21-6-1965: Thành lập Đội Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước
Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của nhân dân ta kết thúc vẻ vang bằng chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Trong chiến công chung của dân tộc, không thể không kể đến những đóng góp to lớn của lực lượng Thanh niên xung phong trên mỗi nẻo đường đất nước đầy bom đạn, thử thách và hy sinh.
Bị thất bại liên tiếp trên chiến trường miền Nam, Mỹ tiếp tục đưa quân vào chiến trường, đồng thời tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân đánh phá miền Bắc, nhằm ngăn chặn sự chi viện của miền Bắc cho miền Nam.Được Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ giao nhiệm vụ, tháng 3-1965, Ban Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã phát động trong toàn đoàn viên, thanh niên tình nguyện gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước.
Huy hiệu Lực lượng Thanh niên xung phong Việt Nam.Ngày 21-6-1965, Đội Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước đầu tiên ra đời. Đây là một lực lượng lao động đặc biệt, quân sự hóa của thanh niên, có vũ trang, được tổ chức và xây dựng trên ba mặt: sản xuất, chiến đấu, học tập; có độ tuổi từ 17-30. Với nhiệm vụ mở đường, bảo đảm giao thông vận tải ở Quân khu IV và các tuyến đường vận tải chiến lược vào chiến trường miền Nam và sẵn sàng bổ sung lực lượng cho quân đội khi cần thiết. Từ khi mới thành lập cho đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng (30-4-1975), từ phong trào “Ba sẵn sàng” ở miền Bắc và “Năm xung phong” ở miền Nam do Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam phát động, đã có gần 30 vạn thanh niên gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước, tiếp bước cha anh lên đường với quyết tâm “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, “Tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”. Và họ đã có mặt ở hầu hết các chiến trường, các tuyến đường, các trọng điểm… gian khổ nhất, ác liệt nhất, nguy hiểm nhất để mở đường, đảm bảo giao thông thông suốt trên các tuyến đường bộ, đường sắt, đường thủy trong cả nước.Ở miền Bắc và trên mặt trận đường Trường Sơn: Với tinh thần “Ba sẵn sàng”, lực lượng Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước tập trung với trên 14 vạn cán bộ chiến sĩ, đã có mặt trên khắp mọi tuyến đường ra trận, hăng hái chiến đấu, lao động sáng tạo, học tập, rèn luyện, sẵn sàng hy sinh hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ: mở đường chiến lược, vận chuyển quân trang, trực chiến, chốt giữ những trọng điểm địch đánh phá ác liệt, san lấp hố bom, sửa chữa cầu đường, tháo gỡ bom mìn, hướng dẫn xe đi và chiến đấu bảo đảm mạch máu giao thông thông suốt trong mọi tình huống, góp phần quan trọng đánh thắng cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, giải phóng miền Nam thống nhất đất nước.
Nữ Thanh niên xung phong san lấp hố bom.Trong 10 năm, Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước đã mở 102 con đường chiến lược với tổng chiều dài 4.130km; vận chuyển trên 10 vạn tấn vũ khí, đạn dược, lương thực; trực chiến chốt giữ gần 3.000 trọng điểm chiến lược giao thông quan trọng địch thường xuyên đánh phá ác liệt, san lấp hàng vạn hố bom, phá gỡ trên 10.000 bom địch các loại; bắn rơi 15 máy bay Mỹ, bắt sống 13 phi công Mỹ và gần 1.000 tên địch, phá hỏng 20 xe tăng, xe bọc thép, phục vụ gần 1.000 trận đánh…; bổ sung sang quân đội 16.000 người; 15.000 người được kết nạp vào Đảng khi làm nhiệm vụ; có 52 dũng sĩ diệt Mỹ, 1.432 dũng sĩ quyết thắng trên các chiến trường. Trong đó tiêu biểu là:- Các đơn vị Thanh niên xung phong N21, N23, N33, N241… làm nhiệm vụ chuyển tải hàng, cáng thương, tải đạn phục vụ quốc phòng ở miền Tây Quảng Bình, Quảng Trị, bằng vai trần, chân đất, xe đạp thồ đã âm thầm vượt qua thời tiết khắc nghiệt, đèo núi, thác ghềnh hiểm trở của dãy Trường Sơn, cùng bộ đội lập nên những binh trạm luân chuyển từng kilôgam hàng ra phía trước và khiêng cáng thương binh về phía sau; đơn vị N263 hoạt động trên các tuyến đường sông và đường biển, lấy đêm làm ngày, tự phá bom từ trường và thủy lôi vượt qua sự truy cản của máy bay địch vận chuyển hàng hóa ra chiến trường; đơn vị N89, N91 làm nhiệm vụ chuyển tải trên các tuyến đường sắt đã dũng cảm không quản hy sinh đương đầu với những trận đánh ác liệt của máy bay Mỹ để di chuyển, cứu hàng hóa quân trang.
Đơn vị nữ Thanh niên xung phong làm đường 20 Quyết Thắng.- Các đơn vị N25, N23, N43, N41, N45, N39, N37, N35… lao động sáng tạo, quên mình mở đường chiến lược xuyên qua núi rừng Trường Sơn hiểm trở, dưới mưa bom bão đạn của địch, cùng lực lượng Ngành giao thông và Bộ đội công binh làm nên những con đường chiến lược nối liền mạch máu giao thông giữa hậu phương lớn và tiền tuyến lớn. Những tuyến đường như: Đường 20 Quyết Thắng (miền Tây Quảng Bình), Đường 10-20/7, Đường 128… là một kỳ công, kỳ tích, kỳ quan do ý chí vì độc lập tự do của chiến sĩ và Thanh niên xung phong làm nên.
Các đội viên Thanh niên xung phong Hà Nội N43 đang mở đường tại Trường Sơn năm 1967.- Các đơn vị N25, N55, N81, N75, N73, N300… với ý chí “Tim có thể ngừng đập nhưng mạch máu giao thông không thể tắc”, “Sống anh dũng bám đường, chết kiên cường dũng cảm”, lực lượng Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước đã bất chấp hy sinh gian khổ đứng vững trước sự đánh phá ác liệt, liên tục ngày đêm của địch trên các tuyến đường, đặc biệt là tại các “tọa độ lửa” như Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh), Truông Bồn (Nghệ An), Đèo Pô Lai Nhích, Cua chữ A, Cổng Trời, Đồi 37, Hàm Rồng, phà Xuân Sơn, phà Long Đại…, bảo đảm giao thông thông suốt ra chiến trường. Tại nơi đây đã ghi đậm những đóng góp, hy sinh và chiến công hiển hách của lực lượng Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước, mãi mãi trở thành những địa danh lịch sử không thể quên trong lòng tuổi trẻ và nhân dân cả nước. Trong đó Đội TNXP 25 trên đường Quyết Thắng, Tổng đội TNXP 572, C759 (Đội TNXP 75), C551 (Đội TNXP 55), 10 chiến sĩ TNXP Ngã ba Đồng Lộc và Nguyễn Trí Ân (Đội TNXP 55), 13 chiến sĩ TNXP Truông Bồn (Đội TNXP 300), Nguyễn Thị Kim Huế (Đội TNXP 75), Đinh Thị Thu Hiệp (Đội TNXP 73), Nguyễn Thị Vân Liệu (Đội TNXP 25)… là những tấm gương tiêu biểu đạt thành tích xuất sắc nhất được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lao động và Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Tiểu đội 4, Đại đội TNXP 552 trong đó có mười cô gái anh hùng hy sinh tại Ngã ba Đồng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.Với những thành tích xuất sắc trên, lực lượng Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước đã được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất, 372 Huân chương, huy chương các loại và hàng ngàn Bằng khen, giấy khen cho các tập thể và cán bộ, đội viên Thanh niên xung phong có thành tích xuất sắc.Trên mặt trận chiến trường Nam Bộ: Với tinh thần “Năm xung phong”, Tổng đội Thanh niên xung phong giải phóng miền Nam đã anh dũng kiên cường cùng bộ đội trên các chiến trường tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu, vận tải vũ khí, đạn dược, lương thực, vận chuyển thương binh, rà phá bom mìn. Lực lượng Thanh niên xung phong giải phóng miền Nam đã phục vụ 641 trận đánh, trực tiếp chiến đấu trên 40 trận, bắt sống 856 tên địch, trong đó có 286 lính Mỹ, bắn rơi 5 máy bay Mỹ, phá hỏng 20 xe tăng; làm và sửa chữa 29km đường ô tô, 185km đường xe thồ, 125m cầu, đào 1135km hầm hào, xây dựng 8 bệnh viện và 272 kho quân dụng; vận chuyển 23.117 tấn hàng, 9.538 thương binh và đưa 18.000 lượt bộ đội qua sông; chăm sóc nuôi dưỡng 2.077 thương binh; cung cấp cho lực lượng vũ trang 550 cán bộ, chiến sĩ và các cơ quan Trung ương Cục 160 người, điển hình là:
Thanh niên xung phong miền Nam bốc dỡ hàng hóa phục vụ chiến đấu.- Liên đội I trên tuyến đường 1C, trong suốt 9 năm hoạt động đã dũng cảm chiến đấu vượt qua mưa bom bão đạn của địch, vận chuyển 10.000 tấn quân trang, tiếp nhận đưa về mũi Cà Mau trên 1 vạn quân, phối hợp cùng bộ đội chiến đấu bắn rơi 100 máy bay, diệt 50 xe tăng và tàu sắt, giữ vững thông suốt tuyến đường huyết mạch từ Khu 9 về Trung ương Cục.- Đội 2311, Đội 1265, Đội 112, Đội 1263, Đội 32… thường xuyên theo sát quân giải phóng đánh trận, âm thầm lần mò trong đêm tối, dưới trời mưa, đường lầy, cắt rừng tránh địch phục kích, vượt qua bãi mìn của địch, vận chuyển quân lương, thương binh, chiến đấu với địch, phục kích bảo vệ thương binh.
Đội 2311 - Lá cờ đầu của Liên đội 5.Với những thành tích xuất sắc đó, lực lượng Thanh niên xung phong giải phóng miền Nam đã được tặng thưởng 01 Huân chương Thành đồng hạng Nhất, 03 Huân chương Thành đồng hạng Ba, 01 Huân chương Quân công hạng Ba, 10 Huân chương Giải phóng hạng Nhất, 50 Huân chương Giải phóng hạng Hai, 117 Huân chương Giải phóng hạng Ba, 26 Huân chương Chiến công giải phóng hạng Ba, 152 Huy chương Giải phóng hạng Nhất, 207 Huy chương Giải phóng hạng Hai, 54 dũng sĩ các loại, hàng ngàn Bằng khen, giấy khen. Nhà nước đã phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho lực lượng Thanh niên xung phong giải phóng miền Nam năm 2009.Lực lượng Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước đã nêu cao chủ nghĩa anh hùng cách mạng, phát huy truyền thống của các thế hệ thanh niên xung phong đi trước lập nhiều chiến công xuất sắc, góp phần quan trọng trong sự nghiệp giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, đóng góp công lao, thành tích to lớn vào chiến thắng vẻ vang của dân tộc.
Huy hiệu Lực lượng Thanh niên xung phong Việt Nam.Ngày 21-6-1965, Đội Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước đầu tiên ra đời. Đây là một lực lượng lao động đặc biệt, quân sự hóa của thanh niên, có vũ trang, được tổ chức và xây dựng trên ba mặt: sản xuất, chiến đấu, học tập; có độ tuổi từ 17-30. Với nhiệm vụ mở đường, bảo đảm giao thông vận tải ở Quân khu IV và các tuyến đường vận tải chiến lược vào chiến trường miền Nam và sẵn sàng bổ sung lực lượng cho quân đội khi cần thiết. Từ khi mới thành lập cho đến ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng (30-4-1975), từ phong trào “Ba sẵn sàng” ở miền Bắc và “Năm xung phong” ở miền Nam do Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam phát động, đã có gần 30 vạn thanh niên gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước, tiếp bước cha anh lên đường với quyết tâm “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”, “Tất cả để đánh thắng giặc Mỹ xâm lược”. Và họ đã có mặt ở hầu hết các chiến trường, các tuyến đường, các trọng điểm… gian khổ nhất, ác liệt nhất, nguy hiểm nhất để mở đường, đảm bảo giao thông thông suốt trên các tuyến đường bộ, đường sắt, đường thủy trong cả nước.Ở miền Bắc và trên mặt trận đường Trường Sơn: Với tinh thần “Ba sẵn sàng”, lực lượng Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước tập trung với trên 14 vạn cán bộ chiến sĩ, đã có mặt trên khắp mọi tuyến đường ra trận, hăng hái chiến đấu, lao động sáng tạo, học tập, rèn luyện, sẵn sàng hy sinh hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ: mở đường chiến lược, vận chuyển quân trang, trực chiến, chốt giữ những trọng điểm địch đánh phá ác liệt, san lấp hố bom, sửa chữa cầu đường, tháo gỡ bom mìn, hướng dẫn xe đi và chiến đấu bảo đảm mạch máu giao thông thông suốt trong mọi tình huống, góp phần quan trọng đánh thắng cuộc chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, giải phóng miền Nam thống nhất đất nước.Nữ Thanh niên xung phong san lấp hố bom.Trong 10 năm, Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước đã mở 102 con đường chiến lược với tổng chiều dài 4.130km; vận chuyển trên 10 vạn tấn vũ khí, đạn dược, lương thực; trực chiến chốt giữ gần 3.000 trọng điểm chiến lược giao thông quan trọng địch thường xuyên đánh phá ác liệt, san lấp hàng vạn hố bom, phá gỡ trên 10.000 bom địch các loại; bắn rơi 15 máy bay Mỹ, bắt sống 13 phi công Mỹ và gần 1.000 tên địch, phá hỏng 20 xe tăng, xe bọc thép, phục vụ gần 1.000 trận đánh…; bổ sung sang quân đội 16.000 người; 15.000 người được kết nạp vào Đảng khi làm nhiệm vụ; có 52 dũng sĩ diệt Mỹ, 1.432 dũng sĩ quyết thắng trên các chiến trường. Trong đó tiêu biểu là:- Các đơn vị Thanh niên xung phong N21, N23, N33, N241… làm nhiệm vụ chuyển tải hàng, cáng thương, tải đạn phục vụ quốc phòng ở miền Tây Quảng Bình, Quảng Trị, bằng vai trần, chân đất, xe đạp thồ đã âm thầm vượt qua thời tiết khắc nghiệt, đèo núi, thác ghềnh hiểm trở của dãy Trường Sơn, cùng bộ đội lập nên những binh trạm luân chuyển từng kilôgam hàng ra phía trước và khiêng cáng thương binh về phía sau; đơn vị N263 hoạt động trên các tuyến đường sông và đường biển, lấy đêm làm ngày, tự phá bom từ trường và thủy lôi vượt qua sự truy cản của máy bay địch vận chuyển hàng hóa ra chiến trường; đơn vị N89, N91 làm nhiệm vụ chuyển tải trên các tuyến đường sắt đã dũng cảm không quản hy sinh đương đầu với những trận đánh ác liệt của máy bay Mỹ để di chuyển, cứu hàng hóa quân trang.Đơn vị nữ Thanh niên xung phong làm đường 20 Quyết Thắng.- Các đơn vị N25, N23, N43, N41, N45, N39, N37, N35… lao động sáng tạo, quên mình mở đường chiến lược xuyên qua núi rừng Trường Sơn hiểm trở, dưới mưa bom bão đạn của địch, cùng lực lượng Ngành giao thông và Bộ đội công binh làm nên những con đường chiến lược nối liền mạch máu giao thông giữa hậu phương lớn và tiền tuyến lớn. Những tuyến đường như: Đường 20 Quyết Thắng (miền Tây Quảng Bình), Đường 10-20/7, Đường 128… là một kỳ công, kỳ tích, kỳ quan do ý chí vì độc lập tự do của chiến sĩ và Thanh niên xung phong làm nên.Các đội viên Thanh niên xung phong Hà Nội N43 đang mở đường tại Trường Sơn năm 1967.- Các đơn vị N25, N55, N81, N75, N73, N300… với ý chí “Tim có thể ngừng đập nhưng mạch máu giao thông không thể tắc”, “Sống anh dũng bám đường, chết kiên cường dũng cảm”, lực lượng Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước đã bất chấp hy sinh gian khổ đứng vững trước sự đánh phá ác liệt, liên tục ngày đêm của địch trên các tuyến đường, đặc biệt là tại các “tọa độ lửa” như Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh), Truông Bồn (Nghệ An), Đèo Pô Lai Nhích, Cua chữ A, Cổng Trời, Đồi 37, Hàm Rồng, phà Xuân Sơn, phà Long Đại…, bảo đảm giao thông thông suốt ra chiến trường. Tại nơi đây đã ghi đậm những đóng góp, hy sinh và chiến công hiển hách của lực lượng Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước, mãi mãi trở thành những địa danh lịch sử không thể quên trong lòng tuổi trẻ và nhân dân cả nước. Trong đó Đội TNXP 25 trên đường Quyết Thắng, Tổng đội TNXP 572, C759 (Đội TNXP 75), C551 (Đội TNXP 55), 10 chiến sĩ TNXP Ngã ba Đồng Lộc và Nguyễn Trí Ân (Đội TNXP 55), 13 chiến sĩ TNXP Truông Bồn (Đội TNXP 300), Nguyễn Thị Kim Huế (Đội TNXP 75), Đinh Thị Thu Hiệp (Đội TNXP 73), Nguyễn Thị Vân Liệu (Đội TNXP 25)… là những tấm gương tiêu biểu đạt thành tích xuất sắc nhất được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lao động và Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.Tiểu đội 4, Đại đội TNXP 552 trong đó có mười cô gái anh hùng hy sinh tại Ngã ba Đồng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.Với những thành tích xuất sắc trên, lực lượng Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước đã được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng Nhất, 372 Huân chương, huy chương các loại và hàng ngàn Bằng khen, giấy khen cho các tập thể và cán bộ, đội viên Thanh niên xung phong có thành tích xuất sắc.Trên mặt trận chiến trường Nam Bộ: Với tinh thần “Năm xung phong”, Tổng đội Thanh niên xung phong giải phóng miền Nam đã anh dũng kiên cường cùng bộ đội trên các chiến trường tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu, vận tải vũ khí, đạn dược, lương thực, vận chuyển thương binh, rà phá bom mìn. Lực lượng Thanh niên xung phong giải phóng miền Nam đã phục vụ 641 trận đánh, trực tiếp chiến đấu trên 40 trận, bắt sống 856 tên địch, trong đó có 286 lính Mỹ, bắn rơi 5 máy bay Mỹ, phá hỏng 20 xe tăng; làm và sửa chữa 29km đường ô tô, 185km đường xe thồ, 125m cầu, đào 1135km hầm hào, xây dựng 8 bệnh viện và 272 kho quân dụng; vận chuyển 23.117 tấn hàng, 9.538 thương binh và đưa 18.000 lượt bộ đội qua sông; chăm sóc nuôi dưỡng 2.077 thương binh; cung cấp cho lực lượng vũ trang 550 cán bộ, chiến sĩ và các cơ quan Trung ương Cục 160 người, điển hình là:Thanh niên xung phong miền Nam bốc dỡ hàng hóa phục vụ chiến đấu.- Liên đội I trên tuyến đường 1C, trong suốt 9 năm hoạt động đã dũng cảm chiến đấu vượt qua mưa bom bão đạn của địch, vận chuyển 10.000 tấn quân trang, tiếp nhận đưa về mũi Cà Mau trên 1 vạn quân, phối hợp cùng bộ đội chiến đấu bắn rơi 100 máy bay, diệt 50 xe tăng và tàu sắt, giữ vững thông suốt tuyến đường huyết mạch từ Khu 9 về Trung ương Cục.- Đội 2311, Đội 1265, Đội 112, Đội 1263, Đội 32… thường xuyên theo sát quân giải phóng đánh trận, âm thầm lần mò trong đêm tối, dưới trời mưa, đường lầy, cắt rừng tránh địch phục kích, vượt qua bãi mìn của địch, vận chuyển quân lương, thương binh, chiến đấu với địch, phục kích bảo vệ thương binh.Đội 2311 - Lá cờ đầu của Liên đội 5.Với những thành tích xuất sắc đó, lực lượng Thanh niên xung phong giải phóng miền Nam đã được tặng thưởng 01 Huân chương Thành đồng hạng Nhất, 03 Huân chương Thành đồng hạng Ba, 01 Huân chương Quân công hạng Ba, 10 Huân chương Giải phóng hạng Nhất, 50 Huân chương Giải phóng hạng Hai, 117 Huân chương Giải phóng hạng Ba, 26 Huân chương Chiến công giải phóng hạng Ba, 152 Huy chương Giải phóng hạng Nhất, 207 Huy chương Giải phóng hạng Hai, 54 dũng sĩ các loại, hàng ngàn Bằng khen, giấy khen. Nhà nước đã phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho lực lượng Thanh niên xung phong giải phóng miền Nam năm 2009.Lực lượng Thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước đã nêu cao chủ nghĩa anh hùng cách mạng, phát huy truyền thống của các thế hệ thanh niên xung phong đi trước lập nhiều chiến công xuất sắc, góp phần quan trọng trong sự nghiệp giải phóng miền Nam thống nhất đất nước, đóng góp công lao, thành tích to lớn vào chiến thắng vẻ vang của dân tộc.
