30 năm chưa được về quê hương

Những ngày tháng 7 này, những người cựu chiến binh Sư đoàn 356 - sư đoàn bộ đội chủ lực trong cuộc chiến tranh biên giới khi xưa - đã nhiều lần quay trở lại chiến trường, nhìn lên các điểm cao, hướng vọng về nơi đồng chí đồng đội của mình nằm lại. Họ cùng ôn lại kỷ niệm về “đường hào mùa xuân”, về suối Gọi Hồn, về chòm Yên Ngựa...

Cựu chiến binh Nguyễn Xuân Đệ vạch lá rừng, dẫn tôi tìm vào căn hầm chữ A hai cửa nay đã bị cây rừng che khuất, nơi ông và đồng đội từng đóng quân, kể: “Bình thường căn hầm chứa được 6 - 7 người, nhưng có lúc cao điểm phải chứa cả gần hai chục người. Tất cả phải vào hầm tránh pháo”. Địa danh suối Gọi Hồn cũng được các cựu binh nhắc đến trong đau đớn: “Đó là con suối mà đơn vị vận tải đi qua, rồi tắm rửa cho thi thể đồng đội chúng tôi trước khi đưa các anh về tuyến sau. Nước ở thác Gọi Hồn làm cho linh hồn các anh được mát mẻ” - giọng ông Đệ nghèn nghẹn.

Cựu chiến binh Hoàng Thế Cương - Trưởng ban liên lạc Sư đoàn 356 tại Hà Giang - tổng kết: “Rạng sáng ngày 12.7.1984, gần 600 chiến sĩ của Sư đoàn 356 đã hy sinh trong trận đánh chiếm điểm cao 772. Đây là trận đánh khốc liệt nhất tại mặt trận Vị Xuyên. Hết năm 1988, trong con số gần 3.000 thương binh liệt sĩ, có đến 1.200 liệt sĩ đã hy sinh ở mặt trận Vị Xuyên. Số liệt sĩ được quy tập về nghĩa trang chưa được một nửa. Số còn lại vẫn nằm trên chiến trường”.

Các cựu chiến binh Sư đoàn 356 coi ngày 12.7 là ngày giỗ của cả sư đoàn. Đó là ngày “vào trận”, cũng là ngày các chiến sĩ của sư đoàn ngã xuống nhiều nhất, trong những trận đánh khốc liệt nhưng anh dũng nhất.

Lặn lội từ Yên Bái sang Hà Giang thắp hương cho đồng đội tại nghĩa trang Vị Xuyên trong đêm thắp nến tri ân liệt sĩ, anh Nguyễn Văn Kim - cựu binh Sư đoàn 356 - kể: “Tiểu đoàn 3 của tôi có 187 người hy sinh trong một buổi sáng, từ lúc 3h đến khoảng 8h sáng. Đánh D3, đỉnh 772. Chúng tôi đã chiếm được mục tiêu rồi. 11h thì các đơn vị của ta bị phản kích lại, mỗi tiểu đoàn 3 chiếm được mục tiêu, nhưng mà không giữ nổi, phải rút. Trong số 187 người hy sinh thì chỉ lấy được xác ra có 43 đồng chí thôi. Còn 144 người đến giờ vẫn nằm hết trên cao điểm đấy”.

Khi quay trở lại chiến trường xưa, thắp những nén nhang nghi ngút khói trên cây hương nhỏ vừa mới được xây dựng, đặt trên sườn tây của cao điểm 468 (thuộc xã Thanh Thủy, huyện Vị Xuyên, Hà Giang), các cựu chiến binh đầm đìa lệ ướt mà gọi tên đồng đội: “Chúng ta gặp nhau tại đây, tay bắt mặt mừng, mời các anh vui một chén chè, một điếu thuốc, cái kẹo cái bánh, một chén rượu. Xin mời các anh uống một hớp rượu. Để rồi, sau cái tuần nhang này, anh em chúng tôi lại phải trở về với gia đình, quê hương. Hẹn một ngày khác chúng tôi lại quay lại”. Rồi họ đốt thuốc lá, rót rượu bày biện ra bốn bề xung quanh, mời những linh hồn đồng đội.

Một cựu chiến binh của Sư đoàn 356 nghẹn ngào: “30 năm qua, nhiều đồng chí của tôi ở đây chưa một lần được người thân, gia đình, đồng đội thắp cho một nén nhang. Thể theo nguyện vọng chung, chúng tôi đã hoàn thành cây hương này, đây là nơi đi về giữa những người còn sống và những người vì tổ quốc đã nằm lại chiến trường này. Cây hương này nằm tại cao điểm 468, nơi mà khi xưa mỗi người lính chúng tôi đều hành quân qua. Đứng đây, chúng tôi có thể nhìn thấy tất cả các cao điểm ở chiến trường”.