354. AHLLVTNH TÔ VĂN DƯỢC
Trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Củ Chi không chỉ được biết đến là "vùng đất trắng" với hệ thống địa đạo kỳ vĩ, mà còn là nơi sản sinh ra những con người có trí tuệ và lòng quả cảm phi thường. Giữa mưa bom bão đạn, khi kẻ thù sử dụng những phương tiện chiến tranh hiện đại nhất, có một người chiến sĩ đã dùng chính những phế liệu chiến tranh để đánh bại quân thù. Đó chính là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Tô Văn Đực.
Ông không chỉ là một chiến sĩ cầm súng, mà còn là một "kỹ sư chân đất", một nhà sáng chế bậc thầy đã biến những mảnh bom, trái đạn lép của kẻ thù thành những nỗi khiếp nhược cho chính chúng.
Tô Văn Đực sinh năm 1942 tại xã Nhuận Đức, huyện Củ Chi, tỉnh Gia Định (nay thuộc TP. Hồ Chí Minh). Lớn lên trên vùng đất nghèo khó nhưng giàu truyền thống cách mạng, ngay từ nhỏ, ông đã chứng kiến cảnh quê hương bị giày xéo dưới gót giày viễn chinh. Chứng kiến những trận càn quét, những ngôi nhà bị đốt cháy và nỗi đau của người dân quê mình, chàng trai trẻ Tô Văn Đực đã sớm hun đúc ý chí căm thù giặc sâu sắc. Năm 1959, khi mới 17 tuổi, ông bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng tại địa phương, đảm nhận vai trò liên lạc và du kích xã.
Năm 1959, khi phong trào Đồng Khởi bùng nổ mạnh mẽ khắp miền Nam, Tô Văn Đực khi đó mới 17 tuổi đã tình nguyện tham gia vào đội du kích xã Nhuận Đức. Ban đầu, ông làm nhiệm vụ liên lạc, dẫn đường cho cán bộ. Với sự thông minh, nhanh nhẹn và thông thuộc địa hình như lòng bàn tay, ông luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, luồn lách qua các trạm gác của địch một cách tài tình. Chính những năm tháng lăn lộn ngoài chiến trường từ khi còn rất trẻ đã giúp ông rèn luyện bản lĩnh kiên cường và khả năng quan sát nhạy bén – nền tảng cho những phát kiến quân sự sau này.
Một trong những chiến công thầm lặng nhưng đầy nguy hiểm của Tô Văn Đực chính là việc thu gom bom đạn lép của Mỹ. Mỗi ngày, hàng nghìn quả bom được ném xuống Củ Chi, có những quả không nổ nằm sâu dưới lòng đất. Với quân địch, đó là rác thải chiến tranh; nhưng với Tô Văn Đực, đó là "ngân hàng thuốc nổ".
Ông cùng đồng đội đã dũng cảm tháo dỡ những quả bom khổng lồ nặng hàng trăm bảng Anh. Chỉ với chiếc kìm, cái búa và đôi bàn tay trần, ông đã vô hiệu hóa ngòi nổ để lấy thuốc nổ TNT, C4 và các mảnh gang thép. Đây là công việc đối mặt với cái chết trong gang tấc. Một chút sơ sẩy, một tiếng động mạnh hay sự thay đổi nhiệt độ cũng có thể khiến quả bom phát nổ. Nhưng bằng sự tỉ mỉ và lòng dũng cảm phi thường, ông đã thu hoạch được hàng tấn thuốc nổ chất lượng cao để cung cấp cho xưởng quân giới địa phương.
Năm 1966, quân Mỹ mở trận càn lớn vào xã Nhuận Đức nhằm tiêu diệt cơ quan đầu não của ta. Chúng huy động hàng chục xe bọc thép M113 đi đầu làm lá chắn. Tô Văn Đực đã bí mật đặt những quả mìn "khủng" do ông chế tạo ngay trên đường tiến quân của địch.
Khi chiếc xe tăng đi đầu trờ tới, một tiếng nổ kinh thiên động địa vang lên, chiếc xe bị hất văng khỏi mặt đường, nằm chổng vó. Quân địch hoảng loạn dừng lại, tạo điều kiện cho du kích từ dưới địa đạo vọt lên tấn công. Trận đó, đơn vị của ông đã phá hủy 3 xe tăng và đẩy lùi toàn bộ cánh quân địch. Chiến thắng này đã đập tan huyền thoại về sức mạnh của xe bọc thép Mỹ trên vùng đất Củ Chi.
Hình ảnh ông tỉ mẩn tháo từng ngòi nổ bom Mỹ trong lòng địa đạo là biểu tượng rực rỡ nhất cho trí tuệ và sự sáng tạo của người Việt. Trong hoàn cảnh thiếu thốn đến cùng cực, chúng ta không chọn cách buông xuôi mà chọn cách tư duy, dùng chính phương tiện của đối phương để chống lại đối phương. Đó là bài học về sự tự lực tự cường, không bao giờ đầu hàng trước nghịch cảnh. Tô Văn Đực chiến đấu không phải vì danh vọng, mà vì mảnh đất Nhuận Đức nơi ông sinh ra, vì hòa bình của dân tộc. Lòng yêu nước của ông cụ thể hóa bằng những sáng chế, bằng những đêm không ngủ bên bàn chế tạo, và bằng sự dũng cảm đối mặt với tử thần mỗi khi chạm tay vào những quả bom lép.
Hòa bình lập lại, Anh hùng Tô Văn Đực trở về với cuộc sống đời thường, tiếp tục đóng góp công sức cho sự nghiệp xây dựng quê hương. Những vết thương chiến tranh có thể làm mòn đi sức khỏe, nhưng ý chí và tinh thần của ông vẫn mãi xanh tươi như những hàng cao su trên đất Củ Chi.
Câu chuyện về "vua mìn" Tô Văn Đực sẽ còn được kể mãi trong những trang sử sách, trong những buổi giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Ông không chỉ là một anh hùng thời chiến, mà còn là một tấm gương sáng về tinh thần học hỏi, sáng tạo và đức hy sinh. Mỗi khi nhắc đến Địa đạo Củ Chi – kỳ quan đánh giặc dưới lòng đất, người ta sẽ nhớ ngay đến người kỹ sư chân đất đã biến bom đạn quân thù thành khúc khải hoàn ca của lòng dân Việt Nam.
Anh hùng Tô Văn Đực đã đi vào cõi vĩnh hằng, nhưng ngọn lửa từ những quả mìn tự chế năm xưa vẫn sẽ mãi tỏa sáng, soi đường cho các thế hệ thanh niên Việt Nam hôm nay vững bước trong công cuộc đổi mới và bảo vệ Tổ quốc, dùng trí tuệ để đưa dân tộc vươn tầm thế giới.
