LÊ THIẾT HÙNG VÀ NGƯỜI MANG “CHẤT THÉP” TRONG NHỮNG NGÀY ĐẦU CỦA QUÂN ĐỘI

Lê Thiết Hùng (1908–1986), tên thật là Lê Văn Nghiệm, quê ở Nghệ An. Ông tham gia cách mạng từ rất sớm, sau đó được đào tạo quân sự tại Trường Quân sự Hoàng Phố ở Trung Quốc và trở thành một trong những cán bộ quân sự đầu tiên của cách mạng Việt Nam. Năm 1946, ông được phong hàm Thiếu tướng và trở thành vị tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Điều làm câu chuyện của ông đặc biệt là trước khi trở thành vị tướng đầu tiên, ông đã trải qua nhiều năm hoạt động bí mật và học hỏi quân sự trong một môi trường rất phức tạp. Cuộc đời ông vì thế không chỉ là câu chuyện về chiến trường mà còn là câu chuyện về quá trình chuẩn bị để xây dựng một quân đội từ những ngày đầu.

1. RỜI QUÊ HƯƠNG ĐỂ TÌM CON ĐƯỜNG CÁCH MẠNG

Lê Thiết Hùng sinh năm 1908 tại Hưng Nguyên, Nghệ An. Khi còn trẻ, ông đã tham gia phong trào cách mạng và tìm cách ra nước ngoài để tiếp tục hoạt động.

Năm 1925, ông tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và sau đó được đưa sang Trung Quốc học tập. Tại đây, ông được đào tạo quân sự tại Trường Quân sự Hoàng Phố, một trong những cơ sở đào tạo quân sự quan trọng ở Trung Quốc lúc bấy giờ.

Đối với một thanh niên Việt Nam thời đó, việc được tiếp cận với kiến thức quân sự hiện đại có ý nghĩa rất lớn. Những kiến thức này sau đó trở thành nền tảng để ông tham gia xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng.

2. HỌC QUÂN SỰ TRONG MỘT HOÀN CẢNH ĐẶC BIỆT

Sau khi tốt nghiệp, Lê Thiết Hùng không chỉ tiếp thu kiến thức quân sự mà còn có thời gian hoạt động trong một môi trường chính trị rất phức tạp tại Trung Quốc.

Ông từng hoạt động trong quân đội Quốc dân đảng Trung Quốc và bí mật hỗ trợ lực lượng cách mạng. Trong thời gian này, ông có cơ hội tiếp xúc với nhiều loại phương tiện và kỹ thuật quân sự, từ đó tích lũy thêm kinh nghiệm thực tế.

Đây là một giai đoạn khá đặc biệt trong cuộc đời ông. Bề ngoài, ông hoạt động trong một lực lượng quân sự khác, nhưng bên trong lại tìm cách phục vụ cho phong trào cách mạng.

Những kinh nghiệm ấy sau này trở thành vốn kiến thức quý giá khi ông trở về hoạt động tại Việt Nam.

3. TRỞ VỀ VIỆT NAM XÂY DỰNG LỰC LƯỢNG

Trong những năm trước Cách mạng tháng Tám, Lê Thiết Hùng trở về hoạt động tại khu vực Cao Bằng và Việt Bắc.

Ông tham gia tổ chức lực lượng vũ trang, làm công tác huấn luyện và từng giữ vai trò Giám đốc đầu tiên của Trường Quân sự Cao Bằng. Đây là công việc rất quan trọng bởi lực lượng cách mạng lúc đó cần những người vừa có kinh nghiệm thực tế vừa có khả năng đào tạo cán bộ mới.

Tháng 8 năm 1945, ông chỉ huy lực lượng vũ trang giành chính quyền ở một số địa bàn như Thất Khê, Đồng Đăng và Na Sầm.

Từ một người từng học quân sự ở nước ngoài, ông bắt đầu trực tiếp sử dụng những kiến thức của mình trong cuộc đấu tranh giành chính quyền tại Việt Nam.

4. VỊ TƯỚNG ĐẦU TIÊN

Năm 1946, khi chính quyền cách mạng phải tổ chức lực lượng để tiếp quản và bảo vệ những khu vực quan trọng, Lê Thiết Hùng được giao một nhiệm vụ đặc biệt.

Ông được cử làm Tổng chỉ huy Quân tiếp phòng, lực lượng có nhiệm vụ tiếp quản và giám sát quân đội Pháp khi quân Pháp trở lại miền Bắc theo Hiệp định sơ bộ ngày 6 tháng 3 năm 1946.

Trong hoàn cảnh đó, phía Việt Nam cần một sĩ quan có cấp bậc tương xứng để làm việc với các sĩ quan Pháp. Lê Thiết Hùng được trao hàm Thiếu tướng và trở thành vị tướng đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Đây là một dấu mốc đặc biệt: quân đội Việt Nam lúc ấy còn rất trẻ, nhưng đã bắt đầu hình thành hệ thống chỉ huy và tổ chức ngày càng rõ ràng.

5. NGƯỜI TƯỚNG CỦA CÔNG TÁC HUẤN LUYỆN

Sau khi trở thành tướng, Lê Thiết Hùng không chỉ trực tiếp chỉ huy chiến trường. Ông còn đảm nhiệm nhiều công việc liên quan đến đào tạo và tổ chức quân đội.

Từ năm 1948 đến năm 1950, ông từng làm Tổng thanh tra quân đội, chỉ huy mặt trận Bắc Kạn – Tuyên Quang và giữ vai trò Hiệu trưởng Trường bổ túc Quân chính trung cấp. Sau đó, ông tiếp tục làm Hiệu trưởng Trường Lục quân và Cục trưởng Cục Quân huấn Bộ Tổng Tham mưu.

Điều này cho thấy một vấn đề rất quan trọng đối với một quân đội mới thành lập: muốn phát triển lâu dài thì không thể chỉ dựa vào những người có kinh nghiệm. Phải đào tạo được một thế hệ cán bộ mới.

Vì vậy, bên cạnh chiến đấu, việc xây dựng trường học, chương trình huấn luyện và đội ngũ chỉ huy cũng trở thành một phần quan trọng trong sự nghiệp của Lê Thiết Hùng.

6. TỪ NGƯỜI LÍNH ĐẾN NHÀ NGOẠI GIAO

Giai đoạn sau của cuộc đời Lê Thiết Hùng tiếp tục có những thay đổi khá bất ngờ.

Từ năm 1956 đến năm 1963, ông giữ chức Tư lệnh Bộ Tư lệnh Pháo binh. Sau đó, ông chuyển sang công tác đối ngoại và trở thành Đại sứ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên từ năm 1963.

Sau khi rời công tác đại sứ, ông tiếp tục đảm nhiệm công tác đối ngoại ở Trung ương.

Như vậy, cuộc đời Lê Thiết Hùng không chỉ gắn với quân đội. Ông đã đi qua nhiều lĩnh vực: hoạt động cách mạng bí mật, đào tạo quân sự, chỉ huy chiến trường, xây dựng quân đội, rồi làm công tác ngoại giao.

Lê Thiết Hùng qua đời năm 1986. Nhìn lại cuộc đời ông, điều đáng nhớ không chỉ là danh hiệu “vị tướng đầu tiên”, mà còn là cả quá trình chuẩn bị và xây dựng lực lượng trong những năm đầu của cách mạng.

Từ một thanh niên rời quê hương tìm đường hoạt động, đến một người được đào tạo quân sự ở nước ngoài, rồi trở về Việt Nam xây dựng lực lượng và cuối cùng trở thành vị tướng đầu tiên của một quân đội mới thành lập, cuộc đời ông phản ánh một giai đoạn đặc biệt của lịch sử quân sự Việt Nam.

Câu chuyện của Lê Thiết Hùng vì thế không chỉ nói về một vị tướng. Nó còn nói về cách một quân đội được hình thành: bắt đầu từ con người, kiến thức, huấn luyện và những người đặt những viên gạch đầu tiên cho cả một hệ thống.