35. Viết về MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ ĐẶT (1922 – 2013)

Thân thế và những ngày đầu dấn thân giành chính quyền

Mẹ Nguyễn Thị Đặt sinh ra và lớn lên trong một gia đình ngư dân mộc mạc tại vùng biển Cần Giờ, thuộc làng Cần Thạnh, tổng Cần Giờ xưa (nay là thị trấn Cần Thạnh, huyện Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh). Lớn lên giữa bầu không khí ngột ngạt của bối cảnh nước mất nhà tan, mẹ đã sớm giác ngộ, gửi trọn niềm tin và một lòng hướng về Đảng. Năm 1939, khi vừa tròn 17 tuổi xuân, mẹ đã dũng cảm dấn thân vào các hoạt động cách mạng tại địa phương.

Trước thềm Cách mạng tháng Tám năm 1945, khi kẻ thù ráo riết xây dựng lực lượng hòng siết chặt kiểm soát khu vực Cần Thạnh (Ấp Chợ) – Cần Giờ, mẹ cùng người bạn đời đã không ngần ngại xuống đường. Họ đứng vào hàng ngũ của lực lượng Thanh niên Tiền phong xã Cần Thạnh, tay cầm tầm vông vạt nhọn, giáo, mác, tiên phong trong mũi xung kích giành lấy chính quyền về tay nhân dân. Sau đó, mẹ lập gia đình và tổ ấm nhỏ đón chào ba người con thân yêu.

Lá chắn hậu phương vững chắc và nỗi đau tiễn con ra trận

Giai đoạn từ năm 1946 đến năm 1964 là một chặng đường vô cùng cam go và khốc liệt của cách mạng miền Nam. Tại Cần Thạnh – trung tâm đầu não của huyện Cần Giờ, thực dân Pháp rồi đến đế quốc Mỹ tăng cường phòng bị, thiết lập Chi khu Cần Giờ để bủa vây phong trào. Trước sự lùng sục gắt gao của giặc, các cơ sở cách mạng buộc phải rút sâu vào chiến khu Rừng Sác.

Giữa lằn ranh sinh tử, mẹ Nguyễn Thị Đặt không quản ngại gian khổ, kiên trì bám trụ lại mảnh đất Cần Thạnh. Mẹ cùng chồng biến ngôi nhà của mình thành lá chắn hậu phương vững chắc, ngày đêm thầm lặng tiếp tế lương thực, thực phẩm, thuốc men trị bệnh để nuôi giấu cán bộ và làm cầu nối giao liên mật cho chiến khu Rừng Sác. Năm 1958, người chồng kết tóc se tơ của mẹ qua đời, gánh nặng gia đình đổ dồn lên vai mẹ. Tiếp nối chí khí của cha mẹ, hai người con trai của mẹ cũng lần lượt lên đường tòng quân vào các năm 1962 và 1964, đứng vào hàng ngũ của Trung đoàn 4 tỉnh Bà Rịa và Trung đoàn 10 Đặc công Rừng Sác.

Năm 1964, tình hình địa phương căng thẳng tột độ. Kẻ thù cưỡng chế, dồn ép mẹ vào ấp chiến lược Xóm Mới – xã Cần Thạnh (nay là khu phố Phong Thạnh, thị trấn Cần Thạnh) nhằm mục đích kiểm soát, theo dõi chặt chẽ thân nhân cách mạng. Tại đây, mẹ bị địch bắt giữ và chịu nhiều đày ải; hàng đêm, chúng bắt mẹ phải ra Chi khu Cần Giờ làm lao dịch nặng nhọc như đào hào, vót chông để xây dựng hàng rào cô lập cách mạng. Trước những trận đòn tra tấn hành hạ tàn độc của kẻ thù, mẹ vẫn một lòng sắt son, cương quyết trung thành với Tổ quốc, thà hy sinh chứ nhất quyết không hé răng nửa lời.

Biến đau thương thành sức mạnh kiên trung

Thử thách lớn nhất cuộc đời người mẹ lại đến từ những bản tin tang tóc từ chiến trường dội về:

• Tháng 11 nǎm 1966: Người con trai Lê Văn Thi – Tiểu đội phó Bộ binh thuộc Trung đoàn 10 Đặc công Rừng Sác – đã anh dũng hy sinh oanh liệt trong một trận chiến đấu chống càn quét của địch tại chiến trường Rừng Sác.

Chồng mất, các con lần lượt hy sinh, nỗi đau tột cùng chồng chất lên trái tim người mẹ. Thế nhưng, mẹ Nguyễn Thị Đặt đã phi thường nén đau thương để biến thành hành động. Mẹ tiếp tục bám trụ Xóm Mới – ấp Phong Thạnh, mưu trí, kín đáo xây dựng và duy trì mối quan hệ hậu phương vững chắc cho các cơ sở cách mạng địa phương, giúp đỡ phong trào vượt qua những giai đoạn đen tối nhất.

Di sản trường tồn và bài học cho thế hệ mai sau

Mùa xuân nǎm 1975, cách mạng thành công, non sông nối liền một dải. Trong ngày hội lớn của dân tộc, mẹ đã khóc – những giọt nước mắt hòa lẫn giữa niềm vui chung vô bờ bến của đất nước và nỗi đau riêng khắc khoải khi những đứa con thân yêu đã ra đi mãi mãi. Nỗi khắc khoải lớn nhất theo mẹ cho đến tận ngày mẹ tạ thế vào năm 2013 là hình hài của người con trai cả – Liệt sĩ Lê Văn Á – vẫn còn nằm lại đâu đó nơi chiến trường Đồng Nai, chưa thể tìm kiếm và quy tập được hài cốt về với đất mẹ quê hương.

Mẹ Nguyễn Thị Đặt đã sống, chiến đấu và hiến dâng trọn vẹn cuộc đời mình cho độc lập, tự do và hòa bình hôm nay. Cuộc đời vĩ đại của mẹ chính là một tượng đài ngời sáng của người phụ nữ miền biển kiên cường. soi rọi vào tâm khảm của thế hệ hôm nay. Nhìn vào tấm gương của mẹ, mỗi người chúng ta cần phải ý thức sâu sắc hơn về trách nhiệm của bản thân, không ngừng phấn đấu học tập, lao động và tăng gia sản xuất để chung tay xây dựng quê hương Cần Giờ ngày càng giàu đẹp, phát triển, xứng đáng với những hy sinh xương máu cao cả của thế hệ cha anh đi trước.