5. KHÚC VĨ THANH TRONG LÒNG ĐẤT MẸ
Vịnh Mốc những năm 1967 không còn một nóc nhà nào nguyên vẹn. Mặt đất bên trên bị cày xới đến mức không một ngọn cỏ nào kịp mọc lại giữa hai trận bom. Sự sống của hàng trăm con người dồn cả vào hệ thống địa đạo ba tầng sâu thẳm, nơi không khí lúc nào cũng đặc quánh mùi đất ẩm, mùi mồ hôi và ánh sáng duy nhất chỉ là những ngọn đèn dầu lạc leo lắt.
4. KHÚC VĨ THANH TRONG LÒNG ĐẤT MẸ
Vịnh Mốc những năm 1967 không còn một nóc nhà nào nguyên vẹn. Mặt đất bên trên bị cày xới đến mức không một ngọn cỏ nào kịp mọc lại giữa hai trận bom. Sự sống của hàng trăm con người dồn cả vào hệ thống địa đạo ba tầng sâu thẳm, nơi không khí lúc nào cũng đặc quánh mùi đất ẩm, mùi mồ hôi và ánh sáng duy nhất chỉ là những ngọn đèn dầu lạc leo lắt.
Trong căn hầm chật hẹp ở tầng thứ hai, Minh – một chiến sĩ công binh có đôi bàn tay thon dài của một nghệ sĩ – luôn nâng niu một báu vật: chiếc đàn Violon cũ kỹ nằm trong bao da đã sờn rách. Minh vốn là sinh viên nhạc viện, gác lại những bản giao hưởng để cầm súng vào Nam. Với Minh, chiếc đàn không chỉ là kỷ vật, nó là "lá phổi" thứ hai giúp anh hít thở giữa không gian ngột ngạt này.
Mỗi khi tiếng bom B-52 phía trên tạm dứt, khi những cơn rung chấn làm đất cát trên trần hầm rơi xuống lả tả, Minh lại mang đàn ra. Anh ngồi trên một hòm đạn gỗ, tựa lưng vào vách đất ẩm ướt, khẽ đặt cằm lên bệ đàn.
Tiếng vĩ cầm vang lên. Lúc đầu nhỏ nhỏ, len lỏi qua những ngóc ngách tối tăm, rồi dần dần vút cao, tràn vào những căn hầm dành cho trẻ con và phụ nữ. Đó không phải là những bản nhạc hành khúc mạnh mẽ, mà là bài "Người Hà Nội" hay những làn điệu dân ca thiết tha.
Giữa bóng tối mịt mùng, tiếng đàn của Minh kỳ diệu lắm. Nó làm những đứa trẻ vừa sinh ra trong lòng địa đạo thôi khóc, làm những thương binh đang quằn quại vì vết thương chợt dịu lại, và làm những người mẹ tạm quên đi nỗi lo về cái chết đang rình rập trên đầu. Tiếng đàn vẽ ra trước mắt họ bầu trời xanh ngắt, những cánh đồng lúa chín vàng và dòng sông Hồng đỏ nặng phù sa – những thứ mà dưới độ sâu 30 mét đất này, họ chỉ có thể thấy trong mơ.
Có một đêm, trận bom tọa độ đánh trúng một cửa hầm thông gió, khiến một đoạn địa đạo bị sạt lở nghiêm trọng. Khói bom và bụi đất tràn vào. Trong cơn hoảng loạn, tiếng đàn của Minh lại vang lên. Lần này, anh kéo bài "Giai điệu hy vọng". Tiếng đàn như một sợi dây vô hình kết nối mọi người, giúp họ bình tĩnh lại để cùng nhau đào đất, cứu những người bị kẹt.
Minh vừa kéo đàn vừa hướng dẫn mọi người: "Bình tĩnh các đồng chí, còn tiếng đàn là còn sự sống!". Dưới ánh đèn pin lờ mờ, người ta thấy Minh đứng thẳng, đôi mắt nhắm nghiền, đôi tay lướt trên dây đàn điêu luyện như đang đứng giữa khán phòng rực rỡ ánh đèn, mặc cho đất đá vẫn đang rơi đầy trên vai áo.
Hòa bình lập lại, Minh trở về với đôi tay không còn nguyên vẹn sau một trận càn cuối cùng, nhưng tâm hồn anh vẫn vang vọng những khúc nhạc năm ấy. Chiếc đàn Violon đầy vết xước hiện đang được trưng bày tại bảo tàng địa đạo, như một minh chứng rằng: Giữa bóng tối của chiến tranh và cái chết, nghệ thuật và sự lãng mạn chính là vũ khí sắt bén nhất để bảo vệ nhân tính con người.
