362. AHLLVTNH LÝ TỰ TRỌNG
Sài Gòn những năm 1931, không khí ngột ngạt dưới gông cùm của thực dân Pháp. Giữa những góc phố rợp bóng cây cổ thụ và những dinh thự xa hoa của giới cầm quyền, có một dòng chảy ngầm của lòng yêu nước đang sục sôi. Ở đó, có một chàng trai trẻ với đôi mắt sáng rực như những vì sao – Lý Tự Trọng.
Anh tên thật là Lê Hữu Trọng, nhưng lịch sử nhớ về anh với cái tên Lý Tự Trọng – người đoàn viên đầu tiên, người thắp lên ngọn lửa "thời hoa lửa" bằng chính máu và tuổi xuân của mình.
Phát súng vang trời tại sân Larégnère
Ngày 8 tháng 2 năm 1931, một buổi chiều oi ả tại sân bóng đá Larégnère (nay là khu vực sân vận động Hoa Lư). Giữa đám đông đang hò reo, một cuộc mít tinh chớp nhoáng của các chiến sĩ cách mạng diễn ra. Khi đồng chí Phan Bôi đang diễn thuyết, tên thanh tra mật thám Pháp – Barbier – ập đến. Hắn hung hãn, định vồ lấy người chiến sĩ của ta.
Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, một bóng dáng nhỏ nhắn nhưng nhanh nhẹn như sóc vọt ra. Một tiếng nổ vang lên. Barbier ngã gục. Đó là phát súng của Lý Tự Trọng. Anh không bắn để giết một con người, anh bắn vào cái ác, vào sự áp bức để bảo vệ đồng đội.
Lý Tự Trọng bị bắt sau một cuộc rượt đuổi nghẹt thở. Khi ấy, anh mới chỉ 17 tuổi.
"Tôi đủ trí khôn để hiểu..."
Những ngày tháng trong ngục tù Khám Lớn Sài Gòn là một bản trường ca về ý chí. Thực dân Pháp dùng đủ mọi cực hình, từ đòn roi đến dụ dỗ, hòng khuất phục người thanh niên trẻ. Chúng kinh ngạc khi thấy một "đứa trẻ" lại có thể chịu đựng được những nỗi đau xé da xé thịt mà không nửa lời khai báo. Trong xà phòng tối tăm, anh vẫn bình thản đọc sách, học ngoại ngữ và động viên các bạn tù.
Tại phiên tòa đại hình, bọn thực dân bày ra một màn kịch nhân từ, gọi anh là "trẻ con bị xúi giục". Nhưng Lý Tự Trọng đã đứng thẳng, dõng dạc ngắt lời tên luật sư biện hộ:
"Tôi hành động không phải là không suy nghĩ. Tôi hành động có mục đích cụ thể. Tôi chưa đến tuổi trưởng thành thật, nhưng tôi đủ trí khôn để hiểu rằng con đường của thanh niên chỉ có thể là con đường cách mạng, không thể là con đường nào khác."
Câu nói ấy như một quả bom dội vào lòng chế độ thực dân, và trở thành kim chỉ nam cho bao thế hệ thanh niên Việt Nam về sau.
Buổi sáng cuối cùng và đóa hoa bất tử
Rạng sáng ngày 21 tháng 11 năm 1931, thực dân Pháp đưa anh ra máy chém. Sài Gòn buổi sớm ấy tĩnh mịch đến lạ thường. Lý Tự Trọng bước đi giữa hai hàng lính, khuôn mặt anh hiên ngang, môi nở nụ cười. Anh hát bài Quốc tế ca. Tiếng hát vang vọng khắp các bức tường đá lạnh lẽo của nhà tù, át cả tiếng xích sắt lôi đi trên đất đá.
Lý Tự Trọng ngã xuống khi tuổi đời đẹp nhất, nhưng cái chết của anh không phải là sự kết thúc. Nó là đóa hoa rực rỡ nhất trong vườn hoa cách mạng, là ngọn lửa mồi để bùng lên cơn bão táp giải phóng dân tộc sau này.
Mười bảy tuổi, anh đã kịp khắc tên mình vào lòng đất nước, để lại một bài học về lòng quả cảm và lý tưởng sống cao đẹp: Sống là để dâng hiến, và tuổi trẻ là để rực cháy cho những điều vĩ đại hơn bản thân mình.
