23/8/1945: Bạc Liêu giành chính quyền không đổ máu

Sáng 23/8/1945 ở Bạc Liêu: Biển người trước dinh Tỉnh trưởng và cuộc giành chính quyền không tiếng súng

80 năm đã trôi qua, nhưng buổi sáng ngày 23/8/1945 vẫn là một dấu son trong lịch sử Bạc Liêu. Trước khí thế của đông đảo quần chúng, Tỉnh trưởng Trương Công Thiện buộc phải đầu hàng, tuyên bố chính quyền thuộc về cách mạng và Nhân dân. Không tiếng súng, không đổ máu, chính quyền đã đổi chủ trong một thời khắc lịch sử.

Từ thời cơ của dân tộc đến bước ngoặt của Bạc Liêu

Tháng 8/1945, tin phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh mở ra thời cơ quyết định cho cách mạng Việt Nam. Sau nhiều năm chịu ách thống trị, khát vọng độc lập của Nhân dân dâng cao; bộ máy chính quyền đương thời ngày càng lúng túng trước sự chuyển biến nhanh chóng của tình hình.

Tại Bạc Liêu, lực lượng cách mạng khẩn trương chuẩn bị cho cuộc giành chính quyền. Ngày 17/8/1945, Tỉnh ủy lâm thời thành lập Mặt trận Việt Minh tỉnh, do đồng chí Lê Khắc Xương làm Chủ nhiệm. Tiếp đó, Ủy ban Dân tộc giải phóng tỉnh được thành lập vào ngày 20/8/1945.

Những quyết định ấy tạo cơ sở để tập hợp lực lượng, vận động quần chúng và chuyển khí thế cách mạng thành hành động có tổ chức.

Khi cuộc đón tiếp trở thành cuộc biểu dương lực lượng

Một chi tiết đáng chú ý trong những ngày trước khởi nghĩa là việc chính quyền đương thời tổ chức đón khâm sai đại thần Nguyễn Văn Sâm tại Bạc Liêu vào ngày 20/8/1945.

Nắm bắt tình hình, lực lượng cách mạng đã vận động hơn 3.000 người từ nông thôn kéo vào thị xã, hòa cùng các tầng lớp Nhân dân nội ô. Cuộc đón tiếp được biến thành cuộc mít-tinh, biểu tình thị uy, với cờ, biểu ngữ và những khẩu hiệu đòi chính quyền phải về tay Nhân dân.

Đó không chỉ là sự đông đảo về số lượng. Đằng sau đoàn người là quá trình vận động cách mạng lâu dài, là sự tham gia của nhiều tầng lớp xã hội và quyết tâm thay đổi vận mệnh quê hương.

Tỉnh ủy lâm thời cũng chủ trương thành lập một “Bộ phận công khai” để trực diện với chính quyền đương thời, tiến hành vận động và gây sức ép chính trị. Trong bộ phận này, đồng chí Tào Văn Tỵ giữ vai trò phụ trách chung.

Cách làm ấy cho thấy sự chủ động của lực lượng cách mạng: vừa tập hợp sức mạnh quần chúng, vừa trực tiếp đấu tranh, buộc đối phương phải đối diện với tình thế không thể tiếp tục trì hoãn.

9 giờ 30 phút sáng: Chính quyền về tay Nhân dân

Sáng 23/8/1945, lực lượng cách mạng và quần chúng tiếp tục tập trung bao vây dinh Tỉnh trưởng Bạc Liêu.

Khoảng 7 giờ sáng, khi Tỉnh trưởng Trương Công Thiện xuất hiện, trước mắt ông là khí thế áp đảo của đoàn người đã vây kín khu vực dinh thự. Những khẩu hiệu đòi chính quyền về tay Nhân dân vang lên giữa thời khắc quyết định.

Đoàn đại biểu cách mạng trực tiếp yêu cầu bàn giao chính quyền. Trước sức ép chính trị mạnh mẽ và tình thế không còn khả năng duy trì quyền lực, Trương Công Thiện buộc phải đầu hàng, tuyên bố chính quyền tỉnh Bạc Liêu thuộc về cách mạng và Nhân dân.

Đến 9 giờ 30 phút sáng cùng ngày, cuộc giành chính quyền tại tỉnh lỵ thắng lợi. Đồng chí Tào Văn Tỵ thay mặt Ủy ban Dân tộc giải phóng tỉnh thông báo trước quần chúng rằng chính quyền đã về tay Nhân dân. Vào lúc 14 giờ cùng ngày (23/8/1945), Trương Công Thiện mới mặc áo dài khăn đóng mang bản đầu hàng vô điều kiện đến dâng tại trụ sở Mặt trận Việt Minh

Điều làm nên nét đặc biệt của sự kiện là thắng lợi đạt được mà không có tiếng súng, không đổ máu tại tỉnh lỵ.

Một thắng lợi được chuẩn bị từ nhiều năm trước

Nếu chỉ nhìn vào vài giờ buổi sáng ngày 23/8, người ta có thể nghĩ rằng chính quyền đã đổi chủ một cách nhanh chóng. Nhưng phía sau khoảnh khắc ấy là cả một quá trình vận động cách mạng bền bỉ, xây dựng tổ chức, tập hợp quần chúng và chuẩn bị lực lượng.

Thắng lợi của Bạc Liêu còn là kết quả của việc nắm bắt đúng thời cơ. Khi tình hình trong nước và quốc tế chuyển biến nhanh chóng, lực lượng cách mạng đã lựa chọn phương thức hành động phù hợp, kết hợp đấu tranh chính trị, vận động và sức ép quần chúng để đạt mục tiêu.

Ngày 23/8/1945 vì thế không chỉ là một mốc thời gian. Đó là minh chứng cho sức mạnh của lòng dân khi được tổ chức và dẫn dắt bằng một mục tiêu chung.

Dấu son còn lại với quê hương

Hôm nay, địa điểm từng là dinh Tỉnh trưởng, nơi chứng kiến sự kiện lịch sử ấy, vẫn gắn với ký ức về cuộc giành chính quyền không đổ máu của quân và dân Bạc Liêu. Ngày 23/8 cũng trở thành ngày truyền thống cách mạng của tỉnh Bạc Liêu trước đây.

Lịch sử không chỉ nhắc chúng ta nhớ về chiến thắng. Lịch sử còn giúp mỗi người hiểu rằng độc lập và cuộc sống bình yên hôm nay được tạo nên từ sự kiên trì, đoàn kết và những quyết định có ý nghĩa lớn lao của các thế hệ đi trước.

Một buổi sáng tháng Tám, một dinh Tỉnh trưởng, một đoàn người không chịu khuất phục trước thời cuộc — những hình ảnh ấy đã trở thành ký ức đáng tự hào của quê hương.

23/8/1945 — Bạc Liêu giành chính quyền về tay Nhân dân không tiếng súng, không đổ máu. Một dấu son của Cách mạng Tháng Tám, một câu chuyện lịch sử cần được kể lại cho các thế hệ mai sau.

Nguồn tham khảo: Báo Cà Mau; Báo Dân trí, các bài viết về cuộc khởi nghĩa giành chính quyền tại Bạc Liêu ngày 23/8/1945.