32 DÂN CÔNG HỎA TUYẾN VĨNH LỘC – BẢN HÙNG CA BẤT TỬ GIỮA CÁNH ĐỒNG BƯNG LÁNG SẤU

Có những người đã nằm lại khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng sự hy sinh của họ đã trở thành ký ức không thể phai mờ trong lòng quê hương. Trên vùng đất Vĩnh Lộc, câu chuyện về 32 dân công hỏa tuyến hy sinh trong đêm 15 tháng 6 năm 1968 vẫn được nhắc nhớ như một dấu son bi tráng của lịch sử địa phương.

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968, Vĩnh Lộc là địa bàn có vị trí quan trọng trong hoạt động phục vụ chiến đấu của lực lượng cách mạng tại khu vực Sài Gòn – Gia Định. Dưới sự tổ chức của cấp ủy địa phương, nhiều thanh niên nam, nữ đã tham gia các đoàn dân công hỏa tuyến, đảm nhận những công việc như tải đạn, chuyển thương binh, vận chuyển lương thực và phục vụ các đơn vị bộ đội.

Phần lớn những người tham gia còn rất trẻ, nhiều người chỉ mới 16–17 tuổi. Họ là những chàng trai, cô gái đang ở độ tuổi đẹp nhất của cuộc đời, có gia đình, có ước mơ và cả những dự định riêng cho tương lai. Thế nhưng, trước yêu cầu của cuộc kháng chiến, họ đã sẵn sàng góp sức mình cho quê hương, cho đồng đội và cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, thống nhất đất nước.

Theo tư liệu được Thông tấn xã Việt Nam đăng tải, trong đợt II của Chiến dịch Mậu Thân, đêm 15/6/1968, đoàn dân công của hai khu vực Tân Hòa I và Tân Hòa II tập trung với tổng số 55 người. Nhiệm vụ của đoàn là đưa hai thương binh thuộc Sư đoàn 9 từ khu vực Bưng Cát, Vĩnh Lộc về Bình Thủy, huyện Đức Hòa, Long An; sau đó tiếp tục vận chuyển đạn từ Long An về điểm tập kết phục vụ chiến trường.

Đó là một nhiệm vụ đòi hỏi lòng dũng cảm, sự bền bỉ và tinh thần trách nhiệm cao. Những chuyến đi trong đêm, qua đồng bưng, kênh rạch và những khu vực nguy hiểm, luôn đặt người dân công trước hiểm nguy của chiến tranh.

Khoảng 22 giờ 30 phút đêm 15/6/1968, khi đoàn dân công di chuyển đến khu vực bưng Láng Sấu, lực lượng địch phát hiện đoàn và chiếu đèn pha xuống cánh đồng. Các dân công tìm cách ẩn nấp giữa những bụi dứa trong vùng bưng ngập nước, nhưng đoàn đã bị máy bay đối phương phát hiện và tấn công bằng hỏa lực.

Trong đêm tối, giữa ánh đèn pha và những loạt đạn dồn dập, nhiều người đã ngã xuống khi nhiệm vụ phục vụ chiến trường còn dang dở. Trận oanh kích đã cướp đi sinh mạng của 32 dân công hỏa tuyến, gồm 25 nữ và 7 nam. Phần lớn họ còn ở tuổi thanh xuân; có những người chưa kịp xây dựng gia đình, chưa kịp thực hiện những ước mơ bình dị của tuổi trẻ.

Sự kiện ấy về sau được người dân và các tư liệu lịch sử nhắc đến với tên gọi “Đêm trắng Vĩnh Lộc”.

Điều khiến câu chuyện càng trở nên day dứt là những người hy sinh không phải tất cả đoàn dân công. Một số người đã may mắn sống sót, mang theo ký ức về đêm kinh hoàng ấy và nỗi đau mất đi đồng đội. Những người trở về tiếp tục sống, tiếp tục lao động và gìn giữ ký ức về những người đã nằm lại trên quê hương mình.

Trong những năm sau chiến tranh, các cựu dân công hỏa tuyến đã nhiều lần kể lại câu chuyện của đồng đội với thế hệ trẻ và những người đến tìm hiểu lịch sử địa phương.

Báo Tin tức của Thông tấn xã Việt Nam từng ghi lại lời kể của bà Nguyễn Thị Khỏi, một dân công sống sót sau trận càn đêm 15/6/1968. Bà kể rằng mình đã nằm xuống đìa dứa để tránh đạn, nhưng nước khiến bà ngạt thở. Khi cố gắng đứng lên, bà còn bị bụi dứa bị bắn gãy đè lên vai. Trong khoảnh khắc nguy hiểm ấy, bà tìm cách gượng dậy và chạy khỏi khu vực bị tấn công để giữ lấy mạng sống.

Lời kể ấy không chỉ tái hiện sự khốc liệt của chiến tranh mà còn cho thấy ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết. Đằng sau mỗi người sống sót là ký ức về những đồng đội đã không thể trở về; đằng sau mỗi câu chuyện là nỗi đau của những gia đình mất đi người thân và của một vùng quê chịu nhiều mất mát.

Những lời kể của các cựu dân công như bà Nguyễn Thị Khỏi, bà Lê Thị Khuynh và bà Phạm Thị Ôi đã góp phần lưu giữ những chi tiết quý giá về đoàn dân công, nhiệm vụ đêm hôm ấy và sự hy sinh của 32 người đồng đội. Những lời chứng trực tiếp như vậy có ý nghĩa đặc biệt đối với công tác sưu tầm, xác minh và bảo tồn lịch sử địa phương.

Sau sự kiện đau thương, người dân địa phương đã lập nơi thờ tưởng niệm những dân công hỏa tuyến hy sinh tại khu vực bưng Láng Sấu. Qua thời gian, nơi đây trở thành địa điểm để người dân tưởng nhớ, thắp hương và nhắc lại câu chuyện về những người đã ngã xuống vì nhiệm vụ chung.

Khu di tích Dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc – Mậu Thân 1968 ngày nay là nơi lưu giữ ký ức về sự kiện lịch sử ấy. Những tấm bia ghi danh các liệt sĩ không chỉ là nơi tưởng niệm mà còn là lời nhắc nhở các thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình, lòng biết ơn và trách nhiệm đối với quê hương, đất nước.

Năm 2010, tập thể 32 dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sự ghi nhận ấy thể hiện sự tri ân đối với những người đã hy sinh trong khi làm nhiệm vụ phục vụ chiến đấu, đồng thời khẳng định giá trị lịch sử của sự kiện đối với địa phương.

Chiến tranh đã lùi xa, cánh đồng bưng năm xưa cũng đã thay đổi theo thời gian, nhưng câu chuyện về 32 dân công hỏa tuyến vẫn còn nguyên ý nghĩa đối với người dân Vĩnh Lộc.

Sự hy sinh của họ nhắc nhở chúng ta rằng độc lập, tự do và cuộc sống bình yên hôm nay được đánh đổi bằng biết bao mất mát của các thế hệ đi trước. Lòng biết ơn không chỉ thể hiện qua những nén hương tưởng niệm, những buổi lễ tri ân hay việc chăm lo cho gia đình có công, mà còn phải được tiếp nối bằng hành động thiết thực trong học tập, lao động, xây dựng quê hương và gìn giữ các giá trị lịch sử.

Đối với thế hệ trẻ, tìm hiểu về 32 dân công hỏa tuyến Vĩnh Lộc cũng là dịp để hiểu hơn về lịch sử nơi mình sinh sống, trân trọng những nhân chứng đã dành cả cuộc đời để gìn giữ ký ức và chủ động truyền lại những câu chuyện ấy cho thế hệ mai sau.

Ba mươi hai con người đã nằm lại trên cánh đồng bưng Láng Sấu, nhưng tên tuổi và sự hy sinh của họ không khép lại cùng năm tháng. Họ sống mãi trong ký ức của quê hương Vĩnh Lộc, trong những trang sử địa phương và trong lòng biết ơn của các thế hệ hôm nay.