7. Thiếu tướng Vương Thừa Vũ – Nhận trọng trách bảo vệ Hà Nội

Ngày 15 tháng 10 năm 1946, Vương Thừa Vũ được Trung ương Đảng giao làm Khu trưởng Khu 11, địa bàn Hà Nội. Tình hình khi ấy đặc biệt căng thẳng: quân Pháp liên tục gây hấn, trong khi Chính phủ vẫn cố gắng giữ hòa bình để có thêm thời gian chuẩn bị lực lượng. Người chỉ huy mới phải xây dựng phương án cho một trận chiến có thể nổ ra ngay giữa thành phố đông dân.

Tổng Bí thư Trường Chinh giao nhiệm vụ phải sẵn sàng đánh trả nếu đối phương trở mặt, kìm chân địch để cả nước chuyển sang chiến tranh, huy động sức mạnh nhân dân và đồng thời bảo toàn lực lượng cho kháng chiến lâu dài. Tổng Tư lệnh Võ Nguyên Giáp yêu cầu ông nghiên cứu âm mưu địch, nắm chắc lực lượng ta—đặc biệt là tự vệ thành—và chỉ huy kiên quyết nhưng linh hoạt.

Bài toán rất khó vì lực lượng Pháp có hỏa lực, xe tăng và quân số chính quy mạnh hơn. Phía Việt Nam gồm Vệ quốc đoàn, công an xung phong, tự vệ và đông đảo nhân dân, trang bị không đồng đều. Vương Thừa Vũ không thể chọn cách đối đầu theo đội hình thông thường. Ông phải biến phố phường, nhà cửa và sự thông thuộc địa bàn thành một thế trận rộng khắp.

Công tác chuẩn bị bao gồm tổ chức các liên khu, xác định vị trí chiến đấu, xây dựng vật cản, bố trí lực lượng và phối hợp với nhân dân. Thành phố vẫn sinh hoạt, nhưng bên dưới là một mạng lưới sẵn sàng chuyển sang chiến đấu. Mỗi khu phố cần biết nhiệm vụ của mình khi mệnh lệnh phát ra, từ đánh địch đến cứu thương, tiếp tế và dẫn đường.

Vương Thừa Vũ nhận trọng trách khi chỉ còn hơn hai tháng trước Toàn quốc kháng chiến. Thời gian ngắn buộc ông phải tập trung vào những yếu tố quyết định: ý định rõ, tổ chức linh hoạt và niềm tin vào sức dân. Việc chuẩn bị ấy giúp Hà Nội không bị bất ngờ khi chiến tranh nổ ra tối 19 tháng 12, đồng thời tạo cơ sở cho cuộc chiến đấu kéo dài vượt xa dự tính của đối phương.