81 ngày đưa đò trên “Dòng sông máu”

Những ngày cuối tháng 10, khi Quảng Trị bước vào mùa mưa, từng cơn mưa xối xả trút xuống khiến ruộng đồng ngập trong nước lũ. Dòng sông Thạch Hãn dâng cao, nước đục ngầu cuồn cuộn chảy xiết. Trong khung cảnh ấy, bà Nguyễn Thị Thu (71 tuổi, xã Triệu Phong) lại bồi hồi nhớ về những ngày mưa khốc liệt hơn nửa thế kỷ trước. Khi đó, từ bầu trời không chỉ có mưa mà còn là bom đạn dội xuống, còn dưới mặt đất là máu, mồ hôi và nước mắt của những người lính đã hòa vào từng tấc đất nơi thành cổ.

Mùa hè năm 1972 – thời điểm gắn liền với Chiến dịch Thành cổ Quảng Trị 1972 – bà Thu vừa tròn 17 tuổi và tham gia lực lượng du kích địa phương. Ở độ tuổi đẹp nhất của đời người, bà đem lòng yêu ông Nguyễn Câu, cũng mới 17 tuổi, con trai của một ngư dân làm nghề cào hến trên sông Thạch Hãn. Hai người chỉ kịp làm lễ dạm ngõ giản dị, chưa kịp nên duyên vợ chồng thì chiến tranh ập đến. Ông Câu vào chiến trường miền Nam, còn bà Thu ở lại cùng cha chồng, âm thầm góp sức cho cách mạng.

Bà kể lại rằng khi ấy dù chưa chính thức cưới hỏi, họ vẫn xem nhau như vợ chồng. Bà tham gia du kích, cùng gia đình chồng dùng chiếc đò nhỏ để đưa bộ đội vượt sông, tiến vào thành cổ. Chính con đò ấy đã trở thành cầu nối sinh tử giữa hậu phương và chiến trường.

Dù ký ức theo năm tháng có phần phai nhạt vì di chứng chiến tranh, nhưng những âm thanh ám ảnh vẫn còn nguyên vẹn trong tâm trí bà: tiếng gọi mẹ trong đau đớn, tiếng rên la của những người bị thương, và những chuyến đò âm thầm trong đêm tối. Bà hiểu rằng có rất nhiều người đã ra đi trên con đò ấy, nhưng rất ít người có cơ hội quay trở lại.

Trong suốt chiến dịch, con đò nhỏ của bà đã chở hàng ngàn chiến sĩ qua sông. Họ đều còn rất trẻ, phần lớn chỉ mới 18 đến 20 tuổi, nhiều người là sinh viên từ Hà Nội gác lại bút nghiên để cầm súng. Điều khiến bà day dứt nhất suốt cuộc đời chính là việc mình đã đưa họ sang bờ bên kia… nhưng hiếm ai có thể trở về.