205. NGUYỄN VĂN CỪ

Nguyễn Văn Cừ sinh ngày 9 tháng 7 năm 1912, tại xã Phù Khê, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Gia đình ông có truyền thống nho học; từ nhỏ ông đã sớm giác ngộ yêu nước. Năm 1927, khi học tại trường Bưởi (Hà Nội), ông đã tham gia các hoạt động yêu nước — sau đó bị thực dân Pháp đuổi học.

Năm 1928, ngay khi còn rất trẻ, ông tham gia tổ chức cách mạng ở các khu công nhân mỏ (Vàng Danh, Hòn Gai, Uông Bí, Mạo Khê...), xây dựng cơ sở Đảng, vận động công nhân tham gia phong trào đấu tranh.

Năm 1938, ở tuổi 26, ông được bầu làm Tổng Bí thư của Đảng Cộng sản Đông Dương (tiền thân của đảng ta ngày nay) — là người trẻ tuổi nhất giữ cương vị này.

Dưới sự lãnh đạo của ông, Đảng tiến hành điều chỉnh đường lối cách mạng: kết hợp đấu tranh vô sản với kêu gọi đại đoàn kết toàn dân để chống thực dân, áp bức — hướng tới nền dân chủ, tự do cho nhân dân.

Ngày 28 tháng 8 năm 1941, khi mới 29 tuổi, Nguyễn Văn Cừ cùng một số đồng chí bị thực dân Pháp xử bắn tại ngã ba Giồng (Hóc Môn, Sài Gòn cũ) do hoạt động cách mạng kiên định.

Dù tuổi đời ngắn ngủi, nhưng cuộc đời và hoạt động cách mạng của ông — từ học sinh giác ngộ, công nhân vô sản hóa, nhà tổ chức Đảng đến Tổng Bí thư trẻ tuổi — để lại dấu ấn sâu sắc: tinh thần dấn thân, kiên trung, trí tuệ, tận hiến cho lý tưởng tự do, độc lập của dân tộc.