81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị – Hồi ức của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Lê Mã Lương

Sau cuộc tiến công chiến lược năm 1972, tỉnh Quảng Trị trở thành một trong những chiến trường trọng điểm của cuộc kháng chiến chống Mỹ. Đặc biệt, khu vực Thành cổ Quảng Trị và thị xã Quảng Trị là nơi diễn ra những trận giao tranh liên tục giữa lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam và Quân lực Việt Nam Cộng hòa với sự yểm trợ mạnh của không quân, pháo binh Hoa Kỳ.

Theo hồi ký và các cuộc phỏng vấn của Lê Mã Lương, khi đơn vị ông được lệnh vào Quảng Trị, mọi người đều hiểu rằng đây là một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn. Thành cổ chỉ rộng khoảng hai héc-ta, nhưng lại trở thành mục tiêu của lượng bom đạn rất lớn trong suốt nhiều tuần lễ. Có những ngày, pháo binh và bom đạn trút xuống gần như liên tục, khiến mặt đất bị cày xới nhiều lần.

Điều kiện chiến đấu vô cùng khắc nghiệt. Công sự thường xuyên bị phá hủy, hầm trú ẩn sập sau các đợt pháo kích và việc tiếp tế lương thực, nước uống, đạn dược gặp rất nhiều khó khăn. Theo lời kể của Lê Mã Lương, nhiều chiến sĩ chỉ có thể tranh thủ từng khoảng thời gian ngắn giữa các đợt pháo để củng cố công sự, đưa thương binh ra phía sau hoặc vận chuyển đạn dược vào trận địa.

Một trong những ký ức được ông nhắc đến nhiều nhất là tình đồng đội. Trong điều kiện chiến đấu ác liệt, những người lính luôn sẵn sàng chia nhau từng ngụm nước, từng phần lương khô và cùng nhau chăm sóc những đồng đội bị thương. Có những chiến sĩ vừa hoàn thành nhiệm vụ cứu đồng đội đã tiếp tục trở lại vị trí chiến đấu. Đối với họ, việc giữ vững trận địa không chỉ là nhiệm vụ quân sự mà còn là trách nhiệm với những người đã ngã xuống.

Lê Mã Lương từng chia sẻ rằng điều khiến ông xúc động nhất không phải là những chiến công, mà là sự hy sinh thầm lặng của rất nhiều đồng đội. Nhiều người mới mười tám, đôi mươi, vừa rời quê hương đã bước vào một trong những chiến trường khốc liệt nhất. Có người chưa kịp nhận lá thư gia đình gửi đến, có người vẫn mang theo cuốn sổ tay hay bức ảnh người thân trong ba lô. Những kỷ vật ấy về sau được đồng đội gìn giữ như một cách lưu giữ ký ức về những người đã không trở về.

Suốt 81 ngày đêm, cuộc chiến diễn ra với cường độ rất cao. Theo nhiều tài liệu lịch sử, Thành cổ Quảng Trị hứng chịu lượng bom, đạn và pháo rất lớn. Mỗi mét vuông đất tại khu vực này đều in dấu sự hy sinh của nhiều cán bộ, chiến sĩ. Mặc dù phải đối mặt với hỏa lực áp đảo, các đơn vị vẫn kiên cường bám trụ, góp phần thực hiện nhiệm vụ chiến lược của chiến dịch.

Sau chiến tranh, Lê Mã Lương nhiều lần trở lại Thành cổ Quảng Trị. Ông cho biết mỗi lần đứng trước dòng sông Thạch Hãn hay khuôn viên Thành cổ, ông đều nhớ đến những đồng đội đã nằm lại nơi đây. Đối với ông, Thành cổ Quảng Trị không chỉ là một di tích lịch sử mà còn là nơi lưu giữ ký ức về một thế hệ thanh niên đã cống hiến tuổi xuân cho độc lập của đất nước.

Ngày nay, Thành cổ Quảng Trị trở thành Di tích quốc gia đặc biệt, đồng thời là địa chỉ đỏ trong công tác giáo dục truyền thống. Hàng năm, nhiều đoàn cựu chiến binh, học sinh, sinh viên và nhân dân cả nước đến dâng hương tưởng niệm các liệt sĩ. Lễ thả hoa trên sông Thạch Hãn đã trở thành hoạt động tri ân giàu ý nghĩa, nhắc nhở các thế hệ hôm nay về giá trị của hòa bình và sự hy sinh to lớn của những người đã chiến đấu tại mảnh đất Quảng Trị.