80 NĂM -NGÀY TỔNG TUYỂN CỬ ĐẦU TIÊN TẠI QUẢNG NGÃI

1. Việc cấp thiết phải tổ chức Tổng tuyển cử

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, Việt Nam đã là nước độc lập, tự do. Việc củng cố chính quyền và thực hiện các quyền dân chủ của nhân dân là được Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm; vì vậy, một ngày sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn độc lập (2/9/1945), Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đã đề ra 6 nhiệm vụ cấp bách, trong đó “Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc TỔNG TUYỂN CỬ với chế độ phổ thông đầu phiếu. Tất cả công dân trai gái mười tám tuổi đều có quyền ứng cử, không phân biệt giàu nghèo, tôn giáo, dòng giống, v.v..”[1]. Cũng ngay sau đó, Chính phủ lâm thời đã ký hàng loạt các sắc lệnh để đảm bảo công tác bầu cử; đây cũng là những sắc lệnh quan trọng nhằm xây dựng quyền làm chủ của công dân Việt Nam đối với vân mệnh đất nước.

Tại Quảng Ngãi (cũ) và Kon Tum (cũ), việc tổ chức Tổng tuyển cử, các ban bầu cử đã được thành lập tới tại làng xã do Uỷ ban nhân dân các cấp trực tiếp đảm nhiệm. Nhiều người có tài, có đứcxung phong ra ứng cử hoặc được quần chúng giới thiệu ra ứng cử. Danh sách cửtri và ứng cử viên được hoàn thành và niêm yết công khai. Quần chúng sôi nổitrao đổi, tranh luận, chất vấn nhằm lựa chọn được những người xứng đáng nhất làm đại diện cho mình, hạn chế những phần tử cơ hội lợi dụng dịp Tổng tuyển cửđể tranh giành quyền chức.

2. Tổng tuyển cử đầu tiên của tỉnh Quảng Ngãi (tỉnh Kon Tum và tỉnh Quảng Ngãi cũ)

2.1. Đối với tỉnh Kon Tum (cũ)

Sau khi giành chính quyền ngày 25/8/1945, Ủy ban nhân dân Cách mạng lâm thời tỉnh được thành lập. Thực hiện chủ trương Tổng tuyển cử, ngày 23/12/1945, tỉnh Kon Tum tiến hành cuộc Tổng tuyển cử bầu cử Quốc hội trong toàn tỉnh. Nhân dân các dân tộc Kon Tum đã tích cực tham gia bỏ phiếu.

Kết quả, bầu được 3 đại biểu Quốc hội dầu tiên của tỉnh, gồm ông Đjuik Jonh (dân tộc Bahnar), ông Ouek (dân tộc Xê Đăng), ông Lưu Phương (Linh mục Thiên chúa giáo). Thành phần đại biểu quốc hội tỉnh là những nhân sĩ trí thức đại diện cho các dân tộc thiểu số, tôn giáo đã thể hiện tính chất đặc thù của tỉnh; thể hiện sự đoàn kết giữa các dân tộc, đoàn kết lương – giáo. Đây là thành công lớn trong những ngày đầu xây dựng, củng cố chính quyền cách mạng. Sau thành công của cuộc bầu cử Quốc hội, tháng 3/1946, nhân dân tiếp tục bầu cử hội đồng nhân dân; kết quả, đã bầu 20 đại biểu hội đồng nhân dân tỉnh; trong đó, có 13 đại biểu là người dân tộc thiểu số; ngay sau đó, hội đồng nhân dân tỉnh đã họp khóa đầu tiên bầu Ủy ban Hành chính tỉnh thay cho Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời, với 11 đồng chí, ông Nguyễn Hữu Phú được bầu làm Chủ tịch tỉnh, ông Tôn Thất Hy làm Phó Chủ tịch.

2.2. Đối với tỉnh Quảng Ngãi (cũ)

Tại Quảng Ngãi, ngày 30/8/1945, Ủy ban cách mạng lâm thời tỉnh Lê Trung Đình (tên tỉnh mới của Quảng Ngãi) ra mắt nhân dân; tháng 10/1945, Ủy ban cách mạng lâm thời đổi tên thành Ủy ban hành chính lâm thời. Ngày 6/01/1946, cùng với cử tri cả nước, cử tri tỉnh Quảng Ngãi nô nức đi bầu cử Quốc hội khóa đầu tiên của nước Việt Nam độc lập. Kết quả, toàn tình có 271.187/350.000 cử tri đi bỏ phiếu, đạt tỷ lệ 77,4%. Số đại biểu Quốc hội trúng cử ở điểm bầu cử tỉnh Quảng Ngãi là 08 đại biểu, gồm: Phạm Văn Đồng, Phạm Quang Lược, Hồ Thiết, Lê Hồng Long, Nguyễn Trí, Nguyễn Duân, Hà Văn Tính, Đinh May. Ngày 17/02/1946, cử tri trong tỉnh tham gia bầu cử Hội đồng nhân dân, có 280.000 cử tri tham gia; tại kỳ họp thứ nhất ngày 15/4/1946, Hội đồng nhân dân tỉnh bầu ông Nguyễn Công Phương làm chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, Nguyễn Quang Lâm làm Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh. Ngày 14/4/1946, cử tri tham gia bầu Hội đồng nhân dân xã.

3. Ý nghĩa thắng lợi cuộc Tổng tuyển cử và giá trị lịch sử trong giai đoạn hiện nay

Thắng lợi của cuộc Tuyển cử đã hiện thực hóa quyền tự quyết của nhân dân, theo nguyên tắt dân chủ, tiến bộ nhất thời kỳ bấy giờ; để mọi công dân đều được tham gia ứng cử, bầu cử, không phân biệt gái trai, giàu nghèo, tôn giáo, nòi giống, giai cấp, đảng phái. Đồng thời, thắng lợi của cuộc tổng tuyển cử góp phần đấu tranh chống lại các âm mưu của các thế lực thù địch; “Một lá phiếu cũng có sức lực như một viên đạn”[2] thể hiện ý chí quyết tâm bảo vệ, củng cố nền độc lập, tự do vừa giành được.

Thắng lợi của cuộc Tuyển cử đã nâng cao uy tín của Đảng và chính quyền các cấp; củng cố niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh. Dù chịu ảnh hưởng nặng của chế độ cũ, nạn đói xảy ra nhiều nơi; nhưng cử tri đã tích cực tham gia bầu cử Quốc hội và hội đồng nhân dân các cấp; điều đó, thể hiện niềm tin vào chủ trương đúng đắn của Đảng. Chính quyền nhân dân được củng cố, phát huy vai trò quản lý, điều hành, động viên nhân dân tham gia các hoạt động sản xuất ổn định đời sống góp phần đưa địa phương thoát khỏi tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”.

Qua 80 năm, ngày diễn ra cuộc Tổng tuyển cử, từ 11 người trúng cử ở hai điểm bầu cử Quốc hội Kon Tum và Quảng Ngãi, trãi qua 15 nhiệm kỳ của Quốc hội đến nay đã có 142 đại biểu Quốc hội; các đại biểu[3] đã làm phát huy vai trò, chức năng là cơ quan đại diện của nhân dân; tích cực tham gia các hoạt động của Quốc hội; chất lượng, hiệu quả các cuộc tiếp xúc cử tri, tổng hợp ý kiến cử tri và Nhân dân trong tỉnh, báo các các kỳ họp Quốc hội. Hội đồng nhân dân các cấp đã có nhiều đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động, chất lượng hoạt động của đại biểu hội đồng nhân dân các cấp có nhiều chuyển biến tích cực. Ủy ban nhân dân các cấp đã tập trung nâng cao năng lực chỉ đạo, quản lý, điều hành, thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh, tăng cường đối ngoại. Tập trung tháo dỡ khó khăn, vướng mắc trong sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy phát triển kinh tế. Nhờ đó, đời sống của người dân được nâng cao, thu nhập bìnhquân đầu người ước đạt 54,89 triệu đồng/người/năm. Chú trọng phát triển các ngành công nghiệp có lợi thế, Khu kinh tế Dung Quất, Khu kinh tế  cửa khẩu quốc tế Bờ Y và các khu côngnghiệp, cụm công nghiệp được quan tâm đầu tư và thu hút đầu tư; các sản phẩm OCOP chất lượng, hướng tới xuất khẩu,...; phát triển các vùng, phát triển đô thị và xây dựng nông thôn mới có nhiều khởi sắc; khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, thông tin, truyền thông, chuyển đổi số được chú trọng khai thác tích cực; bản sắc văn hóa được giữ gìn, phát huy; giáo dục đào tạo được chú trọng, chất lượng nguồn nâng lực ngày càng đáp ững yêu cầu phát triển của xã hội.

Ngày nay, với tinh thần “Đoàn kết – Dân chủ - Kỷ cương – Đột phá – phát triển”, toàn Đảng bộ, quân và dân trong tỉnh quyết tâm nắm bắt thời cơ, chung sức, đồng lòng, phát huy truyền thống cách mạng anh hùng, đoàn kết các dân tộc; liên kết và phát huy tiềm năng, lợi thế vùng phấn đấu năm 2030, Quảng Ngãi là tỉnh phát triển khá, trở thành một cực tăng trưởng quan trọng ở khu vực miền Trung - Tây Nguyên.

 Tác phẩm sưu tầm

Nguồn: https://truongchinhtri.quangngai.gov.vn/

ThS. Lê Quang Huy – Phó trưởng Khoa

ThS. Hạ Thị Hương – giảng viên

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi, Lịch sử Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi (1930-1975), Nxb chính trị quốc gia sự thật, HN.2019.

2. Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Kon Tum, Lịch sử Đảng bộ tỉnh Kon Tum (1930-1975), Nxb chính trị quốc gia sự thật, HN.2019.

3. Bộ Quốc Phòng - Viện Lịch sử quân sự Việt Nam (2001): Lịch sử cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp 1945-1954, Nxb Quân đội nhân dân, tập 1.

4. Đảng Cộng sản Việt Nam (2000): Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, tập 8.

5. Hồ Chí Minh (2011): Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, tập 4.

6. Tỉnh ủy Quảng Ngãi, Báo cáo số 32-BC/TU ngày 3/9/2025, Báo cáo chính trị trình Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030.

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam (2000): Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, t.8, tr.2.

[2] Hồ Chí Minh, toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, t.4, tr.166.

[3] Ngày 01/7/2025, thực hiện Nghị quyết Quốc hội tỉnh Kon Tum và tỉnh Quảng Ngãi sáp nhập thành tỉnh Quảng Ngãi.