Anh hùng chiến tranh Việt Nam Nguyễn Phú Vị

Năm 16 tuổi, nhà nghèo, đồng chí Nguyễn Phú Vị xin vào làm công nhân ở nhà máy điện Hà Nội. Tổng khởi nghĩa tháng Tám nảm 1945, đồng chí đã cùng công nhân tham gia cướp chính quyền ở Hà Nội, chiếm nhà máy điện và trại lính bảo an, sau đó xung vào đội quân Nam tiến, chiến đấu ở Nam Bộ, bị thương, được đưa ra Bác điều trị.

Tháng 3 năm 1946, sau khi bình phục Nguyễn Phú Vị trở về đội ngũ, tham gia chiến đấu ở giữa Thủ đô những ngày đầu kháng chiến toàn quốc và sau đó đồng chí hoạt động ở vùng đồng bằng Bắc Bộ. Nguyễn Phú Vị đã đánh 30 trận luôn luôn thể hiện tinh thần hăng say đánh giặc, đã nổ súng là kiên quyết xung phong, gặp tình huống gay go ác liệt cũng không nản, kiên quyết tiến công tiêu diệt địch, chỉ huy bình tĩnh, mưu trí, táo bạo, đã cùng trung đội diệt 500 tên địch, thu và phá hủy nhiều xe pháo của chúng. Riêng đồng chí diệt 60 tên, bắt sống 5 tên thu 10 súng các loại.

Trận Trung Thứ, Hà Nam năm 1951, địch dùng 2 đại đội bất ngờ tiến công bao vây 1 đại đội ta ở làng Trung Thứ. Đồng chí được lệnh sang đánh giải vây cho đơn vị bạn, mặc cho địch bắn pháo chặn đường, đồng chí dũng cảm dẫn đầu trung đội vượt qua lửa đạn, đánh thốc vào sau lưng địch, diệt ngay sở chỉ huy, bắn chết tên quan ba, bắt sống tên chỉ huy và 17 tên khác, diệt gọn 1 trung đội địch, khiến toàn bộ địch hoang mang tan rã, tạo điều kiện cho tiểu đoàn bao vây chia cắt, diệt gọn cả 2 đại đội địch, giải vây cho đơn vị bạn.

Trong trận tiến công địch ở thị trấn Phát Diệm (năm 1952), đồng chí Nguyễn Phú Vị nhận nhiệm vụ chỉ huy đơn vị thọc sâu, diệt sở chỉ huy và khu điện đài của địch. Đồng chí chỉ huy đơn vị bí mật tiếp cận trước giờ nổ súng. Khi có lệnh, cả đơn vị xông lên bắn chết 2 tên lính gác, rồi nhanh chóng vượt rào, chia làm 3 mũi đánh vào sở chỉ huy, khu máy điện và khu thông tin. Chỉ ít phút sau, ta đã diệt xong địch và làm chủ khu vực này. Đồng chí tổ chức lại lực lượng chiếm giữ trận địa, và cử 6 đồng chí đánh tiếp sang khu bên, diệt thêm 2 tiểu đội địch nữa rồi cố thủ ở đó, đánh lui ba đợt phản kích của lực lượng tiếp viện địch. 7 giờ sáng, được lệnh rút Nguyễn Phú Vị chỉ huy đưa hết thương binh ra ngoài và tranh thủ tiếp tục đánh chiếm khu để pháo của địch, diệt thêm 6 tên, mở rộng bàn đạp cho toàn trung đoàn triển khai, diệt gọn 7 đại đội địch, làm chu thị trấn 1 ngày 1 đêm.

Nguyễn Phú Vị là một cán bộ gương mẫu, tận tụy, luôn luôn xung phong dẫn đầu trong mọi công tác, đoàn kết giúp đỡ mọi người. Với đức tính khiêm tốn, giản dị, chân thành, đồng chí được anh em trong toàn đơn vị tin yêu.

Đồng chí Nguyễn Phú Vị đã được tặng thưởng 3 Huân chương Chiến công (một hạng nhất, một hạng nhì, một hạng ba), 17 lần được trung đoàn và đại đoàn khen.

Ngày 31 tháng 8 năm 1955, đồng chí Nguyễn Phú Vị được Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa tặng thưởng Huân chương Quân công hạng ba và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhiệm vụ nặng nề của quân dân từ vĩ tuyến 17 trở ra là lao động sản xuất giỏi, trở thành hậu phương vững chắc tiếp viện vũ khí, đạn dược, lương thực thực phẩm... cho chiến trường. Đó là thời gian đồng chí Nguyễn Phú Vị được giao nhiệm vụ tuyển và huấn luyện quân để liên tục bổ sung cho chiến trường miền nam: một trung đoàn bổ sung cho chiến trường miền đông Nam Bộ, sư đoàn 320 kiên trường chiến đấu trên mặt trận Quảng Trị, dọc đường 9, Cửa Việt, Đông Hà... Khi đơn vị được rút ra bắc để củng cố, bổ sung quân chuẩn bị chia lửa cho chiến trường Tây Nguyên, đồng chí Nguyễn Phú Vị lại bị thương. Ra bắc chữa trị cũng là khoảng thời gian đồng chí Nguyễn Phú Vị được tham gia khóa đào tạo về đường lối quân sự do Đại tướng Võ Nguyên Giáp trực tiếp đứng lớp. Rồi đồng chí được phân công về nhận nhiệm vụ mới, Hiệu phó Trường Quân chính Quân khu 3. Đồng chí Nguyễn Phú Vị lại tích cực phát huy sở trường tuyển quân, đào tạo quân để liên tục tiếp viện cho chiến trường miền nam. Sư đoàn 325B hùng mạnh với những chiến công vang dội, 10 tiểu đoàn tinh nhuệ tiến vào giải phóng Sài Gòn 1975... đều từ lò tuyển quân ở đây mà ra.

Năm 1984, đồng chí Nguyễn Phú Vị về nghỉ hưu với quân hàm Đại tá.