4. Gây dựng lại cơ sở giữa vòng vây mật thám

THỜI KỲ  1943–1944

Sau thời gian lẩn tránh sự truy lùng, tháng 3 năm 1943, Văn Tiến Dũng bắt được liên lạc với Đảng. Phong trào cách mạng lúc ấy hoạt động trong điều kiện cực kỳ nguy hiểm: chiến tranh thế giới lan rộng, chính quyền thuộc địa tăng cường đàn áp, nhiều cơ sở bị phá vỡ. Nhiệm vụ đặt ra không chỉ là tuyên truyền, mà còn phải khôi phục tổ chức, bảo vệ cán bộ và chuẩn bị lực lượng cho một thời cơ chưa thể xác định chính xác.

Ông lần lượt được giao làm Bí thư Ban cán sự Đảng tỉnh Hà Đông rồi Bí thư Tỉnh ủy Bắc Ninh. Đây là những địa bàn quan trọng gần Hà Nội, nơi địch kiểm soát chặt nhưng phong trào quần chúng có nhiều tiềm năng. Văn Tiến Dũng đi sâu gây dựng cơ sở, kết nối các đầu mối và phân công nhiệm vụ theo nguyên tắc bí mật. Kinh nghiệm từng bị bắt khiến ông càng chú ý đến an toàn tổ chức, song sự thận trọng không làm mất đi tính chủ động.

Tháng 4 năm 1944, ông được cử làm Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ. Trách nhiệm lúc này mở rộng trên nhiều tỉnh, đòi hỏi tầm nhìn vượt khỏi một địa phương. Ông phải đánh giá tình hình chung, phối hợp các phong trào và chuẩn bị cho khả năng đấu tranh vũ trang. Qua công việc, năng lực của một nhà tổ chức chiến lược dần hình thành: biết phân biệt việc cấp bách với việc lâu dài, xây dựng hạt nhân ở cơ sở và tạo mối liên hệ giữa ý định của cấp lãnh đạo với hành động của quần chúng.

Chặng hoạt động 1943–1944 không có đội quân chính quy hay những trận đánh lớn, nhưng là trường rèn luyện quan trọng đối với Văn Tiến Dũng. Ông học cách điều hành một mạng lưới phân tán dưới sức ép thường xuyên, xử lý thông tin không đầy đủ và giữ vững mục tiêu trong tình thế biến động. Những kỹ năng ấy về sau được nâng lên ở quy mô chiến trường: tổ chức nhiều lực lượng, bảo đảm bí mật và tạo thế chủ động trước một đối phương mạnh hơn về phương tiện.