226. Anh hùng Liệt sĩ Lê Thị Pha
Kỷ niệm 81 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam là dịp để chúng ta bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với các thế hệ cha anh; đồng thời tiếp tục phát huy truyền thống “Bộ đội Cụ Hồ”, xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại – xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước và nhân
Trong dòng chảy lịch sử đấu tranh kiên cường của dân tộc Việt Nam, biết bao tấm gương anh hùng đã ngã xuống để bảo vệ độc lập, tự do cho Tổ quốc. Trong số những người con ưu tú ấy, Anh hùng liệt sĩ Lê Thị Pha là một biểu tượng tiêu biểu của lòng yêu nước, sự gan dạ và tinh thần hy sinh bất khuất.
Sinh ra trong một gia đình nghèo, không được học hành, từ nhỏ Lê Thị Pha phải giúp mẹ làm ruộng, nuôi em. Sau phong trào Đồng Khởi Bến Tre năm 1960, đồng chí vừa 18 tuổi đã xin tham gia hoạt động cách mạng, giúp các cô chú hoạt động bí mật chống Mỹ - Diệm ở xã nhà. Ngày 16 tháng 5 năm 1962, khi 20 tuổi, đồng chí thoát ly gia đình vào đơn vị C1200 SX chuyên lo sản xuất trồng lúa nuôi quân góp phần phục vụ chiến đấu để giữ yên xóm ấp. Cuối năm 1962 đồng chí về công tác ở cơ quan quân sự. Giữa năm 1963 về văn phòng E300 (Trung đoàn 300) đảm nhận lãnh đạo công tác phụ nữ trong đơn vị.
Ngày 9 tháng 1 năm 1968, Lê Thị Pha được lãnh đạo chuyển về căn cứ Nam để làm Chính trị viên Đội Vận tải H5 của tỉnh Lâm Đồng. Lúc nào đồng chí cũng xông xáo, trách nhiệm, gương mẫu mang vác nặng như bao đồng đội để vượt qua bao trở lực trên đường đi lắm dốc nhiều đèo, có nhiều khi chạy dưới nhiều trận pháo đánh phá ác liệt của địch để động viên anh chị em vận chuyển an toàn vũ khí, lương thực đến tận tay chiến sĩ ta để ăn no đánh giặc.
Sau khi học tập chính trị, quân sự một tháng, đồng chí dẫn Đại đội đi chiến đấu. Trận đầu chiến thắng thu được nhiều vũ khí, đạn dược để mở đường giao thông cho Quân Giải phóng tiến đánh địch trên vùng Lâm Đồng. Ngày 11 tháng 6 năm 1969 trong trận tấn công vào Chi khu Di Linh, đồng chí chỉ huy Đại đội pháo kích cấp tập, chính xác nhằm kềm chế địch để đơn vị bạn tấn công tiêu diệt quân thù tại đồn Bách Tơ. Địch phản kích mạnh, dùng cả máy bay, trọng pháo chống trả quyết liệt. Đồng chí Lê Thị Pha đã dũng cảm, linh hoạt xông xáo chạy từ hầm này sang hầm khác dưới làn mưa đạn để kịp thời động viên tinh thần các chị em pháo thủ, giữ vững trận địa pháo, cẩn thận ngắm bắn chính xác từng quả pháo vào căn cứ địch, bắn trúng ngay vào đội hình làm chúng phải tan tác tháo chạy.
Kết thúc trận này, đơn vị của Lê Thị Pha đã phối hợp tác chiến hiệu quả với các đơn vị bạn, tiêu diệt được 92 tên địch, trong đó có một trung tá, một thiếu tá quân đội Sài Gòn, phá hủy nhiều phương tiện chiến tranh của địch. Đồng chí Pha và đồng đội hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, được cấp trên khen thưởng. Tuy vậy, đồng chí vẫn chưa hài lòng về trận chiến đấu, không như yêu cầu cao của kế hoạch đề ra. Đồng chí cẩn thận ghi lại những công việc đã làm hằng ngày là chiến đấu chống Mỹ - Thiệu và quân chư hầu, ghi rõ những ưu điểm và khuyết điểm, việc đạt và chưa đạt, nhất là khuyết điểm sau mỗi trận đánh mà Lê Thị Pha chiến đấu để kịp thời sửa chữa, bổ khuyết cho những trận sau. “... Linh hoạt giải quyết trong hợp đồng (chiến đấu) chưa tốt - Bỏ lỡ thời cơ diệt địch. Bản thân càng nghĩ càng tức không sao ngủ được, bứt rút trong lương tâm”. (Trích Sổ tự tu hàng ngày, trang viết ngày 13 tháng 9 năm 1969).
Năm 1971, đồng chí về công tác tại Y2 Đại Lào giữ chức vụ Bí thư Chi bộ. Từ năm 1971 đến tháng 5 năm 1971, đồng chí được lãnh đạo phân công làm Hội trưởng Hội Phụ nữ huyện Bảo Lộc (T29). Đồng chí cũng đã hoàn thành tốt nhiệm vụ vận động xây dựng nhiều cơ sở quần chúng, đưa phong trào mạng phát triển mạnh ở các xã của huyện. Sau đó, do yêu cầu chỉ huy chiến đấu, lãnh đạo huyện tín nhiệm điều đồng chí Pha về lại đơn vị cũ, tiếp tục làm Đại đội trưởng Đại đội Nữ Pháo binh.
Ngày 26 tháng 6 năm 1972, trong một cuộc đột kích xâm nhập ấp chiến lược ở xã Đại Lào để móc nối liên lạc với đơn vị H30 chuẩn bị cho trận đánh sắp tới, Lê Thị Pha cùng hai đồng đội đã bị vướng mìn của địch. Đồng chí bị thương nặng nhưng vẫn cố cất lời kêu gọi các đồng đội hãy tiếp tục chiến đấu rồi hy sinh tại chỗ. Địch nghe thấy tiếng nổ đã hoảng loạn tháo chạy, sau đó chúng tìm thấy đồng chí, liền nắm mái tóc đen dài của đồng chí cột vào xe Jeep rồi kéo lê trên quốc lộ 20 cho đến khi thân thể rách tan.
Thiếu úy Lê Thị Pha đã anh dũng hy sinh khi vừa tròn 30 tuổi, lứa tuổi thanh xuân đẹp nhất của người con gái kiên trung, sắc son vì Tổ quốc. Quá tiếc thương Lê Thị Pha, đồng bào xã và đồng đội đã chôn cất đồng chí ở gần cầu Đại Lào. Ghi nhận những cống hiến của một nữ pháo binh kiên gan, trong sáng, sẵn sàng hy sinh quyền lợi cá nhân, đặt lợi ích tập thể, quê hương lên trên hết, đồng chí đã được khen thưởng: 1 Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhất, 1 Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Ba, 1 Huân chương Chiến công hạng Ba, 3 Huy hiệu Dũng sĩ Quyết thắng, 1 Huy hiệu Dũng sĩ Diệt cơ giới.
Ngày 16 tháng 11 năm 1978, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam quyết định truy tặng đồng chí Lê Thị Pha danh hiệu “Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân”.
Để tôn vinh và ghi nhớ công ơn, những thành tích của nữ Anh hùng Lê Thị Pha, lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng đã đặt tên đường Lê Thị Pha ở trung tâm thành phố Bảo Lộc, con đường to đẹp với những dãy phố khang trang hiện đại bắt đầu từ đường Đề Thám đến đường Lý Tự Trọng và con đường ở trung tâm thị trấn Liên Nghĩa, huyện Đức Trọng. Ngoài ra, lãnh đạo đã cho xây dựng Trường Trung học phổ thống Lê Thị Pha ở Thôn 1, Đại Lào, thành phố Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng. Hiện nay, tên của Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Lê Thị Pha được đặt tên cho Trường Tiểu học Lê Thị Pha ở ấp Hậu, xã Tân An Hội, huyện Củ Chi.
Dù đã hy sinh nhưng tinh thần chiến đấu của Anh hùng Lê Thị Pha, với biệt hiệu “Nữ pháo binh kiên cường, dũng cảm” luôn mãi là niềm tin của những người đang sống. Thế hệ trẻ hôm nay rất tự hào và biết ơn sâu sắc đối với thế hệ cha anh đi trước về truyền thống yêu nước, kiên cường bất khuất.
