, lăn lộn cùng cán bộ chiến sỹ của Trung đoàn trên các nẻo đường của Tổ quốc.
Tôi xin lược qua một số nét đặc trưng của Trung đoàn ta trên bước trưởng thành của lịch sử:
1) Là một trung đoàn thành lập nên bởi sự tập hợp tinh hoa của 3 trung đoàn:
e28 (Lạng Sơn) - e72 (Bắc Kạn) - e74 (Cao Bằng):
Ba con số 28 + 72 + 74 = 174
Quân số tương đương 6 tiểu đoàn, 5.500 quân.
2) Là một trong hai đơn vị chủ lực mạnh (e174 - e209) đầu tiên trực thuộc Bộ Tổng Tư Lệnh.
Thành phần phần lớn gồm con em các dân tộc miền núi - cộng với một số ít anh em miền xuôi, cùng chung sống, đoàn kết, chiến đấu dưới ngọn cờ cách mạng, tạo nên một bông hoa đẹp của cộng đồng các dân tộc Việt Nam.
3) Là đơn vị có mặt ở khắp các chiến trường Trung, Nam, Bắc, Lào, Miên, có một thời trên đất Trung Hoa.
4) Là đơn vị có mặt hầu hết trong các chiến dịch lớn, nhỏ.
- 7 chiến dịch trong chống Pháp
- 7 chiến dịch trong chống Mỹ (trong đó có 5 chiến dịch tại Lào, làm nhiệm vụ quốc tế).
5) Là đơn vị, vinh dự làm chủ công trong 5 trận then chốt quyết định thắng lợi của cuộc kháng chiến trường kỳ.
1. Trận Đông Khê 2: Tiêu diệt một phân khu trong chiến dịch Biên giới 1950, góp phần quyết định trong việc giải phóng khu Việt Bắc, giải phóng vùng Biên giới Việt - Trung.
2. Trận Mộc Châu: tiêu diệt một phân khu trong chiến dịch Tây Bắc 1952, góp phần quyết định trong việc giải phóng vùng Tây Bắc rộng lớn.
3. Trận tiêu diệt đồi A1 trong chiến dịch Điện Biên Phủ buộc De Castries phải treo cờ trắng, góp phần giải phóng 1/2 nước.
4. Trận đánh vào Buôn Ma Thuột (1975) tiêu diệt sư 23 ngụy Sài Gòn, góp phần vào chiến thắng trong chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng cả nước.
5. Trận bảo vệ cánh đồng Chum (1969-1970), tiêu diệt quân Mèo - Vàng Pao, góp phần bảo vệ và làm chủ cánh đồng Chum, bảo vệ chính quyền cách mạng Lào.
6) Là đơn vị vinh dự đã đánh thắng 10 trận điển hình, tiêu biểu, xứng đáng là những bài học cho việc xây dựng quân đội.
1- Trận Bông Lau - Lũng Phầy 4 (3/9/1949) là một trận phục kích lớn tiêu diệt 96 trên 133 xe, là một điển hình về lối đánh vận động phục kích.
2- Trận Đông Khê 1 (25/5/1950) là trận công kiên lớn nhất, cho đến bây giờ, tiêu diệt một phân khu, một cứ điểm của một tiểu đoàn Âu Phi, đánh dấu của một bước trưởng thành quân đội ta trong gian đoạn chiến đấu trong 2 vòng vây.
3- Trận Đông Khê 2 (18/9/1950) - Mở màn cho chiến dịch Biên giới, tạo điều kiện cho thực hiện đánh điểm, diệt viện, tiêu diệt hai binh đoàn Lepage - Charton.
4- Trận Larivet: tiêu diệt boong ke lớn nhất, chặt đứt mắt xích của phòng tuyến Đông Tây của De Lattre De Tassigny.
5- Trận đánh vào hậu địch 3 tháng 5: Trung đoàn vào vùng địch chiến đấu không phải trong vòng vây mà trong lòng bàn tay của địch, uy hiếp đường số 5 đi Hà Nội - Hải Phòng, cùng các đơn vị diệt gần 1.000 tháp canh, 15.000 quân.
6- Trận Mộc Châu: Một vị trí kiên cố nhất vùng Tây Bắc, mở đường vào Tây Bắc sang Lào.
7- Trận A1: Một vị trí quan trọng, sau 38 ngày đêm bao vây và tiến công, cuối cùng tiêu diệt gọn - góp phần kết thúc thắng lợi chiến địch Điện Biên Phủ.
8- Trận giải phóng Buôn Ma Thuột: hợp đồng binh chủng lớn, tiêu diệt một sư ngụy (23).
9- Trận Sảm Thông - Long Chẹng (69-70): Bảo vệ cánh đồng Chum - bảo vệ chính quyền CM Lào, trận chiến đấu phòng ngự kéo dài.
10- Trận Plây Me: tiêu diệt lữ đoàn 175 Mỹ.
Đúng là 10 trận điển hình, tiêu biểu. Theo cách nói của Sea Games 22, dành được 10 huy chương vàng.7) Là đơn vị có bước trưởng thành rất đáng tự hào:
- Trung đoàn được phong tặng Anh hùng.
- Có 10 cá nhân được phong tặng anh hùng.
- La Văn Cầu là lá cờ đầu của toàn quân.
- Đội ngũ cán bộ trưởng thành rất lớn.
- Hơn 20 cán bộ được phong tướng, hàng trăm cấp tá.
- E174 là một nguồn cán bộ cung cấp cho nhiều đơn vị quân đội và chính quyền.
- Được thưởng:
+ 8 Huân chương Quân công.
+ 1118 Huân chương Chiến công
8 ) Là đơn vị có những truyền thống vững chắc:
- Về chiến đấu: Đã đánh là thắng (không phải 100%).
- Huấn luyện giỏi.
- Kỷ luật chiến trường tốt.
- Binh - địch vận tốt.
- Dân vận tốt: Đi dân nhớ, ở dân thương.
- Đoàn kết trên dưới, trong ngoài một lòng.
Nhân ngày kỷ niệm 55 năm ngày thành lập Trung đoàn, tôi xin ghi lại một vài nét khái quát về lịch sử của Trung đoàn, đồng thời nhắc lại truyền thống của Trung đoàn.
Truyền thống ấy được xây dựng lên dựa trên sự hy sinh xương máu của hàng ngàn vạn cán bộ và chiến sĩ trải qua hàng chục năm từ thế hệ này sang thế hệ khác - Truyền thống là một chiếc thang vô hình (sờ không thấy), vô giá (có tiền không mua được), vô hạn (không phải nay muốn mà mai có) - nhưng một khi nó đã hình thành thì nó trở thành vô địch. Truyền thống của Trung đoàn ta thật là quý giá, vĩ đại, ai mà không thấy tự hào và hạnh phúc được là một cán bộ - chiến sỹ của một trung đoàn oai hùng vẻ vang, lừng lẫy như trung đoàn 174. Chúng ta hãy vun đắp cho truyền thống ấy, phát huy, phát triển mãi mãi như vun đắp cho một cây cổ thụ ngày một xanh tươi, to đẹp.
Tôi tuy ở quân đội không lâu lắm (15 năm), ngày ở Trung đoàn cũng một thời gian nhất định, nhưng những kỷ niệm sâu sắc hồi ở Trung đoàn còn lắng trong tâm tưởng, mãi mãi vẫn là những kỷ niệm đẹp của cả cuộc đời.
Hình ảnh của những chiến thắng huy hoàng trên đường số 4, Bông Lau, Lũng Phầy, Đông Khê 1 - 2, giải phóng Bình Liêu, giải phóng Lạng Sơn, tiêu diệt quân đoàn Bạch Sùng Hy, chiến thắng Mộc Châu, làm rực nóng tâm hồn của những người lính của E174, mặc cho cái rét căm căm như dao cắt của núi rừng Tây Bắc - Những ngày vào địch hậu đồng bằng Bắc bộ, quần nhau với địch suốt gần 4 tháng tưởng chừng không có ngày về, thế mà trung đoàn vẫn hoàn thành nhiệm vụ và rút ra vùng tự do, còn nguyên vẹn lại còn tăng quân số, trang bị tốt hơn. Thật là một chuyện thần thoại.
Tôi cũng không quên được những cán bộ, chiến sỹ đã cùng tôi trên khắp các chiến trường:
Nguyễn Hữu An, Lê Hoàn, Khai Tâm, Nguyễn Kha, Hoàng Phúc, Đinh Giang, Hoàng Quốc, Koshiro Iwai (Sáu Nhật)... Đ/c Thành (cần vụ) luôn bên cạnh tôi, chăm lo cho tôi từ miếng ăn, giấc ngủ.
Tôi cũng không thể quên công ơn to lớn của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Chính quyền, và nhân dân ở những nơi mà Trung đoàn đã đi qua, đã hết lòng đùm bọc giúp đỡ Trung đoàn hoàn thành mọi nhiệm vụ.
Nay tôi đã trên 80 (85), mặc dù đã xa Trung đoàn, nhưng tôi vẫn để tâm theo dõi những bước trưởng thành của Trung đoàn. Đến nay đã là đời thứ 25 trung đoàn trưởng. Vinh dự tôi là số 1, mong sao những đồng chí trung đoàn trưởng kế tiếp vẫn tiếp tục dẫn dắt Trung đoàn tiến mãi để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ trong chiến đấu, cũng như trong xây dựng hoà bình.
Có người hỏi vì sao ở tuổi 85 mà trung đoàn trưởng vẫn giữ phong độ, sức khoẻ cường tráng như một trung niên, vẫn ra sân quần 3 buổi mỗi tuần, vẫn viết sách, vẫn vi vu trên chiếc Nữ Hoàng đi thăm bạn bè, người thân, thăm các chiến sỹ cũ của Trung đoàn. Để trả lời, xin ghi lại vài dòng:
Đầu óc luôn thảnh thơi / Quần vợt rồi đi bơi / Luôn vui cùng thơ phú / Còn giờ thì vi vu / Cuộc đời là hết ý / Nếu không thì hết hơi.
Mọi việc đều đi đến kết thúc, tôi sẽ kết thúc cuộc đời một cách thảnh thơi và vui đẹp.
Xin gửi đến toàn thể cán bộ chiến sỹ cũ và mới của Trung đoàn những tình cảm trìu mến nhất của tôi. |
